Birleşik Krallık’ta 16 yaş altına sosyal medya yasağı: Kurallar, tarih ve tepkiler

Karar, hükümetin geniş kapsamlı bir kamu danışma sürecinin ardından geldi. Ebeveynler arasında güçlü destek gören plan, insan hakları kuruluşları ve dijital gizlilik savunucuları tarafından ise ağır biçimde eleştiriliyor. Tartışmanın merkezinde şu soru var: Çocukları çevrim içi tehlikelerden korumak için erişimi tamamen kesmek mi gerekir, yoksa platformların tasarımını ve iş modelini değiştirmek mi?

Hangi platformlar kapsama girecek?

Hükümetin yayımladığı bilgi notuna göre 16 yaşından küçüklerin kullanmasına izin verilmeyecek 10 platform şunlar :

• TikTok
• Snapchat
• Instagram
• YouTube
• Reddit
• Twitch
• X
• Threads
• Facebook
• Kick

Liste, Avustralya’nın uyguladığı modele büyük ölçüde uyuyor. Avustralya’da da Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Twitch, Threads ve Kick gibi kullanıcıların birbirleriyle içerik ve mesaj paylaşabildiği platformlar yaş kısıtlamasına tabi .

WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma uygulamaları Birleşik Krallık’taki sosyal medya yasağının dışında tutulacak. Çocuklara yönelik YouTube Kids hizmeti de erişilebilir kalacak .

Yasa ne zaman başlayacak?

Starmer, gerekli düzenlemelerin 2026 Noel’inden önce tamamlanmasını ve yasağın 2027’nin başlarında uygulanmasını hedeflediklerini söyledi. Başlangıç için en olası dönem 2027 ilkbaharı olarak gösteriliyor . Teknoloji Bakanı Liz Kendall da daha önce 16 yaş altına yönelik yeni kuralların 2026’nın sonuna kadar yürürlüğe konulacağını belirtmişti .

Platformların, çocukların erişimini engellemek için “sağlam yaş doğrulama” sistemleri kullanması gerekecek. Kurallara uyulup uyulmadığını Ofcom denetleyecek . Bu yaklaşım, yalnızca çocukların hesaplarını kapatmayı değil, platformların kullanıcı yaşını geniş ölçekte kontrol etmesini de gerektirebilir.

Avustralya modelinden farkı ne?

Birleşik Krallık hükümeti sosyal medya yasağı için “Avustralya ile aynı modeli kullanmayı” planladığını açıkça belirtiyor . Avustralya’nın Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act 2024 adlı yasası 10 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi. Yasa, 16 yaşından küçük kullanıcıların belirli platformlarda hesap açmasını veya mevcut hesaplarını korumasını engelliyor .

Avustralya’da kurallara uymak için makul adımları atmayan teknoloji şirketleri 50 milyon Avustralya dolarına kadar, yaklaşık 25,7 milyon sterlin, para cezasıyla karşılaşabiliyor . Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından Instagram, TikTok ve Snapchat gibi platformlarda milyonlarca hesabın devre dışı bırakıldığı bildirildi .

Birleşik Krallık’ın planı ise Avustralya’daki modelin üzerine ek sınırlamalar getiriyor:

Birleşik Krallık’taki ek önlemler, mevcut Online Safety Act ile birlikte uygulanacak. Bu yasa, çocukların kullandığı internet hizmetlerinin şiddet, nefret ve istismar içeren zararlı içeriklere karşı önlem almasını zorunlu kılıyor .

Karara nasıl gelindi?

Yasağın duyurulmasına giden süreç, hükümet ile Lordlar Kamarası ve Avam Kamarası arasında aylar süren bir siyasi çekişmeyle ilerledi:

• Ocak 2026: Lordlar Kamarası, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getiren bir değişikliği 261’e karşı 150 oyla kabul etti .
• Mart 2026: Avam Kamarası, değişikliği 307’ye karşı 173 oyla reddetti. Aynı dönemde hükümet, “Çevrim içi dünyada büyümek” başlıklı üç aylık ulusal danışma sürecini başlattı .
• Mart-Mayıs 2026: Danışma sürecine toplam 81.283 yanıt geldi. Bunların 42.410’u ebeveynlerden, 13.890’ı ise gençlerden geldi .
• Mart 2026’nın sonu: Lordlar Kamarası yasağı ikinci kez destekledi; bu kez oy dağılımı 266’ya karşı 141 oldu .
• Nisan 2026: Avam Kamarası öneriyi ikinci kez, 256’ya karşı 150 oyla reddetti. Buna rağmen hükümet, 16 yaş altı için “bir tür yaş veya işlev kısıtlaması” getireceğini açıkladı .
• Haziran 2026: Starmer, çıkmazı sona erdirerek tam yasağın uygulanacağını duyurdu ve amacın “çocuklara çocukluklarını geri vermek” olduğunu söyledi .

Kamuoyu ne diyor?

Hükümetin danışma sürecinden aktardığı sonuçlara göre ebeveynlerin yaklaşık 10’da 9’u 16 yaş altına sosyal medya yasağını destekliyor. Gençlerin yaklaşık üçte ikisi de 16 yaşından küçüklerin en azından bazı sosyal medya platformlarını kullanmaması gerektiğini düşünüyor .

Bu sonuçlar hükümete güçlü bir siyasi dayanak sağladı. Ancak destek, yasağın çocukların ruh sağlığını veya çevrim içi güvenliğini gerçekten iyileştireceğini kanıtlamıyor. Cambridge Üniversitesi’nden araştırmacı Amy Orben, mevcut kanıtların tek başına bir yasağın kısa vadede refah veya ruh sağlığında “önemli artışlar” yaratmasını beklemek için yeterli olmadığını belirtti .

Amnesty International ve diğer eleştiriler

Amnesty International UK Üst Yöneticisi Kerry Moscogiuri, düzenlemeyi “doğru teşhis, yanlış reçete” sözleriyle eleştirdi. Moscogiuri’ye göre hükümet çocukların çevrim içi ciddi zararlarla karşı karşıya olduğunu doğru biçimde kabul ediyor; ancak genel bir yasak, çocukların internet kullanımını yer altına itebilir, onları önemli destek ağlarından koparabilir ve zararın temel nedenlerini çözmeyebilir .

Eleştiriler yalnızca Amnesty’den gelmiyor:

• İskoçya Çocuk Komiseri Nicola Killean, yasağın çocukları daha güvenli hâle getireceğine dair kanıtların yetersiz olduğunu ve gençleri daha az denetlenen ya da daha tehlikeli internet alanlarına yöneltebileceğini söyledi .
• Big Brother Watch, teklifin çocukları korumakta başarısız olabileceğini ve Birleşik Krallık’taki tüm internet kullanıcılarının gizlilik haklarını etkileyebilecek ciddi beklenmedik sonuçlar doğurabileceğini savundu .
• 42 çocuk kuruluşu ve uzmanından oluşan koalisyon, sosyal medya yasaklarının gençlerin ruh sağlığını iyileştirdiğine ilişkin kanıtların hâlâ sınırlı olduğunu belirtti .
• Open Rights Group, yasağın uygulanması için kitlesel yaş doğrulama sistemi kurulmasının gizlilik, veri koruma ve ifade özgürlüğü açısından ciddi riskler taşıyacağı uyarısında bulundu .

Meta, TikTok, Snap ve YouTube da yasağın orantısız olduğunu, çocuklara uygun güvenlik önlemlerine zaten yatırım yaptıklarını ve genel bir yasağın gençleri daha az güvenli hizmetlere itebileceğini söyledi .

Sıradaki kritik aşama: yaş doğrulama

Birleşik Krallık’ın kararı artık açıklanmış olsa da uygulamanın ayrıntıları henüz netleşmiş değil. Özellikle Ofcom’un platformlardan hangi yaş doğrulama yöntemlerini isteyeceği, bu sistemlerin yetişkin kullanıcıların gizliliğini nasıl etkileyeceği ve çocukların yasağı aşmaya çalışması durumunda ne yapılacağı önümüzdeki dönemin temel başlıkları olacak.

Hükümet, yasağın çocukları zararlı içeriklerden ve bağımlılık yaratacak tasarımlardan koruyacağını savunuyor. Eleştirmenler ise yalnızca erişimi kesmenin algoritmaları, platformların ticari teşviklerini ve çevrim içi zararın yapısal nedenlerini değiştirmeyeceğini söylüyor. Bu nedenle tartışma, yasağın kabul edilip edilmeyeceğinden çok, gerçekten daha güvenli bir internet sağlayıp sağlayamayacağı noktasına taşınmış durumda.