8 Haziran 2026 Pazartesi sabahı Trump, Netanyahu'yu aradı ve ağırlığını koyan net bir uyarıda bulundu. İsrail liderine, ABD'nin İran'la kapsamlı bir nükleer anlaşma konusunda bir atılım yapmak üzere olduğunu ve İsrail'in saldırılarına devam etmesinin bu ilerlemeyi baltalayacağını söyledi
. Birden fazla rapora göre Trump'ın mesajı netti: "İran'a karşı yakında tek başınıza kalabilirsiniz"
. Başka bir kaynak ise Trump'ın şöyle dediğini aktardı: "Bibi, dikkatli olsan iyi olur, yoksa çok yakında kendi başının çaresine bakmak zorunda kalırsın"
.
Netanyahu, İsrail ordusuna geri adım atma talimatı verdi . Sadece 15 saat sonra gelen bu ateşkes, İsrail'i beklemediği bir pozisyonda bıraktı. New York Times, bu olayın İsrail'i ve liderini "Trump'a eskisinden daha bağımlı" görünür hale getirdiğini yazdı
. Netanyahu'nun amacı Trump'ın İran'la diplomatik çabalarını baltalamak idiyse, başkanın gerilimi düşürme konusundaki ısrarı ve İsrail'in büyük bir operasyondan geri adım atması, bu hedefe ulaşılamadığını gösterdi
.
Petrol fiyatları, düşmanlıkların ansızın durmasına sert tepki verdi. Karşılıklı saldırılar sırasında Brent petrolü %5'e kadar sıçramış, ancak İran ve İsrail'in saldırıları durdurduklarını açıklamasıyla bu kazanımları hızla geri vermişti
. 9 Haziran Salı günü Brent petrolü varil başına yaklaşık %1 düşüşle 93,34 dolara gerilerken, Batı Teksas tipi ham petrol (WTI) 90 dolara doğru geriledi
. Acil tehdit azalmıştı, ancak tüccarlar iki nedenden dolayı temkinliydi: Her iki taraf da çatışmalara devam edebilecekleri uyarısında bulundu ve küresel petrol geçişinin yaklaşık %20'sinin yapıldığı kritik boğaz olan Hürmüz Boğazı henüz tam olarak yeniden açılmamıştı
.
Bu model, Nisan 2026'nın başlarında ilan edilen ve petrol fiyatlarının 1991 Körfez Savaşı'ndan bu yana en büyük günlük düşüşü yaşayarak %16 gerilediği ve Brent'in 95 doların altına indiği ateşkesi andırıyordu . O zaman bile analistler, özellikle hasar gören altyapı ve nakliye yollarının yavaş açılması nedeniyle fiyatların, çatışma öncesi seviyelere, yani varil başına 70 dolar civarına dönmesinin aylar alacağı uyarısında bulunmuştu
. Haziran ayındaki bu alevlenme, diplomatik çerçeve kırılgan kaldığı sürece manşet odaklı dalgalanmanın devam edeceğini gösterdi
.
Trump'ın müdahalesi, bölgedeki kilit ilişkileri yeniden dengeledi. Washington, Tahran'la kapsamlı bir nükleer anlaşma müzakere etmeye odaklanmışken, ABD İran'a, İsrail'in ancak Tahran saldırılarını durdurursa duracağını iletti; İran da müteakiben taarruz operasyonlarını durdurduğunu duyurdu
. Başkan, gerilimi düşürmeyi diplomatik pencerenin açık kalması için şart olarak nitelendirdi
.
ABD-İsrail dinamiği en görünür gerilimi yaşadı. Trump'ın Amerikan desteğini çekebileceğini kamuoyuna açıkça hissettirmesi ve Financial Times'a verdiği demeçte "ben karar veririm" ve "o [Netanyahu] karar veremez" ifadelerini kullanması, İsrail'in İran'a karşı askeri özgürlüğünün artık Trump'ın diplomatik takviminin çizdiği sınırlar içinde olduğunun altını çizdi . Netanyahu, her iki tarafı da düşmanlıkları durdurmaya teşvik ettiği için Trump'a halka açık bir şekilde teşekkür etse de, bu olay tipik müttefik sürtüşmelerinden çok daha derin bir ayrılığı ortaya çıkardı
. Kırılgan ateşkes çerçevesi korunmuş olsa da, kalıcı barışa giden net bir yolun olmaması, bölgesel diplomasi için uzun vadeli görünümü belirsiz tuttu
.
Netanyahu'nun Trump'ın uyarısı sonrası geri adım atmayı kabul etmesi, onu siyasi olarak zor durumda bıraktı. New York Times, bu hızlı geri dönüşün İsrail'i ABD başkanına her zamankinden daha bağımlı gösterdiğini gözlemledi . Bu algının iç eleştirileri körüklemesi çok muhtemel. Eğer Netanyahu'nun ilk tırmanışı, Trump'ın arabuluculuğundaki müzakereleri sınamak ya da zayıflatmak amacını taşıyorduysa, başkan İsrail planlarını tam olarak uygulayamadan bir durma emri vererek ondan bir adım öne geçmiş oldu
.
Netanyahu'nun kamuoyuna verdiği mesajlar hikayeyi kendi lehine çevirmeye çalıştı. Bir video konuşmasında, İsrail'in saldırılarının İran'ı caydırdığını ve ateşkesin devam ettiğini, ancak yeniden saldırıya uğraması halinde İsrail'in "güçlü bir şekilde karşılık vereceğini" belirtti
. Ancak olaylar dizisi (hazırlanan büyük bir operasyon, bir Amerikan ültimatomu ve ani bir geri adım), siyasi rakiplerine açık bir saldırı zemini verdi. Eleştirmenler artık İsrail'in caydırıcılık duruşunun sadece Kudüs'ün kendi hesabına değil, Washington'un iznine bağlı olduğunu rahatlıkla iddia edebilir
.
Haziran krizi sadece askeri bir çatışmayı duraklatmadı; ABD-İsrail ilişkisindeki temel bir değişimi açığa çıkardı. Trump'ın Tahran'la bir nükleer anlaşmaya odaklanması, İsrail'in stratejik kararlarını Amerikan diplomatik önceliklerinin gölgesi altına soktu ve Netanyahu'nun siyasi geleceği artık bu yeni gerçeklikle nasıl başa çıkacağına bağlı hale geldi.
Comments
0 comments