Günde 7,5 Milyon Varil Taşıyan Bypass Altyapısı

Savaş, üreticileri üç ana bypass rotasını hızla devreye sokmaya zorladı. Bu rotalar toplamda günde yaklaşık 7,5 milyon varil taşıyor:

• Suudi Arabistan (Yanbu): Saudi Aramco, Doğu-Batı Boru Hattı'nı (Petroline) 2026'nın ilk çeyreğinde tüm zamanların rekoru olan günde 7 milyon varil seviyesine çıkardı . Ancak Yanbu terminallerindeki yükleme kapasitesi asıl darboğazı oluşturuyor. Bu limandan yapılan fiili ham petrol ihracatı (savaş öncesine göre dört kat artışla) günde yaklaşık 4 milyon varil seviyesinde; kalan miktar yerel rafinerilerde kullanılıyor . 1.200 kilometrelik hat, Abqaiq'ten Kızıldeniz kıyısına uzanarak Hürmüz'ü tamamen by-pass ediyor .

• BAE (Fujairah): Habshan-Fujairah (ADCOP) boru hattı, ham petrolü Hürmüz'ün dışında kalan BAE'nin batı kıyısındaki Fujairah Limanı'na ulaştırıyor. Savaştan önce kapasitesinin oldukça altında çalışan hat, tankerlerin Hürmüz'e bağımlı terminaller yerine Fujairah'tan yüklenmesiyle birlikte tam kapasiteye ulaştı .

• Irak (Ceyhan): Irak, ham petrol ihracatının bir kısmını Türkiye üzerinden Akdeniz'deki Ceyhan Limanı'na yönlendirdi. Ancak bu güzergahtaki hacimler, altyapı kısıtlamaları ve bölgesel güvenlik nedeniyle sınırlı kaldı .

Goldman, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Boru Hattı'nın teorik kapasitesinin 7 milyon varil/gün olduğunu, ancak yerel rafineri talebi düşüldükten sonra etkin ihracat kapasitesinin 4,5-5 milyon varil/gün'e yakın olduğunu belirtiyor . BAE'nin ADCOP hattı ise yaklaşık 1,5 milyon varil/gün kapasiteye sahip . Irak'ın Ceyhan rotasıyla birlikte toplam alternatif boru hattı ihracat kapasitesi kabaca 7,5 milyon varil/gün seviyesinde ve bu rakam artık küresel tedarik zincirlerinde yapısal olarak yerleşik hale gelmiş durumda.

Zaman Çizelgesi: Beklenenden Daha Hızlı Toparlanma

Goldman'ın temel senaryosu şu varsayımlara dayanıyor:

• Basra Körfezi ihracatı, Temmuz sonu itibarıyla savaş öncesi seviyelere normalize olacak — Bu, bankanın önceki Ağustos sonu tahminine göre önemli bir öne çekiş . Bu hızlanmanın nedeni, ateşkesin hemen yürürlüğe girmesi ve ABD ablukasının resmi imzadan günler sonra kaldırılması beklentisi .

• Körfez üretimi, Ekim ayından önce toparlanacak — Goldman, günde yaklaşık 14,5 milyon varil olan (savaş öncesi seviyenin %57'si) devre dışı kalan Körfez üretiminin, güvenli bir yeniden açılma senaryosunda aylar içinde geri dönmesini bekliyor. Ancak toparlanmanın son ayağının daha yavaş ve belirsiz olacağını da ekliyor . Bankanın atıfta bulunduğu dış tahminler, Körfez üreticilerinin kaybettikleri üretimin yaklaşık %70'ini üç ay içinde, %88'ini ise altı ay içinde geri kazanabileceğini gösteriyor .

Güncellenmiş Brent Petrol Tahminleri

Goldman, anlaşmanın ardından petrol fiyat tahminlerini keskin bir şekilde aşağı çekti :

Goldman, yeni 80 dolarlık 2026 Q4 Brent hedefinin kabaca mevcut piyasa fiyatlamasıyla (16 Haziran itibarıyla ~82,80 $) uyumlu olduğunu belirtiyor. Bu da piyasaların barış anlaşmasının etkisini büyük ölçüde fiyatlamış olduğunu gösteriyor . 2027 için 75 dolarlık tahmin ise stoklar yeniden birikmeye başladığında sürecek bir arz fazlası dinamiğine işaret ediyor . Banka, 2027 yılı için küresel günlük 3,2 milyon varillik bir arz fazlası öngörüyor .

Yukarı ve Aşağı Yönlü Fiyat Senaryoları

• Yukarı Yön (130+ $/varil): Görüşmelerin çökmesi, çatışmaların yeniden başlaması veya İran'ın kısıtlama getirmesi nedeniyle Boğaz asla tam olarak açılmazsa, Goldman daha önce petrolün 130 dolar/varilin oldukça üzerine çıkabileceğini belirtmişti. Krizin başlarında banka, bir çözüm bulunamazsa fiyatların bir hafta içinde 100 doları/varili aşabileceği uyarısında bulunmuştu . 130 dolar+ rakamı, Boğaz'ın kalıcı olarak kapanmasıyla günde 15 milyon varilden fazla arzın süresiz olarak piyasadan çekildiği ciddi bir kuyruk senaryosunu temsil ediyor.

• Aşağı Yön (2027'de 60 $/varil): Körfez üretiminin daha da hızlı toparlandığı, İran'ın yaptırımsız petrolünün piyasayı doldurduğu ve alternatif boru hattı akışlarının yüksek kaldığı, beklenenden hızlı bir normalleşme senaryosunda, Goldman'ın 2027 ortalaması 60 dolar veya altına düşebilir. Bankanın savaş öncesi 2026 baz tahmini Brent için 56 dolardı, bu nedenle bu seviyelere dönüş aşağı yönlü aralık dahilinde .

Diplomatik Arka Plan: ABD-İran Anlaşması

• Ön anlaşma 14-15 Haziran 2026'da duyuruldu: Başkan Trump ve İranlı yetkililer, düşmanlıkları sona erdirmek ve Boğaz'ı yeniden açmak için ön bir anlaşmaya vardıklarını açıkladı . Çerçeve anlaşma, 15 Haziran'da Trump ve Başkan Yardımcısı Vance tarafından elektronik olarak imzalandı .

• İsviçre'de resmi imza: Nihai anlaşmanın, her iki taraf ve arabulucuların huzurunda İsviçre'nin Cenevre kentinde resmen imzalanması planlanıyor .

• Temel maddeler: Geçici anlaşma 60 günlük bir düşmanlıkların durdurulmasını, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu azaltmayı kabul etmesini ve ABD'nin İran'ın petrolü serbestçe satmasına izin vermek için yaptırımları kaldırmasını (ABD için önemli bir taviz) içeriyor . 60 günlük süre, İran'ın nükleer programının geleceği konusunda müzakerelere olanak sağlamak için tasarlandı .

• İran'ın belirtilen tutumu: İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti almayı planladığını ve bunu bir gelir kaynağı ve coğrafi kontrolünü parasallaştırmanın bir yolu olarak gördüğünü belirtti. Tahran ayrıca savaş öncesi koşullara dönmeyi reddettiğini, tazminat ve İran'ın resmi denetimini içeren yeni bir Boğaz yönetişim çerçevesinde ısrar ettiğini açıkladı.

60 Günlük Müzakere Sürecinden Kalan Belirsizlikler

Çözülmemiş birkaç büyük risk bulunuyor :

1. Nükleer görüşmeler çökebilir — İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kapsamı en zorlu konular. 60 günlük süre içinde görüşmeler bozulursa çatışmalar yeniden başlayabilir .
2. İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırısı — Lübnan'da devam eden bir İsrail harekâtı daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşebilir ve ABD-İran düzenlemesini tamamen raydan çıkarabilir .
3. Uygulama ve doğrulama — İran'ın uranyum azaltımını doğrulamak veya Boğaz'dan geçiş garantilerini uygulamak için üzerinde anlaşılmış bir mekanizma bulunmuyor .
4. İran'ın geçiş ücreti talepleri — İran tek taraflı olarak ücret uygular veya belirli gemilerin geçişini kısıtlarsa, "yeniden açılma" kısmi olur ve akışların yaklaşık %30'unu bozabilir; bu da Goldman'ın %70'lik kalıcı toparlanma teziyle tutarlıdır .
5. Boru hatlarının güvenlik açığı — Alternatif rotalar (Yanbu, Fujairah, Ceyhan) artık kritik altyapı hedefleri haline geldi. Bu tesislere yönelik herhangi bir yeni saldırı, Goldman'ın normalleşme zaman çizelgesinin temelini oluşturan bypass kapasitesini tamamen ortadan kaldırabilir.

Günde 7,5 Milyon Varil Taşıyan Bypass Altyapısı

Savaş, üreticileri üç ana bypass rotasını hızla devreye sokmaya zorladı. Bu rotalar toplamda günde yaklaşık 7,5 milyon varil taşıyor:

• Suudi Arabistan (Yanbu): Saudi Aramco, Doğu-Batı Boru Hattı'nı (Petroline) 2026'nın ilk çeyreğinde tüm zamanların rekoru olan günde 7 milyon varil seviyesine çıkardı . Ancak Yanbu terminallerindeki yükleme kapasitesi asıl darboğazı oluşturuyor. Bu limandan yapılan fiili ham petrol ihracatı (savaş öncesine göre dört kat artışla) günde yaklaşık 4 milyon varil seviyesinde; kalan miktar yerel rafinerilerde kullanılıyor . 1.200 kilometrelik hat, Abqaiq'ten Kızıldeniz kıyısına uzanarak Hürmüz'ü tamamen by-pass ediyor .

• BAE (Fujairah): Habshan-Fujairah (ADCOP) boru hattı, ham petrolü Hürmüz'ün dışında kalan BAE'nin batı kıyısındaki Fujairah Limanı'na ulaştırıyor. Savaştan önce kapasitesinin oldukça altında çalışan hat, tankerlerin Hürmüz'e bağımlı terminaller yerine Fujairah'tan yüklenmesiyle birlikte tam kapasiteye ulaştı .

• Irak (Ceyhan): Irak, ham petrol ihracatının bir kısmını Türkiye üzerinden Akdeniz'deki Ceyhan Limanı'na yönlendirdi. Ancak bu güzergahtaki hacimler, altyapı kısıtlamaları ve bölgesel güvenlik nedeniyle sınırlı kaldı .

Goldman, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Boru Hattı'nın teorik kapasitesinin 7 milyon varil/gün olduğunu, ancak yerel rafineri talebi düşüldükten sonra etkin ihracat kapasitesinin 4,5-5 milyon varil/gün'e yakın olduğunu belirtiyor . BAE'nin ADCOP hattı ise yaklaşık 1,5 milyon varil/gün kapasiteye sahip . Irak'ın Ceyhan rotasıyla birlikte toplam alternatif boru hattı ihracat kapasitesi kabaca 7,5 milyon varil/gün seviyesinde ve bu rakam artık küresel tedarik zincirlerinde yapısal olarak yerleşik hale gelmiş durumda.

Zaman Çizelgesi: Beklenenden Daha Hızlı Toparlanma

Goldman'ın temel senaryosu şu varsayımlara dayanıyor:

• Basra Körfezi ihracatı, Temmuz sonu itibarıyla savaş öncesi seviyelere normalize olacak — Bu, bankanın önceki Ağustos sonu tahminine göre önemli bir öne çekiş . Bu hızlanmanın nedeni, ateşkesin hemen yürürlüğe girmesi ve ABD ablukasının resmi imzadan günler sonra kaldırılması beklentisi .

• Körfez üretimi, Ekim ayından önce toparlanacak — Goldman, günde yaklaşık 14,5 milyon varil olan (savaş öncesi seviyenin %57'si) devre dışı kalan Körfez üretiminin, güvenli bir yeniden açılma senaryosunda aylar içinde geri dönmesini bekliyor. Ancak toparlanmanın son ayağının daha yavaş ve belirsiz olacağını da ekliyor . Bankanın atıfta bulunduğu dış tahminler, Körfez üreticilerinin kaybettikleri üretimin yaklaşık %70'ini üç ay içinde, %88'ini ise altı ay içinde geri kazanabileceğini gösteriyor .

Güncellenmiş Brent Petrol Tahminleri

Goldman, anlaşmanın ardından petrol fiyat tahminlerini keskin bir şekilde aşağı çekti :

Goldman, yeni 80 dolarlık 2026 Q4 Brent hedefinin kabaca mevcut piyasa fiyatlamasıyla (16 Haziran itibarıyla ~82,80 $) uyumlu olduğunu belirtiyor. Bu da piyasaların barış anlaşmasının etkisini büyük ölçüde fiyatlamış olduğunu gösteriyor . 2027 için 75 dolarlık tahmin ise stoklar yeniden birikmeye başladığında sürecek bir arz fazlası dinamiğine işaret ediyor . Banka, 2027 yılı için küresel günlük 3,2 milyon varillik bir arz fazlası öngörüyor .

Yukarı ve Aşağı Yönlü Fiyat Senaryoları

• Yukarı Yön (130+ $/varil): Görüşmelerin çökmesi, çatışmaların yeniden başlaması veya İran'ın kısıtlama getirmesi nedeniyle Boğaz asla tam olarak açılmazsa, Goldman daha önce petrolün 130 dolar/varilin oldukça üzerine çıkabileceğini belirtmişti. Krizin başlarında banka, bir çözüm bulunamazsa fiyatların bir hafta içinde 100 doları/varili aşabileceği uyarısında bulunmuştu . 130 dolar+ rakamı, Boğaz'ın kalıcı olarak kapanmasıyla günde 15 milyon varilden fazla arzın süresiz olarak piyasadan çekildiği ciddi bir kuyruk senaryosunu temsil ediyor.

• Aşağı Yön (2027'de 60 $/varil): Körfez üretiminin daha da hızlı toparlandığı, İran'ın yaptırımsız petrolünün piyasayı doldurduğu ve alternatif boru hattı akışlarının yüksek kaldığı, beklenenden hızlı bir normalleşme senaryosunda, Goldman'ın 2027 ortalaması 60 dolar veya altına düşebilir. Bankanın savaş öncesi 2026 baz tahmini Brent için 56 dolardı, bu nedenle bu seviyelere dönüş aşağı yönlü aralık dahilinde .

Diplomatik Arka Plan: ABD-İran Anlaşması

• Ön anlaşma 14-15 Haziran 2026'da duyuruldu: Başkan Trump ve İranlı yetkililer, düşmanlıkları sona erdirmek ve Boğaz'ı yeniden açmak için ön bir anlaşmaya vardıklarını açıkladı . Çerçeve anlaşma, 15 Haziran'da Trump ve Başkan Yardımcısı Vance tarafından elektronik olarak imzalandı .

• İsviçre'de resmi imza: Nihai anlaşmanın, her iki taraf ve arabulucuların huzurunda İsviçre'nin Cenevre kentinde resmen imzalanması planlanıyor .

• Temel maddeler: Geçici anlaşma 60 günlük bir düşmanlıkların durdurulmasını, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu azaltmayı kabul etmesini ve ABD'nin İran'ın petrolü serbestçe satmasına izin vermek için yaptırımları kaldırmasını (ABD için önemli bir taviz) içeriyor . 60 günlük süre, İran'ın nükleer programının geleceği konusunda müzakerelere olanak sağlamak için tasarlandı .

• İran'ın belirtilen tutumu: İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti almayı planladığını ve bunu bir gelir kaynağı ve coğrafi kontrolünü parasallaştırmanın bir yolu olarak gördüğünü belirtti. Tahran ayrıca savaş öncesi koşullara dönmeyi reddettiğini, tazminat ve İran'ın resmi denetimini içeren yeni bir Boğaz yönetişim çerçevesinde ısrar ettiğini açıkladı.

60 Günlük Müzakere Sürecinden Kalan Belirsizlikler

Çözülmemiş birkaç büyük risk bulunuyor :

1. Nükleer görüşmeler çökebilir — İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kapsamı en zorlu konular. 60 günlük süre içinde görüşmeler bozulursa çatışmalar yeniden başlayabilir .
2. İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırısı — Lübnan'da devam eden bir İsrail harekâtı daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşebilir ve ABD-İran düzenlemesini tamamen raydan çıkarabilir .
3. Uygulama ve doğrulama — İran'ın uranyum azaltımını doğrulamak veya Boğaz'dan geçiş garantilerini uygulamak için üzerinde anlaşılmış bir mekanizma bulunmuyor .
4. İran'ın geçiş ücreti talepleri — İran tek taraflı olarak ücret uygular veya belirli gemilerin geçişini kısıtlarsa, "yeniden açılma" kısmi olur ve akışların yaklaşık %30'unu bozabilir; bu da Goldman'ın %70'lik kalıcı toparlanma teziyle tutarlıdır .
5. Boru hatlarının güvenlik açığı — Alternatif rotalar (Yanbu, Fujairah, Ceyhan) artık kritik altyapı hedefleri haline geldi. Bu tesislere yönelik herhangi bir yeni saldırı, Goldman'ın normalleşme zaman çizelgesinin temelini oluşturan bypass kapasitesini tamamen ortadan kaldırabilir.