HBM kıtlığı Çin’in Nvidia alternatifi planını pahalılaştırıyor

Yüksek bant genişlikli bellek (HBM), Çin’in yapay zekâ hızlandırıcı pazarında belirleyici darboğazlardan biri hâline geldi. Küresel arz darlığı yerli çip üreticilerinin parça maliyetlerini yükseltirken, ABD’nin Aralık 2024’te getirdiği kontroller Çin’in kapsam içindeki ileri HBM ürünlerine erişimini sınırlıyor. Sonuç; daha yüksek teklifler, daha dar erişim ve Nvidia sistemlerini yerli üretim seçeneklerle ikame etmede daha zorlu bir süreç. 11819

Fiyatlarda ne değişti?

Reuters’ın aktardığına göre Huawei, Ascend 950DT hızlandırıcı kartı için gösterge fiyatını 250.000 yuanın üzerine çıkardı. Bu seviye, sözleşme koşullarına göre müşterilere iki ay önce verilen tekliflerden %20 ila %50 daha yüksek. 119

Cambricon’un ise geçici olarak 690 adıyla anılan yeni nesil hızlandırıcısının gösterge fiyatını, iki ay önce belirtilen seviyeye kıyasla %20-%30 artırdığı bildirildi. Ancak mevcut haberlerde ürün için güvenilir, mutlak bir yuan fiyatı yer almıyor. 12

Reuters, HBM maliyetleri artıp arz daralırken Huawei ve Cambricon’un yanı sıra MetaX ile Iluvatar CoreX’te de fiyat artışları olduğunu bildirdi. Ne var ki kamuya açık mevcut bilgiler, MetaX veya Iluvatar için ürün bazında güvenilir bir fiyat çizelgesi sunmuyor. 119

İkincil bazı haberlerde Huawei’nin Ascend 950PR modeli için fiyatın 2026’nın başındaki yaklaşık 60.000 yuan seviyesinden 80.000 yuanın üzerine, Ascend 910C için ise yıl başındaki yaklaşık 90.000 yuandan 110.000 yuanın üzerine çıktığı öne sürülüyor. Bu hesapla sırasıyla yaklaşık %30 ve %22 artış ortaya çıkıyor. Ancak bu rakamlar, sağlanan birincil kaynak kesitlerinde 950DT ve Cambricon 690 verileri kadar güçlü biçimde doğrulanmış değil. Bu nedenle resmî liste fiyatı değil, bildirilen piyasa göstergesi olarak değerlendirilmeliler. 91213

ABD kontrolleri Çin’deki sıkışmayı neden derinleştiriyor?

ABD Ticaret Bakanlığı 2 Aralık 2024’te, büyük ölçekli yapay zekâ eğitimi ve çıkarım süreçleri için kritik gördüğü HBM’e yönelik yeni kontroller açıkladı. Düzenleme, ABD menşeli HBM’i ve ileri hesaplamaya ilişkin Foreign Direct Product kuralı kapsamında ABD ihracat düzenlemelerine tabi belirli yabancı üretim HBM’i kapsıyor. Bazı hükümler için uyum tarihi 31 Aralık 2024’e ertelendi. 18

ABD Kongresi Araştırma Servisi’nin materyallerine göre paket, Çin genelini kapsayan HBM, DRAM ve ileri paketleme yarı iletken üretim ekipmanı kontrollerini de içeriyor. 17

Reuters’a göre Çinli çip üreticileri, kısıtlamaların sıkılaşmasının ardından HBM tedariki için giderek daha fazla gri piyasa kanallarına yöneldi. Bu kanallar belirli miktarda ürün sağlayabilse de maliyet ve belirsizliği artırıyor. Mevcut kanıtlar bu bağımlılığın varlığını destekliyor; fakat ortalama gri piyasa primi ya da alınan toplam hacim konusunda net bir rakam ortaya koymuyor. 19

HBM, hem fiyatı hem kime ürün gideceğini etkiliyor

HBM tali bir bileşen değil; ileri yapay zekâ hızlandırıcılarının temel parçalarından biri. Arz daraldığında çip üreticileri belleği daha yüksek maliyetle almak, sevkiyatları kısmak, tasarımları mevcut belleğe göre yeniden düzenlemek veya belirli ürün ve müşterilere öncelik vermek zorunda kalabiliyor. 18

Bu tablo, işlemci hazır olsa bile yerli bir hızlandırıcının büyük ölçekte kurulumunun neden zorlaşabildiğini açıklıyor. Bellek maliyeti teslim edilmiş sistem fiyatını yükseltirken, sınırlı HBM arzı üretilebilen ve sevk edilebilen kart sayısını da azaltabiliyor. Reuters, fiyat artışlarını küresel HBM kıtlığının, Çin’in Nvidia’ya yerli alternatifler kurma çabasına yansımasının bir göstergesi olarak niteledi. 119

Mevcut kaynaklar, Iluvatar CoreX’in ByteDance için belirli bir tedarik payı ya da tanımlı miktarda ürün ayırdığı yönündeki iddiayı doğrulamıyor. Bu nedenle söz konusu iddia, eldeki kanıtlara dayanarak yerleşik bir olgu kabul edilmemeli.

Huawei’nin Ascend yol haritasında bilinenler

Reuters kaynaklarına göre Huawei, 2026’da yaklaşık 750.000 adet Ascend 950PR sevk etmeyi planladı. Müşterilere ocakta örnekler gönderildi; seri üretimin izleyen ay başlaması ve tam kapsamlı sevkiyatların 2026’nın ikinci yarısında yapılması bekleniyordu. Reuters, geleneksel DDR bellek kullanan sürümün kart başına yaklaşık 50.000 yuan, daha hızlı HBM bellekli sürümün ise yaklaşık 70.000 yuan olacağını bildirdi. 33

Üst segmentteki Ascend 950DT için ticari erişilebilirlik tarihi 2026’nın dördüncü çeyreği olarak belirtiliyor. Huawei, 950DT’nin 144 GB bellek ve saniyede 4 TB bellek bant genişliği sunan HiZQ 2.0 bellek teknolojisini kullanmak üzere tasarlandığını açıkladı. 3435

Buna rağmen asıl güçlük, arzı ölçeklendirmek. Reuters, üst düzey yerli yapay zekâ çiplerindeki kısıtların üretim artışı sırasında süreceğini; daha geniş erişimin ancak Ascend 950 süper düğümlerinin büyük ölçekli sevkiyatlarıyla iyileşeceğini aktardı. 32

Nvidia’yı ikame etme hedefi açısından anlamı ne?

Çin’in yerli yapay zekâ donanımı stratejisi yalnızca mantık çipi tasarımı meselesi değil; bütün sistem tedarik zinciri meselesi. Hızlandırıcıların bellek, paketleme, üretim kapasitesi ve doğrulanmış tedarik zincirlerine ihtiyacı var. HBM kıtlığı malzeme maliyetini artırıyor ve kurulabilir donanım hacmini sınırlayabiliyor. Bu da yerli seçenekleri bulut sağlayıcıları ve yapay zekâ geliştiricileri için daha pahalı veya daha zor erişilir hâle getiriyor. 11819

Bu baskı, yerli bellek kapasitesi geliştirme teşvikini de güçlendiriyor. Böyle bir hamle uzun vadede Çinli tedarikçileri destekleyebilir; fakat ileri HBM’in yüksek hacimde üretimini zorlaştıran imalat ve kalite/doğrulama darboğazlarını kısa vadede ortadan kaldırmıyor.

Koreli bellek liderleri açısından ise kıtlık, HBM kapasitesinin stratejik değerini pekiştiriyor. Reuters’ın Counterpoint verilerine dayandırdığı habere göre Nvidia’nın başlıca HBM tedarikçisi SK Hynix, HBM pazarında %57 paya sahipti. 40 Ancak kalıcı yüksek fiyatlar ve Çin’in alternatif bulma ihtiyacı, yeni rakipler ile yerelleşmiş tedarik zincirleri için de güçlü teşvikler yaratıyor.

Sıkışma ne kadar sürebilir?

Eldeki kaynaklarda HBM kıtlığının biteceği tarihe ilişkin kesin ve kaynakla desteklenen bir tarih yok. Yeni kapasite eklemek zaman alıyor; görünüm yapay zekâ talebine, üretim verimine ve yeni fabrika ile paketleme kapasitesinin devreye giriş hızına bağlı kalmayı sürdürüyor.

Süreye ilişkin en güçlü işaret, HBM’e özgü değil, daha geniş kapsamlı: SK Group Yönetim Kurulu Başkanı Chey Tae-won, Mart 2026’da yapay zekâ kaynaklı talebin arzı aşmayı sürdürmesi nedeniyle küresel çip plakası kıtlığının 2030’a kadar devam edebileceğini söyledi. Chey, HBM üretiminin önemli miktarda plaka tükettiğini özellikle vurguladı. 40

Bu açıklama, HBM’in 2030’a kadar aynı ölçüde kıt kalacağına dair kesin bir tahmin olarak okunmamalı. Yine de mevcut baskının kısa ömürlü bir kesintiden çok yapısal nitelikte olduğu ve bellek erişiminin gelecek yıllarda Çinli yapay zekâ hızlandırıcılarının rekabetçiliğinde belirleyici kalacağı sonucunu destekliyor.