Pentagon, Alibaba ve BYD'yi Askeri Kara Listeye Ekledi: 188 Şirketlik Dev Genişlemenin Ardındaki Gerçekler

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 8 Haziran 2026'da en kapsamlı "Çin askeri şirketleri" (1260H) listesini yayımladı ve listeyi 130'dan 188 şirkete çıkardı . Federal Sicil kayıtlarına 10 Haziran'da giren güncellemeyle Alibaba, Baidu, BYD ve Nio gibi günlük yaşamda tanınan dev markaların yanı sıra yarı iletken, robotik ve biyoteknoloji firmaları da kara listeye alındı .

Liste şimdilik otomatik bir yaptırım veya ticaret yasağı getirmiyor. Fakat aşama aşama devreye girecek sözleşme ve yatırım kısıtlamaları, hukuk firmalarının uyarılarına göre ABD savunma tedarik zincirini kökten değiştirebilir ve Çin'in en büyük teknoloji firmalarına yönelik küresel yatırım iştahını ciddi biçimde soğutabilir .

Yeni Eklenen Sektörler ve Şirketler

Önceki 1260H güncellemeleri daha çok devlet savunma yüklenicilerine, telekom ve gözetim devlerine odaklanıyordu . Haziran 2026'daki yeni eklemeler ise Pentagon'un, Çin'in "askeri-sivil bütünleşme" stratejisine katkıda bulunduğunu iddia ettiği ticari ve tüketiciye dönük sektörlere bilinçli bir yönelişi temsil ediyor .

Sektör bazında öne çıkan yeni şirketler şöyle:

• E-ticaret ve bulut bilişim: Alibaba Group Holding Limited
• İnternet arama ve yapay zekâ hizmetleri: Baidu, Inc.
• Elektrikli araçlar ve bataryalar: BYD, Nio, CALB Group, EVE Energy ve lidar üreticisi RoboSense
• Robotik: İnsansı ve dört ayaklı robotlarıyla tanınan Unitree (Hangzhou Yushu Teknoloji)

Pentagon, her şirketi listeye alırken, dolaylı ya da doğrudan biçimde Çin'in Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT) ya da Devlet Varlıklarını Denetleme ve Yönetme Komisyonu (SASAC) ile bağlantı iddialarını dayanak gösteriyor . Tencent'in Ocak 2025'te listeye alınmasıyla birlikte, Alibaba ve Baidu'nun da eklenmesiyle Çin'in önde gelen üç yapay zekâ şirketi artık 1260H listesinde yer almış durumda .

Çinli Teknoloji Şirketleri İçin Anlık Tehditler

1260H listesi teknik olarak bir "teşhir ve uyarı" kaydıdır ve kendi başına doğrudan bir yaptırım ya da ihracat kontrolü dayatmaz. Ancak pratikteki sonuçları giderek ağırlaşıyor .

Doğrudan ve Dolaylı Savunma Sözleşme Yasakları

2024 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetki Yasası (NDAA), 30 Haziran 2026'dan itibaren Savunma Bakanlığı'nın listedeki şirketlerle yeni doğrudan tedarik sözleşmesi yapmasını ya da mevcut sözleşmeleri yenilemesini yasakladı . Bu yasak, Alibaba ve BYD gibi yeni listedeki firmalar için hali hazırda yürürlükte.

Yakın vadedeki asıl sarsıcı gelişme ise 30 Haziran 2027'de devreye girecek dolaylı tedarik yasağı . Bu tarihten sonra Pentagon, 1260H listesindeki bir firmanın ürün veya hizmetini kullanan hiçbir şirketle –ABD'li ya da yabancı fark etmez, hatta taşeron düzeyinde olsa bile– sözleşme imzalayamayacak. Savunma analistleri ve hukuk firmaları bu durumu, tüm savunma sanayisi tedarikçilerini kara listeyle bağlantıları açısından denetlemeye zorlayacak bir "2027 ortası uçurumu" olarak adlandırıyor .

ABD Sermaye Piyasalarına Erişimin Kısıtlanması

1260H listesine alınmak, doğrudan 13959 sayılı Başkanlık Kararnamesi'ni ve devamındaki düzenlemeleri tetikliyor. Bu kararnameler, Çin ordusuyla bağlantılı olduğu belirlenen şirketlerin halka açık menkul kıymetlerinin ABD'li kişi ve kurumlarca satın alınmasını yasaklıyor . Alibaba ve Baidu, ABD'li kurumsal yatırımcıların portföylerinde geniş yer tutmaya devam ettiğinden, bu genişleme varlık yöneticileri ve endeks fonları için ciddi bir satış ya da uyum süreci baş ağrısı yaratabilir .

Lobici Yasağı Tuzakları

Daha az konuşulan ama en az o kadar tehlikeli bir madde, 2025 Mali Yılı NDAA'nın 851. Bölümü uyarınca 30 Haziran 2026'dan itibaren yürürlüğe girdi. Bu madde, Pentagon'un, 1260H listesindeki bir kurum adına çalışan lobicilerle iş yapan şirketlerle sözleşme yapmasını yasaklıyor . Washington'daki pek çok lobi firması hem ABD savunma yüklenicilerini hem de büyük Çinli şirketleri temsil ettiği için, bir ABD savunma şirketi, sırf aynı lobi firmasının kara listedeki bir Çinli şirketi temsil etmesi yüzünden devlet sözleşmelerini kaybetme riskiyle karşı karşıya .

Araştırma Fonları ve İtibar Riskleri

Kara listedeki şirketler aynı zamanda Savunma Bakanlığı'nın temel araştırma fonlarına da erişemiyor . Daha da önemlisi, "Çin askeri şirketi" olarak damgalanmanın getirdiği itibar zedelenmesi, ağır hukuki yaptırımlar olmasa bile küresel ticari ortaklar, kurumsal yatırımcılar ve bankalar nezdinde alarm zillerini çaldırıyor .

Hukuk Uzmanlarının İşaret Ettiği Gelecek Riskleri

Crowell & Moring, Wiley, Akin Gump ve Morgan Lewis gibi önde gelen hukuk firmalarının analistleri, sadece planlanan sözleşme yasaklarının ötesine geçen ve giderek derinleşen birkaç risk alanına dikkat çekiyor.

Dolaylı Tedarik Yasağı Mevcut Tedarik Zincirlerini Altüst Edecek

En yakın ve en sert yükseliş, 30 Haziran 2027'deki dolaylı tedarik yasağı. Uzmanlar, Pentagon'un yüklenicilerin Çin'le ilişkili risklerini nasıl denetleyeceğine dair henüz net uygulama yönetmelikleri çıkarmadığı konusunda uyarıyor . Bir Pentagon yetkilisi 2025 sonunda, "Bölüm 805 yetkilerimiz kapsamında analizlerimizi yoğunlaştırıyoruz ve 1260H listesindeki kuruluşlarla iş yapan firmaları hedefliyoruz" diyerek aktif yaptırım sinyali vermişti .

Yatırım Kısıtlamaları Genişleyebilir

Pek çok analist, 1260H listesinin Hazine Bakanlığı yaptırımları ya da ABD'deki Yabancı Yatırım Komitesi (CFIUS) incelemeleri için giderek daha çok fiili dayanak olarak kullanıldığını belirtiyor. Bu da listedeki şirketlerin, mevcut başkanlık kararnamelerindekinden daha kapsamlı ABD sermaye kısıtlamalarıyla karşılaşabileceği anlamına geliyor .

Kongre'nin Tanımı Genişletmeye Devam Etmesi Bekleniyor

Hukuk bürolarının değerlendirme notları, son Ulusal Savunma Yetki Yasaları'nın (NDAA) hem "Çin askeri şirketi" tanımını genişlettiğine hem de taşeronluk ve lobicilik yasakları gibi listelemeye bağlı kısıtlamaları sıkılaştırdığına işaret ediyor. Uzmanlar, gelecek yasal düzenlemelerin daha fazla sivil sektör şirketini kapsamasını ve ana şirket-bağlı kuruluş ilişkileri konusundaki kuralları daha da sıkılaştırmasını bekliyor .

Ana Şirket-Bağlı Ortaklık Zincirleme Riski

Mevcut yasal dil zaten, listedeki bir şirketin "kontrolüne tabi" olan kuruluşları da hedef alacak şekilde genişlemiş durumda. Bu da, ismi listede geçmeyen ancak perde arkasında bağlı olan ortaklıklar veya yan kuruluşlar için ciddi bir risk yaratıyor . Uzmanlar, şirketlerin kurumsal yapılarını dolaylı risklere karşı titizlikle gözden geçirmesi gerektiğini vurguluyor.

Bundan Sonrası İçin Ne Anlama Geliyor?

2026'daki 1260H listesi genişlemesi, ABD'nin savunma ve teknoloji tedarik zincirlerini Çinli firmalardan ayırma yönünde sürekli bir politika izlediğinin en güçlü sinyali. Çinli teknoloji devleri için ilk darbe itibari ve finansal: Savunma sözleşmeleri artık kapalı, ABD kaynaklı yatırım akışları kısıtlanmış durumda ve Hazine ya da CFIUS'tan gelecek olası yaptırım tehdidi kapıda. ABD savunma sanayisi içinse asıl büyük operasyonel sarsıntı, her yükleniciyi tedarikçi ilişkilerini baştan değerlendirmeye zorlayacak olan dolaylı tedarik yasağının tam anlamıyla yürürlüğe gireceği 2027 ortasında yaşanacak.