Doğa Tarihinin En Büyük Sıçrayışı: Karmaşık Yaşamın ‘İki Ortaklı’ Hikayesi Çöküyor

Hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve hatta gözle göremediğimiz amipler gibi sayısız canlı… Hepimiz, biyolojide 'ökaryot' denilen aynı karmaşık hücre tipinden türedik. Şimdiye kadar, bu karmaşık yaşamın başlangıç hikayesi oldukça sade bir ikili ilişkiye dayandırılıyordu: Bir arke (ilkel bir mikroorganizma) ile bir alfaproteobakterinin (günümüz mitokondrisinin atası) birleşmesi. Ancak Nature dergisinde 10 Haziran 2026'da yayımlanan ve Dr. Toni Gabaldón (IRB Barcelona ve BSC-CNS) liderliğinde yürütülen yeni bir araştırma, bu ‘iki kişilik oyunun’ aslında çok daha kalabalık bir sahneye sahip olduğunu gösteriyor [11, 21].

Çalışma, tüm karmaşık canlıların son ortak atası olan LECA’nın (Last Eukaryotic Common Ancestor) oluşumunun, farklı bakteri gruplarının ve hatta dev virüslerin rol aldığı, uzun ve aşamalı bir topluluk süreci olduğunu ortaya koyuyor . Dr. Gabaldón’un ifadesiyle, "Bu anlatının eksik olduğunu ve sahnede başka aktörlerin de bulunduğunu öne sürüyoruz."

Oyundaki Yeni Aktörler: Planctomycetota ve Myxococcota

Araştırmacılar, on binlerce bakteri, arke ve viral genomu tarayarak LECA’nın gen ailelerini yeniden oluşturdu ve genlerin evrimsel kökenlerini titizlikle takip etti. Bu ‘moleküler arkeoloji’ yöntemi, ezberleri bozan iki yeni bakteri grubunun belirgin genetik izlerini ortaya çıkardı .

Bu yeni oyunculardan ilki, bilim dünyasında hücre içi zarları ve karmaşık iç bölmeleriyle tanınan Planctomycetota şubesi. Diğeriyse, özellikle lipit ve zar işlevleri gibi metabolik süreçlerle ilişkilendirilen ve zorlu ortamlara dayanıklılığıyla bilinen Myxococcota şubesi [11, 40]. Bu keşif, LECA’nın oluşumunun sadece enerji üretimiyle ilgili olmadığını, hücre yapısı ve metabolizması gibi hayati fonksiyonların da bu çok paydaşlı iş birliğiyle şekillendiğini gösteriyor.