ECB Neden İran Anlaşmasına Rağmen Enflasyonla Mücadeleyi Bırakmıyor?

ABD ve İran, Haziran 2026'nın ortasında çatışmayı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için bir ara anlaşma duyurduğunda, petrol fiyatları düştü ve borsalar yükseldi. Bir an için, enerji krizinin en kötü döneminin geride kaldığı düşünüldü. Ancak sadece birkaç gün sonra, Reuters NEXT Europe konferansında konuşan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başekonomisti Philip Lane, net bir uyarı yaptı: Savaşın tetiklediği enflasyon hâlâ ekonomiye nüfuz ediyor ve henüz tam anlamıyla hissedilmiş değil .

Lane'in mesajı açıktı. Boğazın yeniden açılması, küresel enerji piyasalarında normalleşme için gerekli bir adım; ancak bu, çoktan harekete geçmiş olan enflasyonu tek başına ortadan kaldırmak için yeterli değil . Petrol fiyatları, savaş dönemi zirvelerinden yaklaşık %20 düşmüş olsa da kriz öncesi seviyelerin hâlâ oldukça üzerinde seyrediyor. Asıl önemlisi ise, tedarik zincirleri boyunca ilerleyen fiyat baskılarının, merkez bankalarının henüz zafer ilan edemeyeceğini göstermesi .

ECB bu endişeyi çoktan eyleme dökmüştü. Yönetim Konseyi, 11 Haziran'daki toplantısında üç temel faiz oranını da 25 baz puan artırdı—bu, Eylül 2023'ten bu yana yapılan ilk faiz artışıydı—ve kararı doğrudan Orta Doğu'daki çatışmanın yarattığı enerji şokuna bağladı . Yeni oranlar 17 Haziran itibarıyla yürürlüğe girdi: mevduat faizi %2,25'e, ana refinansman oranı %2,40'a ve marjinal borç verme faizi %2,65'e yükseldi .

ECB ayrıca, enflasyon görünümünde kayda değer bir yukarı yönlü revizyon öngören güncellenmiş Eurosystem personel tahminlerini de paylaştı. Manşet enflasyonun 2026'da ortalama %3,0 (önceki tahmin %2,6) ve 2027'de %2,3 (önceki tahmin %2,0) olması bekleniyor. Enerji ve gıda gibi oynak kalemleri hariç tutan çekirdek enflasyon da sırasıyla 2026 ve 2027 için %2,5 olarak yukarı çekildi; bu, daha önceki %2,3 ve %2,2'lik tahminlere göre önemli bir artış .

İşte Lane'in "boru hattı" argümanının kalbinde bu yatıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının yarattığı ilk şok, küresel petrol arzında ani ve büyük bir düşüşe neden oldu; ancak enflasyonist etkinin tümüyle ortaya çıkması zaman alıyor. Yüksek enerji maliyetleri gıda üretimine, ulaştırmaya, üretilen mallara ve nihayetinde hizmetlere yansıyor. Lane'in daha önce Tokyo'da yaptığı bir konuşmada belirttiği gibi, "İlk enerji şoku azalmaya başlasa da ikincil etkiler bir süre daha devam edecek" .

ECB'nin 2026 yılının ikinci çeyreğine ilişkin Profesyonel Tahminciler Anketi de bu görüşü destekliyor. Manşet HICP enflasyon beklentileri 2026 için ve daha az ölçüde 2027 için "belirgin şekilde yukarı revize edilirken", uzun vadeli beklentiler sabit kaldı . Bu, tahmincilerin enerji fiyatlarındaki yükselişi yakın vadeli enflasyonu artıracak kadar kalıcı, ancak beklentileri kalıcı olarak bozacak kadar yerleşik görmediklerini gösteriyor. Çekirdek enflasyon beklentileri de yakın vadede yukarı revize edildi ve bu da enerji fiyatlarının genele yayılma etkisinin (ikincil etkiler) sürdüğü fikrini güçlendiriyor .

Peki ECB politikası için sırada ne var? Hem Lane hem de ECB Başkanı Christine Lagarde, Yönetim Konseyi'nin önceden belirlenmiş bir patika izlemeyeceğini, gelen verilere dayanarak toplantıdan toplantıya karar vereceğini vurguladı . Bununla birlikte, Haziran karar metninde, çekirdek enflasyonun 2026-2028 tahmin ufku boyunca %2'nin üzerinde kalmasının beklendiği belirtildi—ECB'nin bu durumu sadece bir çeyrek puanlık bir artışla uyumlu görmediği anlaşılıyor .

Ekonomist anketleri, sıkılaşmanın devam edeceğine dair güçlü bir fikir birliği olduğunu gösteriyor. Reuters'ın 80 ekonomist arasında yaptığı bir ankete göre, %90'dan fazlası Haziran ayındaki artışı öngördü ve Eylül ayında bir takip hamlesi genel beklenti olarak kabul ediliyor . Barclays ve J.P. Morgan analistleri daha önce 2026 yılında her biri 25 baz puanlık üç faiz artışı öngörmüştü . Desjardins ekonomistleri ise çekirdek enflasyon tahminlerindeki maddi yukarı yönlü revizyona dikkat çekerek bu yıl en az bir faiz artışı daha bekliyor .

ECB bu mücadeleye öncülük ederken, diğer merkez bankaları da aynı enerji kaynaklı enflasyon ortamında yol alıyor. İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) Para Politikası Kurulu 18 Haziran'da toplanıyor ve politika faizini Aralık 2025'ten bu yana tutulduğu %3,75 seviyesinde sabit bırakmasına neredeyse kesin gözüyle bakılıyor . BoE, Nisan ayındaki toplantısında 8'e karşı 1 oyla faizi sabit tutmuştu; bir üye zaten %4'e artış yönünde oy kullanmıştı . İngiltere'de Nisan ayında TÜFE enflasyonu %2,8'e gerilemiş olsa da, Banka büyük ölçüde enerji fiyatlarındaki artışların etkisiyle yılın ilerleyen dönemlerinde %3,5'in üzerine çıkmasını bekliyor . Piyasalar şu anda, Orta Doğu'daki çatışma başlamadan önce beklenen faiz indirimleri yerine, önümüzdeki 12 ay içinde yaklaşık 50 baz puanlık bir sıkılaştırmayı fiyatlıyor .

İsviçre Merkez Bankası'nın Haziran 2026'ya özel kararına dair mevcut kaynak setinde yeterli kanıt bulunmuyor. Genel tabloya bakıldığında, İsviçre'nin ithal enerji enflasyonundan kaynaklanan bir yukarı yönlü baskı ile karşı karşıya olması muhtemel; ancak kesin bir değerlendirme için daha güncel verilere ihtiyaç var.

Lane'in Reuters'taki görünümünden çıkarılacak kritik ders, jeopolitik bir çözüm ile ekonomik normalleşme arasındaki farkın oldukça büyük olduğudur. Analistler, Hürmüz Boğazı'ndan nakliyenin tamamen eski haline dönmesinin haftalar veya aylar alabileceği ve savaştan önce yola çıkmış petrolün nihai pazarlara ulaşmasının çok daha uzun süreceği konusunda uyarıyor . Bu gecikme, manşet petrol fiyatları daha da düşse bile, önümüzdeki aylardaki enflasyon verilerinin halihazırda yaşanmış olan enerji şokunu yansıtmaya devam edeceği anlamına geliyor.

Avrupa genelindeki hane halkları ve işletmeler için bu, yüksek fiyatların bir süre daha devam edeceği anlamına geliyor. ECB içinse, enflasyonla mücadelenin bitmekten çok uzak olduğu ve yeni faiz artışlarının hâlâ masada olduğu anlamına geliyor.