Washington Müttefiklerini Yapay Zekadan Mahrum Bıraktı, Sonra G7'de İş Birliği Talep Etti

Fransa'nın Évian-les-Bains kentindeki 52. G7 Zirvesi'nin ana gündemi, yapay zeka yönetişimi, gençlerin çevrimiçi güvenliği ve kritik maden tedarik zincirleri üzerine kurulmuştu. Ancak bu zirve, birkaç gün içinde Amerikan yapay zeka tek taraflılığı üzerine üç günlük bir kriz oturumuna dönüştü. Fitili ateşleyen ise ABD Ticaret Bakanlığı'nın kapsamlı bir direktifiydi: Bu direktif, Anthropic'i en gelişmiş modelleri olan Fable 5 ve Mythos 5'i ABD müttefikleri ve hatta şirketin kendi Amerikalı olmayan çalışanları dâhil olmak üzere dünya çapındaki tüm yabancı uyruklular için devre dışı bırakmaya zorladı .

Zamanlama, adeta bir bomba etkisi yarattı. Emir 13 Haziran Cuma günü ulaştı. G7 zirvesi ise iki gün sonra, 15 Haziran'da başladı . Avrupalı liderler, Washington'ın kendilerine danışmadan onları en ileri yapay zeka teknolojisinden mahrum bırakmasına ve hemen ardından ABD liderliğindeki yapay zeka yönetişim çerçeveleri ile tartışmalı bir maden fiyatlandırma planında iş birliği yapmalarını istemesine öfkeli bir şekilde Fransa'ya vardılar .

Yapay Zeka Erişimi Gündemi Altüst Etti

Resmi G7 gündeminde, son teknoloji yapay zeka riskleri, genç güvenliği, siber tehditler ve biyo-tehditler tartışma konuları olarak yer alıyordu . Ancak birçok kaynağa göre, Fable 5 ve Mythos 5'e getirilen erişim yasağı planlanan programın tamamen önüne geçti . Avrupalı yetkililer ABD'ye direktifi yeniden gözden geçirmesi için baskı yaptı ve ABD'nin teknolojik korumacılığına dair endişeler zirvenin ana teması hâline geldi .

Kanada Başbakanı Mark Carney, kısıtlamaların sınırlı sayıdaki Amerikan yapay zeka sağlayıcısına aşırı bağımlılığın tehlikelerini gözler önüne serdiği konusunda kamuoyu önünde uyarıda bulundu . Aynı sırada Avrupa Komisyonu, ihracat kontrollerinin pratik sonuçlarını incelemeye başlayarak, ABD'nin silah olarak kullanabileceği bir yapay zeka politikasına karşı daha geniş bir kurumsal endişenin sinyalini verdi .

'Güvenilir Ortaklar' Önerisi

Kapalı kapılar ardında, ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick bir uzlaşma formülü üzerine yapılan tartışmalara liderlik etti: Sınırlı sayıda müttefik ülke veya şirkete yasaktan muafiyet tanıyacak bir "güvenilir ortaklar" tanımlaması . Üç diplomatik kaynak, görüşmelerin 15 Haziran'daki açılış yemeği sırasında gerçekleştiğini doğruladı, ancak zirve sona erdiğinde hiçbir muafiyet verilmemişti .

Bu kavram resmiyet kazanırsa, ABD yapay zeka ihracat yönetiminde müttefik erişimi ile rakip erişimini birbirinden ayıran yeni bir katman oluşturacak ve gelecekteki model kısıtlamaları için bir şablon teşkil edecekti . Ancak acil eylem eksikliği, G7 ortaklarını eli boş bıraktı.

Fransa'nın Palantir Kararı

Zirvenin ikinci günü olan 16 Haziran'da Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, Fransız iç istihbarat teşkilatı DGSI'nin ABD'li teknoloji firması Palantir ile olan sözleşmesini feshedeceğini ve yerine Fransız rakibi ChapsVision'ı getireceğini duyurdu .

Lecornu, X üzerinden yayınladığı bir video mesajında, "Dijital alanda yeni stratejik bağımlılıkları kabul edemeyiz" dedi . DGSI, Palantir ile olan sözleşmesini yalnızca altı ay önce yenilemişti; bu da geri adımı, Anthropic ihracat yasağına doğrudan ve açık bir yanıt hâline getirdi . Lecornu, bu adımı açıkça bir "stratejik özerklik" arayışı olarak çerçevelendirdi ve yapay zekaya 655 milyon Euro (760 milyon dolar) yatırım yapılacağını duyurdu .

ABD'nin Çelişkili Talebi

Temel gerilim yapısaldı: Washington, en yakın müttefiklerinden ABD liderliğindeki çerçevelere boyun eğmelerini isterken, aynı anda tereddüt etmeden onları bağımlı oldukları en güçlü teknolojiden tek taraflı olarak mahrum bırakabileceğini gösteriyordu.

ABD, yapay zeka konusunda bağlayıcı çok taraflı kuralları engellemeye devam ederken, Amerikan ekonomik çıkarını ve rekabet avantajını destekleyen bir yapay zeka yönetişim dili için bastırdı . Aynı zamanda, Pentagon'un "OPEN" yapay zeka girişimini kullanarak kritik madenler için referans fiyatları belirleyecek bir maden ticaret bloğu önerisini ilerletiyordu — bu fikir, G7 ortaklarından önemli ölçüde şüpheyle karşılandı .

Müttefikler, hem yapay zeka odaklı bir fiyatlandırma mekanizmasının yönetişimini hem de tam da ABD'nin teknoloji erişimini silah olarak kullanabileceğini kanıtladığı bir anda, tüm bir endüstrinin fiyatlandırma kontrolünü Washington'a teslim etmenin akıllıca olup olmadığını sorguladılar .

Arka Planda Çin

Zirve boyunca sürekli yinelenen bir alt metin, ABD'nin yapay zeka korumacılığının müttefikleri Çin alternatiflerine itme riskiydi. Kanada Başbakanı Carney'nin sözleri ve birçok Avrupalı yetkilinin açıklamaları, teknolojik bağımsızlık arayışını acil bir öncelik olarak çerçevelendirdi . Zirve sırasında hiçbir G7 ülkesi DeepSeek gibi Çin yapay zeka modellerine yönelme kararı almasa da, bu olasılık görüşmeler boyunca havada asılı kaldı.

Son Durum Ne?

G7 zirvesi bir çözüme varılamadan sona erdi. "Güvenilir ortaklar" kavramı sadece bir kavram olarak kaldı. Hiçbir müttefike muafiyet tanınmadı. Fransa, büyük bir ABD savunma yüklenicisiyle yollarını alenen ayırdı. Ve ABD, zirveden yapay zeka liderliği vaat ederken, bunu tek başına yapmaya hazır olduğunu göstererek ayrıldı.