IEA'dan Kritik Uyarı: Hürmüz Krizi Sürerse Petrol Piyasası Yaz Aylarında 'Kırmızı Bölge'ye Girebilir

Dünya, krize başlangıçta bir arz fazlasıyla girdi. Bu fazla, ilk şoku yumuşatmaya yardımcı oldu. Ancak kaybedilen arzı telafi etmek için stoklar istikrarlı bir şekilde tüketildiğinden, bu tampon şimdi ortadan kalkıyor.

Birol ayrıca, ticari petrol stoklarının hızla azaldığını ve bazı durumlarda yalnızca birkaç haftalık arzı temsil ettiğini, bu durumun piyasa tamponlarının ne kadar hızlı tükendiğini gösterdiğini belirtti.

Stratejik Petrol Rezervleri Kullanılıyor

Ani bir arz çöküşünü önlemek için hükümetler, stratejik petrol rezervlerinden büyük çaplı koordineli salınımlar gerçekleştiriyor.

IEA üyesi ülkeler, aksayan ihracatı telafi etmek amacıyla şu anda piyasaya stratejik rezervlerden günde yaklaşık 2,5-3 milyon varil petrol ekliyor.

Bu acil durum stoku salınımları önemli olmakla birlikte, ajans bu tür rezervlerin 'sonsuz olmadığını' vurguladı. Aynı zamanda, şirketler ve ülkeler ticari stoklarını da tüketiyor ve bu da küresel stoklardaki düşüşü hızlandırıyor.

Ne Kadar Küresel Petrol Arzı Kaybedildi?

Orta Doğu ihracatındaki aksaklık, piyasadan şimdiden önemli miktarda petrolü çekti.

Şokun büyüklüğünü gösteren birkaç gösterge var:

• Kriz, alternatif rotalar ve rezerv salınımları bazı kayıpları telafi etse bile, küresel petrol arzını 2026 yılına kadar günde yaklaşık 3,9 milyon varil azaltabilir.
• ABD enerji verilerine göre, Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt, BAE, Katar ve Bahreyn dahil olmak üzere ülkeler, kısıtlı Hürmüz nakliyesi nedeniyle depolama kapasitelerinin dolması sonucu günde yaklaşık 7,5 milyon varil ham petrol üretimini durdurdu.
• Suudi Aramco'nun CEO'su, piyasanın yaklaşık iki ayda kabaca 1 milyar varil arz kaybettiğini ve mevcut koşulların sürmesi halinde aksaklıkların haftada yaklaşık 100 milyon varili ortadan kaldırabileceğini söyledi.

Bu kayıplar bir araya geldiğinde, on yılların en büyük petrol arz kesintilerinden birini oluşturuyor.

Brent Petrol Fiyat Beklentileri

Stoklar azalırken ve arz kısıtlıyken, birçok analist daha yüksek petrol fiyatlarına yönelik tahminlerini revize etti.

Birçok banka ve analist, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklığın devam etmesi halinde Brent petrolün varil fiyatının 100 dolar civarında veya üzerinde işlem görmesini bekliyor.

Bazı tahminler, ihracatın kısıtlı kalması halinde Brent'in uzun süreler boyunca bu seviyenin üzerinde kalabileceğini öngörüyor. Bu durum, arz akışlarındaki belirsizliğin yarattığı büyük risk primini yansıtıyor.

Petrol Akışı Neden 2027'ye Kadar Tam Olarak Toparlanamayabilir?

Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye yakında yeniden başlasa bile, uzmanlar petrol piyasasının hemen normale dönmeyeceğini söylüyor.

Enerji yöneticileri, sistemin yeniden başlatılmasının birden fazla gecikmeyi içerdiği konusunda uyarıyor: durdurulan üretimin yeniden başlatılması, tankerlerin yeniden konumlandırılması, depolama darboğazlarının giderilmesi ve aylarca süren ihracat durmasıyla bozulan tedarik zincirlerinin yeniden inşa edilmesi.

BAE'nin devlet petrol şirketi ADNOC'un başkanı, çatışma hemen sona erse bile, boğazdan tam petrol akışının 2027'nin ilk veya ikinci çeyreğine kadar geri dönmeyebileceği konusunda uyardı.

Benzer şekilde, Suudi Aramco'nun liderliği, kesinti ne kadar uzun sürerse, piyasanın yeniden dengelenmesinin de o kadar uzun süreceğini, çünkü küresel stokların zaten büyük ölçüde tükendiğini belirtiyor.

Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Önemli?

Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli enerji geçiş yollarından biridir. Basra Körfezi'nden yapılan küresel petrol ihracatının büyük bir kısmı normalde bu dar su yolundan geçer. Bu nedenle, uzun süreli herhangi bir aksaklık, küresel enerji piyasalarında şok dalgaları yaratma kapasitesine sahiptir.

Stoklar düşerken, stratejik rezervler kullanılırken ve milyonlarca varillik arz kesintiye uğrarken, önümüzdeki yaz ayları küresel petrol piyasasının istikrarı için kritik bir sınav haline gelebilir.