Trump’tan G7’de İran’ın Dondurulmuş Varlıklarıyla İlgili Şaşırtan Açıklama: ‘Doların Güveni İçin Geri Vermek Zorundayız’

Trump G7 Zirvesi’nde İran’ın Dondurulmuş Varlıklarını Savundu

Fransa’daki G7 Zirvesi’nin ardından 17 Haziran 2026’da konuşan ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin İran’a ait ‘bir sürü’ parayı aldığını ve ‘geri vermek zorunda olduklarını’ söyledi . Trump, bir ülkenin fonlarını kalıcı olarak alıkoymanın, doların rezerv para birimi olarak küresel güvenini sarsacağını savundu. ‘Eğer geri vermezsek, kimse bir daha dolara yatırım yapmaz’ diyerek bu adımın uluslararası güven için gerekli olduğunu vurguladı . Trump, dondurulan parayı ‘bizim paramız değil, onların parası’ olarak tanımladı .

Ön Mutabakat Zaptı (MoU)

ABD ve İran, 14 Haziran 2026 Pazar günü 14 maddelik bir mutabakat zaptını elektronik olarak imzaladı . İşte öne çıkan başlıklar:

Temel Taahhütler

• Anında ve kalıcı ateşkes: Her iki ülke ve müttefikleri, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın sona erdiğini ilan etti .
• Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması: İran, ticari gemilerin en az 60 gün boyunca ücretsiz geçişini güvence altına almayı ve savaş öncesi deniz trafiği hacmine dönmeyi kabul etti . Trump, boğazın 19 Haziran itibarıyla ‘tamamen açılacağını’ söyledi .
• Nükleer taahhüt: İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini, satın almayacağını veya üretmeyeceğini taahhüt etti .
• Yaptırımların hafifletilmesi: ABD, petrol yaptırımlarını kaldırmayı ve tüm Amerikan ile BM yaptırımlarının kaldırılması için çalışmayı kabul etti .
• 60 günlük müzakere süreci: Her iki taraf da nihai bir anlaşma için 60 gün boyunca müzakere yapacak. Bu süre zarfında taraflardan biri istediği zaman anlaşmadan çekilebilir .

Dondurulan Varlıkların Miktarı

Raporlara göre dondurulan varlıkların miktarı net değil ve farklı kaynaklar farklı rakamlar veriyor:

• MoU metninin, İran’ın dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasına atıfta bulunduğu belirtiliyor. Ancak ABD’li yetkililer, MoU kapsamında henüz hiçbir fonun serbest bırakılmadığını doğruladı .
• ABD’de dondurulan toplam İran varlığının yaklaşık 24 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor .
• Reuters’ın haberine göre bir taslakta, dondurulmuş 25 milyar doların serbest bırakılacağı belirtiliyor .
• İran, görüşmelerin başlaması için Katar’da tutulan 12 milyar dolarlık dondurulmuş varlığa erişim talep etmişti, ancak üst düzey bir ABD’li yetkili, görüşmeler başlamadan önce bu fonlara koşulsuz erişim fikrini reddetti .
• MoU ayrıca İran için 300 milyar dolarlık bir yeniden inşa fonundan söz ediyor. Trump, İran anlaşmaya uymazsa ABD’nin bu fonu sağlamayacağını belirtti .

Anlaşmanın Koşulları

• Yaptırımların kaldırılması ve varlıkların serbest bırakılması için İran’ın MoU’nun tüm şartlarına uyması gerekiyor .
• MoU, ön bir çerçeve olarak tanımlanıyor. Tam uygulama için 60 günlük ayrıntılı müzakerelerin ardından nihai bir anlaşmaya varılması gerekiyor .
• Trump, ‘Eğer düzgün davranırlarsa, hemen bir şey olacak’ diyerek yaptırım hafifletmesinin hızını İran’ın uyumuna bağladı .

Piyasaların Tepkisi

Finansal piyasalar anlaşmaya olumlu ve sert tepki verdi:

• Petrol fiyatları düştü: Brent petrol %5’in üzerinde düşüşle varil başına 82,84 dolara gerileyerek Mart ayı başından bu yana en düşük seviyesini gördü. Bunun nedeni, Hürmüz Boğazı’nın açılmasının küresel petrol arzını artıracağı beklentisiydi .
• Borsalar yükseldi: S&P 500 %1,7, Nasdaq 100 %3,1 yükseldi. Dow Jones Sanayi Ortalaması ise anlaşmanın duyurulduğu gün gün içi rekor seviyeye ulaştı . Teknoloji ve yarı iletken hisseleri rallinin ön saflarında yer aldı .
• Risk iştahı arttı: Kripto paralar ve tahviller de yükselişe geçti. Yatırımcılar jeopolitik risk primlerini düşürdü .
• Temkinli iyimserlik: Bazı yatırımcılar, anlaşmanın henüz ön ve nihai olmadığını hatırlatarak ralliyi sınırladı .