Monako Podyumunu Sarsan 77 cm'lik Hata ve F1'i Karıştıran Çok Takımlı Hukuk Savaşı

Bir jant çapından bile küçük, yalnızca 77 santimetrelik bir ölçüm hatası, Formula 1'i çok takımlı bir hukuk savaşına sürükledi. Bu hata, bir sürücünün elinden ilk podyumunu aldı, bir başkasına ise kaybettiği kupasını geri verdi. 12 Haziran'da, Monako'da damalı bayrak sallandıktan tam beş gün sonra, FIA (Uluslararası Otomobil Federasyonu) Alpine pilotu Pierre Gasly'yi üçüncülüğe geri yükseltti. Motor sporlarının yönetim organı, daha önce eşi benzeri görülmemiş bir kararla Alpine'ın başından beri söylediği şeyi doğruladı: Resmi zamanlama sistemi pit yolunun mesafesini sadece 77 santimetre eksik hesaplamış, bu da ortada olmayan hız ihlalleri ve haksız cezalar yaratmıştı .

Ancak basit bir düzeltme olması gereken bu durum, padoku ikiye böldü. FIA'nın duyurusundan sonraki bir saat içinde McLaren resmi olarak karara itiraz etme niyetini bildirdi. Onu hemen ardından Red Bull takip etti . Henüz resmi bir itirazda bulunmayan Mercedes ise hukuki seçeneklerini tartmaya başladı. Takım patronu Toto Wolff, aynı bozuk döngüyle bağlantılı bir ceza zinciri sonucu yarışı 12. sırada tamamlayan George Russell için avukatlarının "telafi yolları" aradığını açıkladı . Böylece olay, çözülmesi haftalar sürebilecek bir düzenleme krizine dönüştü.

Zamanlama sistemini çökerten 77 cm'lik hata

Tartışmanın merkezinde FIA'nın pit yolu hız limitini nasıl uyguladığı yatıyor. Pist yüzeyine gömülü zamanlama döngüleri, bir aracın önceden belirlenmiş sabit bir mesafeyi kat etme süresini ölçer. Eğer bir araç bu mesafeyi olması gerekenden hızlı kat ederse, hız sınırını aştığına karar verilir. Monako'da, Formula One Management pit yolundaki referans mesafeyi yaklaşık 310 metre olarak tanımlamıştı. Ancak Alpine'ın talebi üzerine yarış sonrası yapılan bir LIDAR taraması, pit yolundaki en kısa uygun yarış çizgisi mesafesinin, zamanlama sistemine programlanan resmi mesafeden 77 santimetre daha kısa olduğunu ortaya çıkardı .

Bu küçücük fark, kural dâhilindeki turları ihlal gibi göstermeye yetti. Gasly, iki ayrı pite girişinde 60 km/s limitini sırasıyla yalnızca 0.1 km/s ve 0.4 km/s ile aştığı gerekçesiyle işaretlendi ve toplamda 10 saniyelik iki zaman cezası alarak, yarışı üçüncü bitirmişken geçici sıralamada yedinciliğe düştü . Alpine'ın telemetri incelemesi, Gasly'nin standart bir güvenlik marjı bıraktığını ve hiçbir noktada gerçekten hız sınırını aşmadığını gösterdi. Yarış hakemleri bunu "önemli ve ilgili yeni bir unsur" olarak kabul etti ve oy birliğiyle cezaları geri çekti .

Aynı yarışta tam beş sürücü pit yolunda hız yapmaktan ceza almıştı: Gasly, Oscar Piastri, George Russell, Lewis Hamilton ve Alpine'in diğer pilotu Franco Colapinto. Hepsi de aynı sorunlu zamanlama döngüsü tarafından işleme tabi tutulmuştu .

İtirazların detaylı dökümü

McLaren ve Red Bull: Gasly'nin podyumunu hedef alıyor

McLaren ve Red Bull, FIA'nın Uluslararası Spor Yasası Madde 15.4 uyarınca, hakem kararının açıklanmasından sonraki bir saat içinde itiraz etme niyetlerini bildirme haklarını kullandılar . Bu, henüz resmi bir itiraz anlamına gelmiyor; her iki takıma da tam hakem raporunu inceleyip devam edip etmeyeceklerine karar vermeleri için 96 saatlik bir pencere sağlıyor .

McLaren'ın pozisyonu Oscar Piastri'ye dayanıyor. Avustralyalı pilot, yarış içinde aynı ihlalden 5 saniyelik bir ceza almış ve bunu bir pit stop sırasında çekmişti. McLaren'ın argümanı usule ilişkin: Eğer kanıtlar hız ölçümünün kendisinin tüm sürücüler için hatalı olduğunu gösteriyorsa, o zaman o seanstan gelen tüm cezaların birlikte incelenmesi gerekir—sadece Alpine'a bir podyuma mal olan ceza değil .

Red Bull'un ilgisi ise daha doğrudan. Isack Hadjar, pist üstünde beşinci sırada bitirmişti, ancak yarış sonrası cezalar Gasly ve diğerlerine uygulanınca geçici olarak üçüncülüğe yükselmişti. Ekip, Hadjar'ın aracıyla ilgili aynı gece yapılan ayrı ve ilgisiz bir kırmızı bayrak soruşturmasından aklandı ve Fransız pilot, F1 kariyerinin ilk podyumunu kutlamıştı . Gasly'nin üçüncülüğe geri dönmesi, Hadjar'ı beş gün sonra dördüncülüğe itti ve bu sonuç elinden alınmış oldu .

Mercedes: Hukuki seçenekleri değerlendiriyor

Mercedes hemen bir usul adımı atmadı ancak durumu kamuoyu önünde tırmandırdı. Toto Wolff, ekibin hukuk departmanıyla iletişime geçtiğini belirterek, George Russell için ne gibi "telafiler" (remedies) olabileceğini değerlendirmesini istedi. Russell, pit yolunda hız yapmaktan 5 saniye ceza almış, ardından bu cezayı doğru şekilde çekmediği için bir de pitten geçme cezası (drive-through) alarak pozisyonunu iyice kaybetmiş ve puan alamadan 12. olmuştu . Bu zincirleme cezanın temel nedeni, Gasly'yi aklayan aynı ölçüm hatası olduğu için Wolff, Russell'ın haksızlığa uğradığını savundu .

Williams: Katılım olduğuna dair kanıt yok

Yarış hafta sonu itiraz sürecini kapsayan yayımlanmış raporlarda, Williams'ın herhangi bir itiraz bildirimi yaptığına veya anlaşmazlıkla ilgili resmi bir pozisyon aldığına dair bir bilgi bulunmuyor. Bu, takımın şu an için bu hukuk mücadelesinin bir parçası olmadığını gösteriyor.

Arada kalan pilotlar

Bu krizin sonuçları, çok farklı hikâyelere sahip üç pilotu derinden etkiledi.

Isack Hadjar en gözle görülür kaybı yaşadı. Kış döneminde koltuğunu kazanan bir Red Bull genç yeteneği olan Hadjar, aracına kırmızı bayrakta müdahale yapıldığı iddiasıyla ilgili ayrı bir yarış sonrası duruşmasından aklanmış ve kariyerinin ilk podyumu olacak bir sonucu kısa süreliğine de olsa elde etmişti . Gasly'nin geri dönüşü bu anıyı sildi. Hadjar karardan önce sonucun düzeltilmesi durumunda "çok da hayal kırıklığına uğramayacağını" söylemişti, ama bu kayıp hem puan durumu hem de prestiji açısından önemli .

Oscar Piastri, McLaren'ın argümanının merkezinde yer alıyor. Takım, Piastri'nin bireysel cezasının tek başına incelenmesini istemiyor. Aksine, eğer hakemler zamanlama verilerinin tümüyle geçersiz olduğunu kabul ederse, tüm sıralamanın tutarlı bir şekilde yeniden düzenlenmesini talep ediyor . Piastri daha önce FIA'yı günler önce bitmiş "bir yarışın sonucunu değiştiremezsiniz" diyerek uyarmıştı ve Alpine'ın başarısı şimdi bu görüşe doğrudan meydan okuyor .

George Russell ise en ağır ceza zincirini yaşadı. Aldığı pitten geçme cezası, diğer tüm cezalı sürücülerden daha fazla pozisyon kaybetmesine ve potansiyel bir puan finişinin 12.'liğe dönüşmesine neden oldu . Mercedes'in duruşu şu: Eğer ölçüm yöntemi kusurlu olduğu için Gasly'nin cezaları geçersiz sayılıyorsa, Russell'ın yarışını mahveden ceza zinciri de aynı geçersiz temel üzerine inşa edildi.

Bundan sonra ne olacak ve riskler neler?

McLaren ve Red Bull'un, Barselona-Katalunya pistindeki sıradaki yarışın ardından Salı gününe kadar itirazlarını resmileştirmek için süreleri var . Eğer takımlardan biri devam ederse, dava FIA'nın Uluslararası Temyiz Mahkemesi'ne gidecek. Bu, sonuçlanması haftalar hatta aylar sürebilecek bir adım. Başarılı bir itiraz, podyumu bir kez daha değiştirebilir ya da daha da önemlisi, FIA'yı hatalı Monako zamanlama döngüsünden kaynaklanan tüm cezaları yeniden açmaya zorlayabilir. Alpine ise rakiplerinden gelecek her türlü itiraza karşı mücadele edeceğini belirtti .

Bu anlaşmazlık, sporun hakemlik altyapısına olan güveni şimdiden sarstı. F1'in zamanlama sağlayıcısı Formula One Management, cezaları tetikleyen telemetriyi ve aynı zamanda onları yanlışlayan LIDAR kanıtını da sağladı. Bu durum, birçok takımın daha geniş yönetişim sorularını gündeme getirdiğine inandığı bir çıkar çatışması yaratıyor . Şimdilik, Gasly resmi sonuçlarda üçüncü görünüyor, ancak uzun süre beklemiş olduğu kupası henüz güvende değil.