AB’den Sert Çelik Hamlesi: Gümrüksüz İthalat Kotası Yüzde 47 Azaltıldı, Vergiler Katlandı

Ağırlıklı olarak Çin kaynaklı ve yılda 600 milyon tonu aşan kronik küresel kapasite fazlasına ve ABD’nin gümrük tarifelerinin tetiklediği ticaret sapması riskine doğrudan bir yanıt olarak tasarlanan düzenleme, Avrupalı çelik üreticileri için yıllardır alınan en agresif ticari savunma önlemi olarak öne çıkıyor .

Kotada Dev Kesinti ve Cezai Vergi Detayları

Yeni rejimin ekonomik mimarisi, ithalat için çok daha dar bir huni üzerine inşa edildi.

• Kota indirimi: En çarpıcı değişiklik, yıllık gümrüksüz ithalat sınırındaki keskin düşüş. Artık yılda yalnızca 18,3 milyon ton çelik gümrüksüz olarak AB pazarına girebilecek. Bu rakam, 2024 kotaları kapsamında izin verilen yaklaşık 33 milyon tona kıyasla %47’lik bir azalmaya işaret ediyor .
• Cezai vergi: Ülke veya ürün bazındaki kotayı aşan her türlü çelik ithalatı, önceki %25’lik koruma vergisine kıyasla büyük bir artışla %50 oranında gümrük vergisine tabi olacak . Yasal metin, bu verginin “ticaret sapması riskini en aza indirmeyi” amaçladığını açıkça belirtiyor .
• Üç aylık kota yönetimi: Yıllık kota, devretme mekanizmasıyla birlikte üçer aylık dilimlere bölünerek, AB’nin Tarife Kontenjanı (TRQ) sistemi altında yönetilecek . Bu sayede, tek bir ithalat dalgasının dönem başında tüm yıllık kotayı tüketmesinin önüne geçilecek.

Yeni Kurallar: ‘Eritme ve Döküm’ ile Esnek Kota Bandı

Düzenleme sadece rakamları değiştirmekle kalmıyor; çeliğin menşeinin yasal tanımını değiştiriyor ve düzenleyicilere sürekli manevra alanı tanıyor.

• ‘Eritme ve Döküm’ kuralı: İlk kez, çeliğin menşei en son işlendiği yere göre değil, ilk eritilip döküldüğü ülkeye göre belirlenecek. 1 Ekim 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek bu zorunluluk, özellikle üçüncü ülkelerde asgari düzeyde işleme yapılarak gerçekleştirilen aktarma ve menşe saptırma girişimlerini engellemek için tasarlandı . İthalatçıların bu menşei belgelemeleri ve kanıt sunmaları gerekecek.
• Ürün kapsamı genişliyor: Düzenleme, ek GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodlarını da kapsama alarak, korunan çelik ürün kategorisi sayısını 28’den 30’a çıkarıyor . Komisyon ayrıca, 2026 sonuna ve 2027 ortasına kadar kapsamın daha da genişletilmesini değerlendirme yetkisine de sahip .
• Komisyon’a ayar yetkisi: Temel yıllık tarife kontenjanı toplamı tam olarak 18.345.922 ton olarak belirlendi, ancak Komisyon piyasa koşullarına göre bu hacimleri gözden geçirme ve değiştirme yetkisine sahip. Toplam kotayı, yaklaşık 14,4 milyon tonluk bir taban ve 22,2 milyon tonluk bir tavan arasında ayarlayabilecek .

Muafiyetler ve Rus Slab (Yarı Mamul) İthalatının Aşamalı Sonu

Kurallar geniş çapta uygulanmakla birlikte, iki önemli istisna bulunuyor.

Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn, Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) üyesi olarak AB tek pazarıyla derin entegrasyonlarını yansıtacak şekilde kota ve gümrük vergisi kısıtlamalarından tamamen muaf tutuluyor . Ancak bu ülkeler, ‘eritme ve döküm’ menşe takip zorunluluklarına tabi olmaya devam edecek .

Siyasi açıdan daha hassas bir konu ise Rus çeliğine yönelik muamele. Düzenleme, daha önceki yaptırım düzenlemelerinden kaynaklanan kalan slab kotasını ortadan kaldırarak, Rus çelik slab ithalatına yönelik mevcut muafiyeti 2028 yılına kadar aşamalı olarak sona erdirmek için bir takvim belirliyor .

Sektörün Tepkisi: Memnuniyet, Ama Eksik

Avrupalı çelik üreticilerinin tepkisi en iyi ‘ihtiyatlı bir rahatlama’ olarak tanımlanabilir. Kıtanın en büyük üretici ülkelerinden birini temsil eden Alman Çelik Federasyonu (WV Stahl), bu kararı, yıllardır yerel üreticileri baskı altında tutan küresel kapasite fazlasına karşı güçlü bir sinyal olarak memnuniyetle karşıladı .

Alman Çelik Federasyonu Başkanı Gunnar Groebler, “Bugünkü karar, Almanya ve Avrupa’da çelik üretimi için güçlü bir sinyal gönderiyor,” dedi .

Ancak bu memnuniyet, net uyarılarla birlikte geldi. Sektör liderleri ve sendikalar, ticari savunma önlemlerinin tek başına yeterli olmadığını sürekli olarak savundu. Alman üreticileri, kuralların üçüncü ülkeler üzerinden yapılan aktarma risklerine karşı kapıyı hâlâ tam olarak kapatamayabileceği endişesini dile getirerek daha sıkı uygulama çağrısında bulundu . IG Metall sendikasının liderlerinden Juergen Kerner, ithalat kısıtlamalarının ucuz Asya ithalatına karşı doğru bir yanıt olduğunu ve istihdamı korumaya yardımcı olabileceğini belirtirken, hükümetlerin sektörün hayatta kalmasını sağlamak için aynı zamanda daha düşük enerji fiyatları, daha güçlü talep yönlü yatırım teşvikleri ve ekonomik canlandırma paketleri sunması gerektiğini vurguladı .

Avrupa Çelik Birliği (EUROFER) tarafından dile getirilen Avrupalı çelik üreticilerinin kapsayıcı hedefi, kapasite kullanımını tekrar %80-85 seviyelerine çıkarmak; bu oran, şu anki yaklaşık %65’lik fabrika kullanım oranıyla tam bir tezat oluşturuyor .

Neden Şimdi? Küresel Kapasite Fazlası ve ABD’nin Ticaret Baskısı

Bu düzenleme, AB’nin artık geçici bir koruma önleminin kontrol altına alamadığı yapısal bir sorunu çözme girişimidir. DTÖ kuralları çerçevesinde 2018’den beri yürürlükte olan mevcut çelik koruma önlemleri 30 Haziran 2026’da sona erdi ve yasal olarak uzatılamazdı . Temel sorun olan ve azalma belirtisi göstermeyen devasa küresel kapasite fazlası ise varlığını sürdürüyordu .

Kritik bir hızlandırıcı faktör de Amerika Birleşik Devletleri’nden kaynaklanan ticaret sapması riskiydi. ABD, Bölüm 232 kapsamında çelik ithalatına yönelik geniş kapsamlı gümrük tarifelerini sürdürürken, AB, başlangıçta Amerikan pazarına yönelik olan fazla çeliğin Avrupa’ya akın ederek birliği küresel kapasite fazlası için bir çöplüğe dönüştürmesini önlemek amacıyla önleyici bir adım attı .

Düzenlemenin Kronolojisi

• 7 Ekim 2025 — Avrupa Komisyonu yasa teklifini yayınladı .
• 26 Ocak 2026 — Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret (INTA) Komitesi tutumunu kabul etti .
• 13 Nisan 2026 — Parlamento, Konsey ve Komisyon arasında üçlü müzakere (trilogue) sonucu siyasi anlaşmaya varıldı .
• 19 Mayıs 2026 — Avrupa Parlamentosu tam genel kurul onayı verdi (606 lehte, 16 aleyhte oy) .
• 8 Haziran 2026 — Avrupa Birliği Konseyi düzenlemeyi resmen kabul etti .
• 1 Temmuz 2026 — Düzenleme tüm birlik genelinde yürürlüğe girdi .