Altın, Küresel Rezervlerde ABD Hazinelerini Tahtından Etti

ECB'nin atıfta bulunduğu, yaklaşık 60 merkez bankasını kapsayan bir Dünya Altın Konseyi anketi, resmi altın talebinin temel itici güçlerini şöyle sıraladı: geleneksel rezerv para birimlerinden uzaklaşarak çeşitlendirme, jeopolitik riske karşı korunma ve kriz zamanlarında uzun vadeli bir değer saklama aracı isteği . ECB'nin Ekim 2025 para politikası tutanaklarında, altın rallisinin "başlangıçta, özellikle gelişmekte olan piyasalardaki merkez bankalarının rezervlerini çeşitlendirmesiyle başladığı" ve daha sonra kurumsal ve bireysel yatırımcılar tarafından desteklendiği belirtildi .

Değerleme Etkilerinin Rolü

Altının fırlayan fiyatından kaynaklanan değerleme etkileri, rezervlerdeki payının artmasında büyük bir hızlandırıcı oldu. ECB'nin Ekim 2025 toplantı tutanakları, altın rallisinin, güçlü ABD dolarına ve yüksek reel getirilere rağmen fiyatların yükselmesiyle "tarihsel korelasyonları altüst ettiğini" gözlemledi . Bu, merkez bankaları tek bir gram bile ek altın almasa bile, mevcut altın stoklarının piyasa değerinin ve dolayısıyla rezervler içindeki payının önemli ölçüde artacağı anlamına geliyor.

Örneğin, Almanya Merkez Bankası (Bundesbank), altın pozisyonunun tarihi bir zirve olan 395 milyar €'ya yükseldiğini ve bunun tek bir yılda değerleme kaynaklı 125 milyar €'luk bir artışı temsil ettiğini bildirdi . Küresel olarak, altının rezervlerdeki payının yükselmesi, hem aktif alımların hem de mevcut stokların pasif olarak yeniden değerlenmesinin bir yansımasıdır .

Dolarsızlaşma Değil, Çeşitlendirme

Altına yöneliş, daha geniş bir rezerv çeşitlendirme trendinin parçası olsa da, bunu dolardan basit bir kaçış olarak abartmamak çok önemli. ABD Merkez Bankası'nın (Fed) Haziran 2026'da yayımladığı bir çalışma, çoğu ülkenin altın alımlarının, açık bir dolarsızlaşma stratejisinden ziyade "uluslararası rezervlerin mütevazı bir şekilde çeşitlendirilmesini" yansıttığı sonucuna vardı . Özellikle ABD Hazine tahvilleri altın tarafından geçilmiş olsa da, dolar cinsinden varlıklar toplamda %42 ile hala küresel rezervlerin en büyük payını temsil ediyor .

Çeşitlendirme birçok cephede gerçekleşiyor. ECB'nin Haziran 2025 raporu, Avustralya ve Kanada doları gibi geleneksel olmayan rezerv para birimlerinin toplam payının, Ukrayna işgali öncesi seviyelere göre 2,4 puan artarak %9,6'ya yükseldiğini belirtti. Ayrıca anket verileri, rezerv yöneticilerinin üçte ikisinin altın tahsislerini daha da artırmayı beklediğini gösterdi .

Mart 2026 itibarıyla New York Fed'deki ABD Hazine tahvili varlıklarında 82 milyar dolarlık düşüşe dair ayrı ve çarpıcı bir veri noktası, dalgalı ortamın altını çiziyor. Bu satış dalgası büyük ölçüde, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından Türkiye, Hindistan ve Tayland gibi petrol ithal eden ülkelerin kendi para birimlerini desteklemek ve enerji ithalatını finanse etmek için dolar rezervlerini nakde çevirmesine bağlandı . Bu, altının yükselişinin doğrudan bir nedeni olmasa da, dolar dışı rezerv varlıklarını daha cazip hale getiren akut likidite baskılarını gözler önüne seriyor.

2025'in En Büyük Resmi Altın Alıcıları

Merkez bankalarının net altın alımları 2025'te, 2024'teki 1.045 tonluk rekordan düşüşle yaklaşık 850 ton olarak gerçekleşti, ancak yine de tarihsel normların oldukça üzerinde kaldı . Bu talebin önemli bir kısmı gelişmekte olan ülkelerden geldi.

Dünya Altın Konseyi ve diğer kaynaklardan elde edilen verilere göre önde gelen alıcılar şöyle:

• Polonya: Polonya Merkez Bankası (NBP), yaklaşık 102 ton ekleyerek rezervlerini 550 tona çıkardı ve üst üste ikinci kez en büyük alıcı oldu. Banka, hedef altın tahsisini toplam rezervlerin %30'una yükselterek altına olan bağlılığını teyit etti .
• Kazakistan: Kazakistan Merkez Bankası, yerli üretimden yapılan alımların etkisiyle rekor bir yılda yaklaşık 57 ton ekleyerek en büyük ikinci alıcı oldu .
• Brezilya: Brezilya Merkez Bankası, dört yıllık bir aranın ardından piyasaya geri döndü ve birkaç ay içinde 43 ton alım yaparak toplamını 172 tona çıkardı .
• Çin: Çin Halk Bankası, 17 aydır aralıksız sürdürdüğü alımlarla 27 ton daha ekleyerek resmi olarak bildirdiği altın rezervini 2.306 tona yükseltti .
• Türkiye: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, halihazırda büyük olan rezervlerine 22 ton daha ekleyerek istikrarlı bir alıcı olmaya devam etti .

Altının Rezerv Varlık Olarak Yapısal Sınırları

Altının yükselişine rağmen, ECB ve diğer analistler, bunun itibari para bazlı rezerv sistemlerinin toptan yerini alacak bir çözüm olmadığı konusunda uyarıyor. Merkez bankacılarıyla yapılan bir Dünya Altın Konseyi anketi, altın tutmanın temel motivasyonları olarak çeşitlendirme ve jeopolitik korunmayı göstermiş, bu da onun faiz getiren devlet tahvillerinden farklı rolünü örtük olarak vurgulamıştır .

Başlıca itibari rezerv varlıklara kıyasla altının temel yapısal sınırlamaları şunlardır:

• Getiri Yok: Altın kupon geliri sağlamaz, bu da onu yüksek faiz ortamında gelir getiren bir varlık olarak daha az cazip kılar .
• Fiziksel Saklama: Fiziksel bir varlık olarak altın, elektronik menkul kıymetler için geçerli olmayan saklama, kasa ve sigorta maliyetlerine tabidir .
• Müdahale için Likidite: Altın mükemmel bir değer saklama aracıdır ancak günlük döviz müdahaleleri ve mutabakatı için likit döviz mevduatları veya menkul kıymetler kadar anında kullanılabilir değildir .
• Fiyat Oynaklığı: ECB, altının keskin rallisinin "tarihsel korelasyonları altüst ettiğini" belirterek, diğer varlık sınıflarına göre öngörülemeyen fiyat dalgalanmaları potansiyeline dikkat çekti .
• Ölçeklenebilirlik: Altının işlevi, büyük devlet tahvili piyasalarının derinliği ve operasyonel esnekliğinin ölçeklenebilir bir ikamesi olarak değil, itibari rezerv varlıkların bir tamamlayıcısı olarak en iyi şekilde anlaşılır .

Altının rezerv varlık liderlik tablosunun zirvesine yükselmesi, jeopolitik statükoya dair derin bir huzursuzluğa işaret eden bir dönüm noktasıdır. Ancak sınırlamaları, başlıca itibari para birimlerinin ve devlet tahvili piyasalarının küresel finans sistemindeki temel rolünün sürmesini sağlamaktadır.