İngiltere’nin 1,1 Milyar Sterlinlik Çip Planına Japonya’dan Kritik 2nm Ortaklığı

Anlaşmanın Perde Arkası: Londra'da İmzalanan Kritik Mutabakat

14 Haziran 2026 tarihinde, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer Londra'da bir araya geldiğinde, masada sadece siyasi nezaket ziyareti yoktu. İki lider, toplamda 18 milyar sterlini (24 milyar dolar) aşan, yapay zekadan nükleer enerjiye, savunmadan yenilenebilir enerjiye uzanan dev bir ekonomik ve teknolojik ortaklık paketine imza attı .

Bu dev anlaşmanın en kritik parçalarından biri, Japon çip üreticisi Rapidus Corporation ile İngiltere hükümetinin 2025'te kurduğu Birleşik Krallık Yarı İletken Merkezi (UKSC) arasında imzalanan Mutabakat Zaptı (MoU) oldu . UKSC, İngiltere'nin yerli yarı iletken ekosistemini inşa etmek ve büyütmekle görevli ulusal bir kurum .

Peki bu imza ne anlama geliyor? Anlaşma, iki kurumun 2 nanometre (nm) üretim süreci teknolojisi özelinde bilgi paylaşımı yapmasını, görüş alışverişinde bulunmasını ve gelecekteki ortak iş birliklerinin zeminini hazırlamasını öngörüyor . Bu, İngiltere için sadece bir iyi niyet göstergesi değil, ülkenin en büyük teknolojik açmazını çözmeye yönelik somut bir adım.

İngiltere Neden Kendi Çipini Üretemiyor? "Tasarımdan Fabrikaya" Sorunu

İngiltere, çip tasarımı konusunda dünyanın en güçlü ülkelerinden biri. Ancak iş üretime geldiğinde, ülkede 7 nm ve altındaki ileri üretim süreçlerini gerçekleştirebilecek bir tesis bulunmuyor. UKSC'nin de altını çizdiği gibi, bu durum İngiliz çip girişimleri için dev bir "tasarımdan fabrikaya" (design-to-fab) boşluğu yaratıyor. Girişimciler çipi tasarlıyor, ama onu basacak bir yer bulamıyor.

İşte Rapidus ile imzalanan bu anlaşma, İngiltere'nin bu kritik boşluğu doldurmak için attığı en önemli adım. Anlaşma sayesinde İngiltere merkezli yapay zeka çip girişimleri, Rapidus'un Japonya'nın Hokkaido bölgesindeki tesislerinde üretim yapma imkânı bulacak . Bu, Londra'nın yeni açıkladığı yapay zeka donanım planının "İngiltere'de geliştirilen teknolojilerin kullanımını en üst düzeye çıkarmak" hedefiyle birebir örtüşüyor .

1,1 Milyar Sterlinlik Yapay Zeka Donanım Atağının Bir Parçası

İngiltere hükümeti, bu anlaşmadan sadece altı gün önce, 8 Haziran 2026'da dev bir Yapay Zeka Donanım Planı açıkladı. Kamu ve özel sektörden 1,1 milyar sterlinin üzerinde bir kaynağı seferber eden bu planın net hedefleri var :

• İngiltere'de küresel çapta rekabetçi yapay zeka donanım şirketleri yaratmak,
• Uluslararası yatırımı ülkeye çekmek ve burada kalıcı kılmak,
• Yapay zeka yarı iletkenlerinin benimsenmesini en üst düzeye çıkarmak.

Rapidus ile UKSC arasındaki anlaşma, bu planın "uluslararası yatırım ve ortaklık" sütununa oturuyor. Planın 400 milyon sterlinlik yeni nesil çip alım taahhüdü gibi maddeleri düşünüldüğünde, İngiliz girişimcilerin bu çipleri güvenilir bir şekilde üretebilecekleri bir ortak bulması hayati önem taşıyordu .

Rapidus'un 2nm Yol Haritası: Hedef 2027, Gözler 1.4nm'de

Peki İngiltere'nin ortağı Rapidus bu yarışta nerede? İşte şirketin takvimi:

Tarih	Dönüm Noktası
Nisan 2025	Hokkaido Chitose'deki IIM-1 tesisinde pilot üretim hattı faaliyete geçti, 200'den fazla ana üretim cihazı devreye alındı .
Temmuz 2025	İlk 2nm GAA (gate-all-around) transistör test yongaları tanıtıldı ve beklenen elektriksel özellikler doğrulandı .
Ağustos 2025	2nm GAA test çiplerinin ilk "tape-out" (tasarımın üretime gönderilmesi) aşaması tamamlandı .
2026'nın ilk çeyreği	İlk erken erişim müşterilerine 2nm Proses Tasarım Kitleri (PDK) dağıtılmaya başlandı .
2027'nin ikinci yarısı	2nm çiplerin seri üretimine geçilmesi hedefleniyor .
2029 ve sonrası	Hokkaido'da ikinci bir fabrika kurularak 1.4nm çip üretimine başlanması planlanıyor .

Rapidus, bu hedeflere ulaşmak için IBM'den lisansladığı teknolojiyi temel alırken, Avrupa'daki imec araştırma merkezi ve ABD’li yazılım devi Cadence gibi firmalarla tasarım ve üretim süreçlerini olgunlaştırıyor . Küresel müşteri ağını genişletmek için Silikon Vadisi'nde bir ofis açan şirketin potansiyel müşteri listesinde IBM, çip tasarım girişimi Tenstorrent ve Apple, Google gibi devlerin tedarikçisi Broadcom yer alıyor .

Küresel Çip Yarışında Yeni Bir Cephe

Bu anlaşma, TSMC ve Samsung'un domine ettiği ileri çip üretimi pazarında yeni bir eksenin habercisi. İngiltere için Rapidus, Çin'e bağımlılığı azaltma ve jeopolitik riskleri dağıtma stratejisinin bir parçası. Japonya içinse İngiltere'nin güçlü tasarım ekosistemi, yeni kurulan bu dev tesis için hayati bir müşteri havuzu anlamına geliyor. Başbakan Starmer'ın "iki ülke arasında yeni bir iş birliği çağı" olarak tanımladığı bu ortaklık, teknoloji diplomasisinin geldiği en somut noktalardan biri olarak kayıtlara geçti .