Avrupa'nın Çifte Savunma Krizi: ABD Çekiliyor, Ortak Savaş Uçağı Projesi İptal

Transatlantik güvenlik mimarisinde bir kırılma artık bir tehdit değil, bir plan. Trump yönetimi, Avrupa'yı savunmak için kullanılan ABD askeri cephaneliğini önemli ölçüde azaltma planını ayrıntılandırdı; siyasi baskıdan çıkıp hava ve deniz gücünde somut, yapısal kesintilere geçti . Avrupalı savunma planlayıcıları için bu gelişmenin zamanlaması daha kötü olamazdı: Kesintiler ayrıntılandırılmadan sadece birkaç gün önce, kıtanın kendi bağımsız yeni nesil savaş uçağını inşa etme yolundaki en büyük projesi tamamen çöktü ve Amerikan güvenlik şemsiyesi tam da boşluğa düşerken onlarca yıllık bir yetenek açığı yarattı .

Özel Kesintiler: ABD Neyi Geri Çekiyor

Mayıs ve Haziran 2026'da Pentagon yetkilisi Alexander Velez-Green, yaklaşan azaltmaların tüm kapsamı hakkında NATO müttefiklerini özel olarak bilgilendirdi . Başlangıçta belirsiz olan liste, Haziran 2026'da The New York Times'ın iki üst düzey Avrupalı yetkiliye ve askeri planlama belgelerine dayandırdığı haberiyle netleşti .

Savaş Uçakları: Üçte Bir Oranında Azaltma

Plan, NATO'ya tahsis edilen yaklaşık 150 ABD F-15 ve F-15E savaş uçağı filosunu (ve bazı kaynaklara göre F-16'ları) yaklaşık 100'e düşürüyor . Bu, kriz anında kullanılabilecek muharebe hava gücünde kabaca üçte birlik bir azalma anlamına geliyor.

Havada Yakıt İkmal Tankerlerinin Tamamen Çekilmesi

Operasyonel açıdan belki de en yıkıcı kesinti, daha önce Avrupa'ya tahsis edilmiş olan sekiz KC-135 ve KC-46 havada yakıt ikmal tankerinin tamamının çekilmesi kararı . Havadaki bu "benzin istasyonları" olmadan, geride kalan ABD ve Avrupa jetleri de dahil olmak üzere hiçbir müttefik uçağının, yakıt ikmali yapılmadan savaş yarıçaplarının ötesine geçerek derin vuruş görevleri yapabilme yeteneği ortadan kalkıyor. Euronews, "derin vuruş yetenekleriyle bağlantılı her şeyin kesileceğini" belirtti .

Deniz Karakol ve Keşif Kesintileri

NATO'ya tahsis edilen deniz keşif uçağı sayısı 26'dan 15'e düşürülecek . Muhtemelen P-8 Poseidon'lar ve benzeri deniz karakol uçaklarından oluşan bu filo, Kuzey Atlantik, Baltık Denizi ve Akdeniz'deki denizaltıları ve su üstü gemilerini takip etmek için kritik öneme sahip.

Deniz Varlığının Küçültülmesi

NATO operasyonları için kullanılabilen savaş gemileri ve denizaltılar da önemli ölçüde azaltılacak. Belirli gemi sayıları kamuoyuna açıklanmadı, ancak planlar arasında bir füze fırlatma denizaltısının, bir uçak gemisinin ve birden fazla refakat savaş gemisinin Avrupa sahası dışına yeniden konuşlandırılması yer alıyor . Bu, deniz kriz müdahale kabiliyetinde ciddi bir düşüşe işaret ediyor.

Destekleyici Kesintiler: Birlikler, Bombardıman Uçakları ve Hazırlık Fonu

Hava ve deniz kesintileri tek başına değil. Pentagon ayrıca müttefiklere, Avrupa'daki acil durumlar için ayrılan stratejik bombardıman uçaklarını büyük ölçüde azaltacağını söyledi . NATO komuta merkezlerinde konuşlu yaklaşık 200 ABD personeli geri çekiliyor ve ayrı ama manidar bir hamleyle, ABD'nin Avrupa'daki Kara Kuvvetleri hazırlık fonu 2026'ya kadar yaklaşık 15 kat azaltılarak önceden konuşlandırılmış stok programı rafa kaldırılacak . Ayrıca Almanya'dan yaklaşık 5.000 asker çekiliyor .

Neden Şimdi: "NATO 3.0"ın Gerekçesi

Kesintiler bir ceza olarak değil, Pentagon'un "NATO 3.0" adını verdiği stratejik bir yeniden hizalama olarak sunuluyor . Müttefiklere Alexander Velez-Green tarafından bildirilen resmi gerekçe, ABD'nin NATO Kuvvet Modeli'ne katkısını 2026 Ulusal Savunma Stratejisi ile uyumlu hale getirmek için "doğru boyutlandırma" olarak açıklandı .

Bu stratejinin iki ayağı var:

1. Yükü Avrupa'ya kaydırmak. Yönetim, onlarca yıllık yetersiz yatırımın ardından Avrupalı müttefiklerin konvansiyonel savunma için birincil sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini savunuyor. Washington, bu kesintileri dönemsel olmaktan çıkarıp yapısal hale getirerek, Avrupa'nın Amerikan askeri gücüne bedavacılık ettiğini düşündüğü durumu sonlandırmayı amaçlıyor .
2. Hint-Pasifik'e yönelim. ABD Avrupa Komutanlığı, ordunun Çin'e karşı koymak için gemileri, uçakları ve denizaltıları yeniden yönlendirmesiyle birlikte, azaltmaların "kademeli" bir geri çekilmenin parçası olduğunu doğruladı . Polonya'ya bir zırhlı muharebe tugayının konuşlandırılmasının iptal edilmesi, Asya'da ihtiyaç duyulan kara kuvvetlerinin artık otomatik olarak Avrupa'ya akmayacağını pekiştiriyor .

Avrupa'nın Tepkisi: Alarm ve Zorunlu Yeniden Yapılanma

NATO müttefikleri şok ve aceleci bir durum planlaması karışımıyla tepki gösterdi. NATO subayları, Washington'dan "karışık sinyaller" aldıklarını söylüyor; yerine yenisi konmayacak küçük çaplı birlik kaydırmaları ve topyekûn bir geri çekilmenin yakın olmadığına dair güvenceler bir aradaydı . Ancak kesintilerin hızı ve ölçeği birçok başkenti hazırlıksız yakaladı. Welt am Sonntag'a göre, geri çekilme "NATO'nun öngördüğünden daha erken ve müttefiklere anlamlı bir geçiş süreci sunmadan" geldi .

Amerikan destek unsurlarının zorunlu kaybı, şimdiden NATO'nun kuvvet modelinin yeniden yapılandırılmasına yol açıyor. Bazı analistler, bölgedeki ABD operasyonları için potansiyel bir alternatif merkez olarak Türkiye'yi işaret ediyor, ancak böyle bir değişiklik kendi içinde derin siyasi karmaşalar getirecektir . Bu arada, ABD'deki yasal koruma mekanizmalarının ihmal edilebilir düzeyde olduğu kanıtlandı: 2026 Ulusal Savunma Yetki Yasası, ABD'nin Avrupa'da en az 76.000 asker bulundurmasını zorunlu kılıyor, ancak şu anda orada yaklaşık 85.000 asker konuşlu olduğundan, yönetimin bu tabana ulaşana kadar binlerce askeri daha geri çekme alanı var .

Mükemmel Fırtına: FCAS Projesinin Çöküşü

8 Haziran 2026'da - ayrıntılı ABD kesintilerinin yayınlanmasından bir haftadan kısa bir süre önce - Almanya ve Fransa, Geleceğin Muharebe Hava Sistemi'nin (FCAS) insanlı savaş uçağı bileşenini resmen iptal etti . 2017 yılında Emmanuel Macron ve Angela Merkel tarafından 2040'lara kadar altıncı nesil bir savaş uçağı ve ona eşlik edecek insansız hava araçları üretmek üzere başlatılan 100 milyar euroluk program yıllardır yaşam mücadelesi veriyordu. Yakın sebep, Dassault Aviation ve Airbus arasında yönetim, iş paylaşımı ve fikri mülkiyet konularındaki çözümsüz endüstriyel savaştı .

Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, şirketlerin asla bir anlaşmaya varamayacağı sonucuna vardı ve Merz, aylar önce projenin sona ereceğini özel olarak işaret etmişti . Almanya Federal Meclisi Başkan Yardımcısı Siemtje Möller, yaşanan tıkanıklık göz önüne alındığında, programı sonlandırma kararının "tamamen mantıklı" olduğunu söyledi .

Çifte Başarısızlığın Stratejik Sonuçları

ABD'nin geri çekilmesi ve FCAS'ın çöküşünün aynı zamana denk gelmesi, Avrupa savunması için son derece tehlikeli bir an yaratıyor:

• Onlarca yıllık bir savaş uçağı boşluğu. FCAS'ın 2040 civarında Eurofighter ve Rafale'nin yerini alması gerekiyordu. Bu proje olmadan, Avrupa hava kuvvetlerinin insanlı bir altıncı nesil savaş uçağı için egemen bir yolu kalmadı. Geriye kalan tek seçenek daha fazla Amerikan F-35 satın almak, ki bu da FCAS'ın tam da kırmak için tasarlandığı Washington'a bağımlılığı derinleştiriyor .
• Avrupa'nın derin vuruş özerkliğinin tamamen kaybı. Tüm Amerikan tankerlerinin gitmesi ve ufukta hiçbir Avrupalı altıncı nesil savaş uçağının olmamasıyla, kıta en az yirmi yıl boyunca ABD'nin izni ve katılımı olmadan herhangi bir uzun menzilli hava operasyonu planlamakta zorlanacak.
• Kurtarma operasyonları. Paris ve Berlin, FCAS'ın "teknoloji ayağını" -insansız hava araçları, bağlantı ve muharebe bulutu- kurtarmaya çalışacaklarını ve "gerçekçi" bir gelecek işbirliği arayacaklarını söylüyorlar . Ancak amiral gemisi insanlı savaş uçağı bitti ve Fransız ve Alman savunma sanayi temelleri arasındaki güven paramparça oldu.

Avrupa şimdi keskin bir tercihle karşı karşıya: Savunma harcamalarını önemli ölçüde artırmak ve parçalanmış ulusal savaş uçağı programlarını hızlandırmak ya da daha yeni çekip gitmeye istekli olduğunu gösteren bir ABD'ye uzun vadeli stratejik bağımlılığı kabul etmek.