Trump’ın Haziran 2026’daki Yapay Zekâ Kararnamesi: Gönüllü Güvenlik Çerçevesi Nasıl İşleyecek?

2 Haziran 2026 tarihinde Başkan Donald Trump, "İleri Düzey Yapay Zekâ İnovasyonu ve Güvenliğini Teşvik Etme" başlıklı bir başkanlık kararnamesi imzaladı . Bu, yönetiminin yapay zekâ alanındaki ilk büyük politika eylemi olmasının yanı sıra, teknolojiye yönelik önceki müdahalesiz yaklaşımından da dikkate değer bir sapmayı işaret ediyor .

Gönüllü İnceleme Çerçevesi Nasıl Çalışıyor?

Kararname, yapay zekâ geliştiricileri için herhangi bir yasal bağlayıcılık getirmeyen, tamamen gönüllülük esasına dayanan bir sistem öngörüyor. Bu durum, sektörün çekindiği katı düzenlemelerin oldukça uzağında bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor .

• Zorunlu Değil, Gönüllü: Şirketlerden, en güçlü "uç model" (frontier) yapay zekâlarını piyasaya sürmeden önce federal hükümetin incelemesine sunmaları rica ediliyor. Bu bir zorunluluk değil .
• 30 Günlük İnceleme Penceresi: Sürece katılan şirketler, modellerini halka açılmadan en geç 30 gün önce teslim ediyor. Hükümet bu 30 günlük süre zarfında modeli siber güvenlik tehditleri, kritik altyapıya, finansal sistemlere ve ulusal güvenliğe yönelik riskler açısından test edip değerlendiriyor .
• Kurumlar İçin Uygulama Takvimi: Federal kurumlara, bu gönüllü koordinasyon çerçevesinin ayrıntılarını 1 Ağustos 2026 tarihine kadar tasarlamaları talimatı verildi .
• Gizli Kıyaslama (Benchmarking): Kararname ayrıca, endüstrinin kendi modellerini değerlendirebileceği, gizlilik dereceli bir kıyaslama sürecinin geliştirilmesini de öngörüyor .
• Yapay Zekâ Siber Güvenlik Takas Merkezi: Bunlara ek olarak, yapay zekâ şirketleri ve kritik altyapı işletmecileri arasında yazılım açıklarının tespiti ve giderilmesini koordine edecek, yine gönüllülük esasına dayalı bir Yapay Zekâ Siber Güvenlik Takas Merkezi (AI cybersecurity clearinghouse) kuruluyor .

Yönetimin Önceki Yaklaşımından Farkı Ne?

Trump yönetimi, şimdiye kadar yapay zekâ konusunda büyük ölçüde kuralsızlaştırma ve devlet müdahalesinden kaçınma yanlısı bir tutum sergilemişti. Bu kararname, hükümetin ileri düzey modelleri piyasaya sürülmeden önce resmen incelemesine davetiye çıkararak bu duruştan net bir kopuşu temsil ediyor – her ne kadar süreç gönüllü olsa da .

Sızan ilk taslaklardan geri adım atıldığı da görülüyor. Mayıs 2026 sonundaki bir taslakta inceleme süresi 90 gün olarak öngörülmüş ve kapsam daha geniş tutulmuştu. Sektörden gelen yoğun itirazlar sonrası nihai metin daraltıldı, süre 30 güne indirildi ve katılımın gönüllü olacağı netleştirildi .

Çin ile Rekabet Boyutu

Kararname, ulusal güvenlik kaygılarını giderirken ABD’nin Çin ile olan yapay zekâ yarışında hız kesmemesi için özenle kalibre edildi. Biden yönetiminin Ekim 2023'teki kararnamesinde olduğu gibi büyük ölçekli eğitim çalışmaları için zorunlu raporlama şartı getirmek yerine , çerçeveyi gönüllü tutmak, ABD'li şirketlerin uyum maliyetleri altında ezilerek Çinli rakiplerine zemin kaybetmesini önlemeye dönük stratejik bir tercihti .

South China Morning Post'un haberinde de belirtildiği gibi, kararname "Çin ile yarışı yavaşlatmadan güvenlik önlemleri alma" amacı güdüyor ve kasten inceleme düzenlemelerini zorunlu kılmaktan kaçınıyor . Süreci hızlı (30 gün) ve gönüllü tutarak yönetim, ABD inovasyonunun hızını ve çevikliğini korurken ileri düzey modellerin yol açabileceği yıkıcı siber güvenlik risklerini azaltmayı hedefliyor .