Trump Yönetimi Gözünü Hint Okyanusu'na Dikti: Chagos Adaları Satın Alınabilir mi?

Hikayenin arka planı, uluslararası hukuk ve diplomasi açısından oldukça karmaşık:

• Ekim 2024'te İngiltere, Chagos Adaları'nın egemenliğini Mauritius'a devretmeyi kabul etti. ABD başlangıçta bu anlaşmayı destekledi .
• Ancak Başkan Trump daha sonra pozisyonunu tamamen değiştirerek İngiltere'nin bu kararını "büyük bir aptallık" olarak nitelendirdi ve anlaşmanın tamamlanması için gerekli yasama sürecini bloke etti .
• 2026'nın başlarına gelindiğinde, ABD'nin muhalefeti nedeniyle devir işlemi tamamen kilitlenmiş durumdaydı .

Yeni plan ise İngiltere'yi tamamen devre dışı bırakarak, ABD'nin Mauritius ile doğrudan bir satın alma anlaşması müzakere etmesini öngörüyor . İngiltere egemenliği Mauritius'a devretmeyi zaten kabul ettiği için, teknik olarak satıcı pozisyonunda Mauritius'un olması bekleniyor. Bu sayede ABD, İngiltere'nin iç onay süreçlerine takılmadan Diego Garcia üssü de dahil olmak üzere bölgenin tam kontrolünü ele geçirebilecek .

Diego Garcia Neden Bu Kadar Stratejik?

Diego Garcia, dünyanın en değerli askeri noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Önemini birkaç başlıkta özetleyebiliriz:

• Merkezi Hint Okyanusu Konumu: Orta Doğu, Doğu Afrika, Güney Asya ve Güneydoğu Asya'nın kesişim noktasında yer alan ada, bu bölgelere benzersiz bir güç projeksiyonu imkanı sağlıyor .
• Hayati Bir Bombardıman Üssü: Guam'daki Andersen Hava Üssü ile birlikte, ABD'nin Hint-Pasifik'teki yalnızca iki kritik uzun menzilli bombardıman üssünden biri. B-2 ve B-1 gibi stratejik bombardıman uçaklarına ev sahipliği yapıyor .
• Orta Doğu Operasyonlarının Kalkış Noktası: Soğuk Savaş'tan bu yana ABD'nin bölgedeki her büyük askeri operasyonunda kullanıldı. Şu anda İran'a yönelik olası bir askeri müdahalede kilit rol oynayacağı değerlendiriliyor .
• Donanma Destek Tesisi: 16 ayrı ABD komutanlığına ev sahipliği yapıyor. ABD Donanması'nın Hint Okyanusu ve Kuzey Arabistan Denizi'ndeki varlığı için "uzun lojistik zincirinin son halkası" işlevini görüyor .
• Siyasi Güvenilirlik: Bahreyn veya Katar gibi ülkelerdeki üslenme seçeneklerinin aksine, Diego Garcia ev sahibi ülke kısıtlamaları olmaksızın tam bir hareket serbestisi sunuyor .

Diego Garcia, ABD Donanması tarafından şeklinden ve konumundan dolayı "Özgürlüğün Ayak İzi" (Footprint of Freedom) olarak adlandırılıyor .

Grönland Girişimi ile Benzerlikler ve Farklar

Chagos Adaları'nı satın alma fikri, Trump yönetiminin toprak edinme hırslarının bir devamı niteliğinde. İşte iki girişimin karşılaştırması:

Temel farklılıklar:

• İstekli bir satıcı var gibi. Danimarka'nın aksine, Mauritius'un bir satışa daha açık olabileceği düşünülüyor. Bu da Chagos teklifini diplomatik olarak daha uygulanabilir kılıyor.
• Mevcut bir askeri ayak izi var. ABD zaten Diego Garcia üssünü İngiltere'den kiralama yoluyla kullanıyor. Bu satın alma, yeni bir varlık kurmaktan ziyade mevcut düzenlemeyi tam egemenliğe dönüştürecek.
• Ölçek ve hırs daha küçük. Grönland teklifi askeri güç tehditleri içeren, büyük ölçekli ve çatışmacı bir girişimdi. Chagos planı ise, Grönland macerasının "başarısızlıkla sonuçlanmasından" sonra gündeme gelen, daha sessiz ve yalnızca mali bir işleme dayanan bir yaklaşım olarak öne çıkıyor .

Uzmanlar, Beyaz Saray'ın Grönland'daki başarısız girişimin ardından rotayı diplomatik baskı yerine finansal gücünü kullanarak daha küçük ve ulaşılabilir bir hedefe çevirdiğini belirtiyor .