ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı Gemi Gemi Açma Operasyonu: Sessiz Rehberlik ve Yavaş Toparlanma

ABD, 29 Mayıs 2026'da İran limanlarına yönelik resmî deniz ablukasını sonlandırdı, ancak Hürmüz Boğazı hâlâ normalden çok uzak. Toplu bir refakat operasyonu yerine ABD, özel bir koridor üzerinden gemilere tek tek sessizce rehberlik ediyor ve trafik, neredeyse tamamen durma noktasına geldikten sonra yavaşça toparlanıyor. İşte Haziran 2026 başı itibarıyla ABD askerî operasyonları ve trafik koşullarına dair mevcut tüm kanıtlar.

Sona Eren — ve Devam Eden — Abluka

ABD, İslamabad Görüşmeleri'nin İran savaşını sona erdirmede başarısız olmasının ardından 13 Nisan 2026'da İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemilere resmî bir deniz ablukası uygulamaya başladı . Merkez Kuvvetler (CENTCOM) bunu tüm ulusların gemilerine karşı tarafsız bir şekilde uyguladı ve abluka daha sonra operasyonlara ikinci bir uçak gemisinin katılmasıyla genişletildi .

Başkan Trump, ABD-İran müzakerelerinin ardından ablukanın sona erdiğini 29 Mayıs'ta duyurdu , ancak uygulama öylece durmadı. CENTCOM, 1 Haziran itibarıyla ablukanın başlangıcından bu yana 121 geminin rotasından çevrildiğini ve beş geminin de uyum sağlamadığı için "etkisiz hale getirildiğini" bildirdi . CENTCOM, ablukanın "tam olarak yürürlükte" olduğunu belirterek, güçlerinin İran limanlarına girmeye veya çıkmaya çalışan tüm gemilere karşı bunu sıkı bir şekilde uyguladığını ifade etti .

Bu görünürdeki çelişki, sudaki dağınık gerçekliği yansıtıyor: Abluka resmen sona ermiş olabilir, ancak ABD ordusu, 29 Mayıs duyurusundan sonra bile tehdit oluşturduğunu veya uyum sağlamadığını değerlendirdiği gemileri durdurma yetkisini ve duruşunu koruyor.

Özgürlük Projesi Operasyonu: Sessiz Abluka Kaldırma

4 Mayıs 2026'da ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı etkili bir şekilde kapatması ve deniz taşımacılığı trafiğinde %90'ın üzerinde bir çöküşe neden olmasının ardından, boğazı yeniden açmaya yönelik aleni çabası olan Özgürlük Projesi Operasyonu'nu başlattı . Ancak operasyon başlangıçta tarif edildiği gibi gelişmedi.

Başlangıçta Başkan Trump, ticari gemilere boğazdan refakat etme planını duyurdu; bu, İran'a doğrudan ve aleni bir meydan okuma olacak bir yaklaşımdı. Bu plan rafa kaldırıldı . Bunun yerine CENTCOM, yüksek profilli deniz refakatleri yerine, istekli ticari operatörlerle gemi bazında koordinasyon gibi daha sessiz ve daha az kamuya açık bir yöntem kullanıyor .

İki gemi sahibi, seyir tavsiyesi için ABD ordusuyla temas halinde olduklarını doğruladı . The New York Times'a konuşan kaynaklara göre, CENTCOM 1 Haziran'dan önceki üç hafta boyunca, İran kıyı şeridinden uzak tutulan özel bir kanalı kullanarak Basra Körfezi'ne giren ve çıkan yaklaşık 70 gemiye rehberlik etti . Bu gemilerin çoğu, İran tarafından tespit edilmekten kaçınmak için Otomatik Tanımlama Sistemlerini (AIS) — geminin konumunu yayınlayan seyir işaretçileri — kapattı; bu da tamamen Merkez Kuvvetler'in rehberliğine güvendikleri anlamına geliyor .

CENTCOM, bu geçişler için silahlı refakat sağlamadığı konusunda ısrar ediyor . Bunun yerine ordu, nakliye personelini boğazda güvenli seyir konusunda eğitiyor; bu çaba, Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu karargâhı tarafından kamuoyuna açıklandı .

Umman'dan Helikopter Rehberliği İddiası Ne Durumda?

Dolaşımdaki belirli bir iddia — ABD helikopterlerinin Umman'dan ticari gemilere rehberlik ettiği — mevcut kanıtlarla desteklenmemektedir. CENTCOM, abluka uygulamasının bir parçası olarak deniz baskın kuvveti operasyonları yürüten ve Deniz Piyadelerinin gemilere iple indiği MH-60S Sea Hawk helikopterlerinin görüntülerini yayınladı . ABD Apache ve MH-60 helikopterleri ayrıca Mayıs ayı başlarındaki operasyonlar sırasında boğaz yakınlarında altı İran sürat teknesini batırdı . Ancak mevcut kanıt setindeki hiçbir kaynak, Umman'dan kaynaklanan bir helikopter rehberlik programını tarif etmemektedir. Daha fazla kanıt ortaya çıkana kadar bu iddia doğrulanmamış olarak ele alınmalıdır.

Rakamlarla Rotadan Çevirme Kampanyası

ABD'nin gemi rotasından çevirme operasyonunun ölçeği oldukça büyük:

• 27 Mayıs 2026: ABD ordusu, ablukayı uygulamak için Umman Denizi'nde 109 ticari gemiyi rotasından çevirmişti .
• 1 Haziran 2026: CENTCOM'a göre bu sayı, rotasından çevrilen 121 gemiye ve beşi etkisiz hale getirilene yükseldi .

Bu rotadan çevirmeler, İran limanlarına giden veya buradan ayrılan gemileri hedef aldı ve operasyon, ablukayı delmeye çalışan gemilerin motorlarının devre dışı bırakılmasını da içeriyordu. CENTCOM, böyle bir olayın görüntüsünü yayınladı; burada bir ABD denizcisinin bir gemiye geri dönmesini söylediği duyuluyordu .

Yavaş ve Dengesiz Trafik Toparlanması

Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği savaş dönemi diplerinden toparlandı, ancak normalin çok altında kalmaya devam ediyor — ve toparlanma yavaş ve dengesiz seyrediyor.

Savaş öncesi temel seviye: Boğaz normalde günde 100-120 gemi geçişine ev sahipliği yapardı; bazı tahminler 153'e kadar çıkıyordu . Savaş dönemi en düşük seviyesi: Haftalık trafik, krizin zirvesinde yalnızca 19 gemiye kadar düştü . Mayıs 2026 ortası: Haftalık gemi trafiği 55'e yükseldi; bu keskin bir artış olsa da normalin hâlâ küçük bir kısmı . Haziran 2026 başı: Trafik sınırlı ve tutarsız kaldı.

Bloomberg, 2 Haziran sabahı yalnızca iki gelen ticari geçiş gözlemlediğini; bunun bir gün önceki iki giden gemiyi takip ettiğini bildirdi . Energy Aspects, sahip olduğu özel coğrafi istihbaratı kullanarak, Mayıs ayı boyunca boğazdan 50'den az yüklü İranlı olmayan tankerin geçtiğini belirtti .

Energy Aspects, 2 Haziran tarihli bir analizinde, "Akışlarda bir toparlanma olduğunu öne süren çok sayıda bireysel geçiş manşetlere çıkarken, toplu resim farklı bir hikâye anlatıyor," diye yazdı . İranlı olmayan petrolün boğazdan çıkış akışları, savaş öncesi seviyelerin yalnızca küçük bir kısmında seyrediyor ve bu aksama artık resmî olarak tarihteki en büyük petrol ve LNG arz şoku olarak kaydediliyor .

İran, boğazdaki geçiş trafiğini bir ay içinde günde yaklaşık 100 gemiye çıkarmayı taahhüt etti; bu, boğazı savaş öncesi hacimlere döndürecek bir hamle . Ancak piyasa analistleri, boğazın ticari olarak yeniden açılmış sayılabilmesi için somut koşulların karşılanması gerektiği konusunda uyarıyor. S&P Global Energy, ilki gemi trafiğinde anlamlı bir toparlanma olmak üzere beş koşul belirledi — özellikle trafiğin savaş öncesi seviyelerin %50 ila %90'ına dönmesi ve bir ila dört hafta boyunca istikrarlı kalması gerekiyor . Bu henüz gerçekleşmedi.

Kpler analistleri, gemi tipine bağlı olarak Mayıs'tan Eylül'e kadar kademeli bir toparlanma öngörüyor . Şimdilik boğaz, Kpler'in "kısıtlı ve kontrollü aşama" olarak tanımladığı durumda kalmaya devam ediyor — İran hâlâ geçiş üzerinde önemli kontrole sahip ve tam serbest geçiş yeniden sağlanmış değil .