Van Gogh'un Dokunuşu: Sahte Tabloları Ortaya Çıkaran Yeni Matematiksel Yöntem

Sanat eseri doğrulama (otantikasyon) dünyası uzun zamandır uzman sezgisi, köken (provenans) araştırması ve kimyasal analizin bir karışımına dayanıyordu. Şimdi, Université Polytechnique Hauts-de-France'tan bir araştırma ekibi, bu cephaneliğe güçlü ve yeni bir araç ekledi: fraktal matematik. Öncü nitelikteki bu tahribatsız yöntem, bir tablonun yüzeyindeki mikroskobik, üç boyutlu dokuyu analiz ederek gerçek bir Van Gogh'u yetenekli bir taklitten ayırt edebiliyor . Yapılan testlerde teknik, sahte olduğu bilinen Çiftçiler (The Plowmen) adlı eseri doğru bir şekilde tespit ederken, hakkında uzun süredir tartışmalar süren Montmajour'da Gün Batımı (Sunset at Montmajour) eserinin gerçekliğini güçlü bir şekilde destekledi .

Fraktal analiz fırça darbelerinin sırrını nasıl çözüyor?

Bu yöntem, tablonun rengine veya kompozisyonuna değil, boyanın fiziksel coğrafyasına odaklanıyor. Bir tablonun yüksek çözünürlüklü görüntüleri, her bir fırça darbesinin yüksekliğini ve derinliğini yakalayan ayrıntılı 3 boyutlu topoğrafik haritalara dönüştürülüyor . Ardından, yüzeyin karmaşıklığını ve pürüzlülüğünü farklı ölçeklerde nicelendirmek için fraktal analiz uygulanıyor. Bu süreç, bir sanatçının fırça kullanımında o kadar tutarlı ve benzersiz olan ince desenleri ortaya çıkarıyor ki, bu desenler adeta o sanatçıya özgü bir "morfolojik imza" görevi görüyor .

Teknik tamamen tahribatsız olup, herhangi bir fiziksel temas, boya örneği alımı ve hatta yüksek çözünürlüklü görüntülerin ötesinde özel bir fotoğraflama gerektirmiyor. Bu da onu paha biçilmez sanat eserleri için tamamen güvenli kılıyor .

Test sonuçları: Bir sahteyi belirlemek, bir başyapıtı doğrulamak

Yöntemin etkinliği iki kilit örnek üzerinden kanıtlandı :

• Sahte eser tespit edildi: Çiftçiler (The Plowmen ya da The Ploughmen olarak da geçiyor): İyi belgelenmiş bu sahte eser, orijinal çalışmalarla birlikte sunulduğunda, fraktal analiz onu belirgin bir aykırı değer olarak işaretledi. Fırça darbesi dokusu, Van Gogh'un doğrulanmış tablolarıyla hiçbir benzerlik göstermiyordu.
• Tartışmalı eser desteklendi: Montmajour'da Gün Batımı: Geleneksel uzmanlar tarafından yakın zamanda orijinal olarak kabul edilmeden önce yıllarca tartışma konusu olan bu tablo, fraktal analizde Van Gogh'un bilinen eserleriyle mükemmel bir uyum gösterdi. Test, resmi olarak Van Gogh'a atfedilmesini destekleyen bağımsız ve nicel kanıtlar sağladı.

Daha geniş kapsamlı çalışmada, Van Gogh'un Hollanda ve Fransa dönemlerinden sekiz tablosunun yüzeyi analiz edildi. Yöntem, uzun süredir tartışmalı olan eserin doğruluğunu başarıyla teyit ederken, bilinen sahteyi de doğru şekilde işaretledi .

2 boyutlu görüntülerin ötesinde: 3 boyutlu doku neden önemli?

Bu çalışma, daha önceki matematiksel doğrulama yöntemlerinden önemli bir kopuşu temsil ediyor. Önceki dijital teknikler, Van Gogh'un eserlerini "geometrik sıkı çerçeve" (geometric tight frame) stilometrisi, 2 boyutlu görüntülerden yönlü doku istatistikleri, fırça darbesi "texton" (doku öğesi) analizi ve fırça darbesi özelliklerinin makine öğrenimi ile sınıflandırılması gibi yöntemlerle analiz etmişti .

Yeni yöntemi farklı kılan şey, bir resmin 2 boyutlu bir görüntüsüne değil, yüzey topoğrafyasına, yani boyanın gerçek 3 boyutlu rölyefine odaklanmasıdır . Bir fırça darbesi sadece renkli bir şekil değildir; bir sanatçının el hareketinin, benzersiz bir yükseklik, derinlik ve pürüzlülük profiline sahip fiziksel bir izidir. Bu topoğrafik bilgi, geleneksel 2 boyutlu görsel analize kıyasla temelden farklı ve onu tamamlayıcı bir veri kaynağı sağlayarak, sanatçının tekniğinin fiziksel kinetiğini yakalar .

Uzman görüşünün yerine değil, tamamlayıcısı

Araştırmacılar, tekniklerinin geleneksel sanat uzmanlığının incelikli dünyasının yerini alması için değil, ona güçlü bir destek olarak tasarlandığını açıkça belirtiyorlar . Bir tablonun gerçekliğini belirlemede altın standart hâlâ bir kanıtlar zincirine dayanır: tarihsel köken kayıtları, arşiv belgeleri, tuval, pigmentler, astar katmanı, imza, kondisyon ve restorasyon geçmişi gibi unsurların incelenmesi .

Araştırmanın başındaki isim Francois Berkmans yaptığı açıklamada, "Fraktal analiz, tabloyu örnek almaya veya ona zarar vermeye gerek kalmadan, bir sanatçının fırça işçiliğinin ölçülebilir bir parmak izini verir. Bu yaklaşım geleneksel uzmanlığın yerini almayacak, ancak onu önemli ölçüde güçlendirecek," dedi . Sanat tarihçisinin araç setine yüzey topoğrafya analizinin nesnel ve ölçülebilir bir katmanını ekleyerek, müzeler, koleksiyonerler ve müzayede evleri, özellikle kimyasal pigment incelemesi gibi tamamlayıcı analizlerle birleştirildiğinde çok daha güvenilir sonuçlara ulaşabilir .