ABD-Çin İlişkilerinde Son Dönemin 7 En Kritik Gelişmesi

İşte son haftalarda ABD-Çin ilişkilerinde öne çıkan en önemli 7 gelişme.

1. Trump-Xi Pekin Zirvesi (13-15 Mayıs 2026)

Başkan Trump, yaklaşık on yıl aradan sonra Çin'i ziyaret eden ilk ABD Başkanı olarak Pekin'de Xi Jinping ile bir araya geldi . Her iki taraf da zirveyi yapıcı olarak nitelendirse de tarifeler, ihracat kontrolleri, İran veya Tayvan konularında büyük bir anlaşma duyurulmadı . Trump, görüşmeleri "son derece olumlu ve verimli" olarak tanımlayarak, tarım ve uçak sektörlerinde olası ticari anlaşmalara işaret etti . Xi ise 2026'nın ilişkiler için "tarihi, dönüm noktası bir yıl" olmasını beklediğini söyledi .

2. "Stratejik İstikrar" Çerçevesi ve Belirsizlik

Xi, iki tarafın "yapıcı ve stratejik istikrara dayalı bir ABD-Çin ilişkisi" kurma konusunda anlaştığını duyurdu . Dış İlişkiler Konseyi (CFR), Washington ve Pekin'in bu terimi çok farklı tanımladığına dikkat çekti: ABD ticaret anlaşmalarını öne çıkarırken, Çin daha geniş bir "bir arada yaşama" doktrinini vurguladı . Brookings Enstitüsü, zirveyi "özü zayıf" olarak değerlendirdi ve ticaret ateşkesinin uzatılmasına dair beklenen net taahhüdün gelmediğini belirtti . Carnegie Endowment, ABD'nin zirveyi "içi boş" olarak gördüğünü, buna karşılık Çin'in "tarihi bir sıfırlama" olarak resmettiğini aktardı .

3. Xi'den Tayvan Konusunda Sert Uyarı

Xi, zirvede Trump'a Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesinin iki ülkeyi "çatışmaya" sürükleyebileceği uyarısında bulundu . Tayvan, görüşmeler sırasında Çin'in söyleminde öne çıkarken, ABD'nin zirve özetinde yer almadı . Trump, Air Force One'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Tayvan'a büyük bir ABD silah satışı konusunda henüz karar vermediğini ve "bir karara varacağını" söyledi . Chatham House, Trump'ın zirve sonrası Tayvan'a yaklaşımının Hint-Pasifik'teki müttefiklerin güvenini aşındırma riski taşıdığı uyarısında bulundu .

4. ABD Ticaret Bakanlığı'ndan Çinli Teknoloji Devlerine Çip Satışı Onayı

ABD Ticaret Bakanlığı, Alibaba, Tencent, ByteDance, JD.com, Lenovo ve Foxconn'un da aralarında bulunduğu 10 büyük Çinli şirkete gelişmiş NVIDIA çipleri satın alma onayı verdi. Bu adım, ihracat kontrollerinin temel bir çatışma noktası olduğu bir dönemde önemli bir yumuşamayı temsil etti, ancak teknoloji konusunda resmi bir zirve anlaşması yapılmadı .

5. Wang Yi'nin BM Ziyareti ve ABD'ye Üstü Kapalı Eleştiriler

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, üst düzey diplomatik temaslar için mayıs sonunda ABD ve Kanada'yı ziyaret etti. New York'taki BM'de bir Güvenlik Konseyi toplantısına başkanlık eden ve Genel Sekreter Guterres ile görüşen Wang, "dünya barışı ve güvenliğinin büyük tehlike altında olduğu" uyarısında bulundu . Wang, Trump'ın dış politikasına yönelik üstü kapalı eleştirilerde bulunarak, ABD'nin İran savaşını eleştirdi ve "konseyin yetkisini aşan herhangi bir tek taraflı askeri eylemin kabul edilemez olduğunu" belirtti .

6. "Büyük Çin Ticareti Bahsi"nin Sonu

Axios'un haberine göre, Trump'ın baş ticaret müzakerecisi CFR'de yaptığı konuşmada, ABD ile Çin'in ticari olarak ayrıştığı varsayımının "büyük ölçüde sona erdiğini" belirtti. Bu, Trump yönetiminin ilk yılına damgasını vuran agresif tarife ve ayrışma çerçevesinden, daha anlaşma odaklı bir yaklaşıma stratejik bir dönüşü işaret ediyordu .

7. APEC'te Tayvan'ın Katılımı: Yeni Dinamiğin Testi

Dikkat çekici bir gelişmede Çin, Pekin'in genel olarak Tayvanlı yetkililerin uluslararası forumlara katılmasına karşı çıkan politikasına rağmen, Tayvanlı Bakan Yang Jen-ni'nin Çin topraklarındaki APEC toplantılarına katılmasını engellemedi. Bu, zirve sonrası sessiz bir güven artırıcı jest olarak görülse de ABD silah satışları ve Çin'in ada etrafındaki askeri duruşuyla ilgili temel gerilimler çözümlenmemiş durumda .