Bitcoin kuantum riskine karşı ne yapabilir? Borsaların bugünkü adımları ve BIP-360

Bitcoin’in olası bir kuantum tehdidine hazırlığı iki koldan ilerliyor: mevcut kurallar içinde açık anahtarların gereksiz yere görünür olmasını azaltmak ve daha güçlü koruma sağlayabilecek protokol değişikliklerini değerlendirmek. Ancak bugün bu adımların hiçbiri Bitcoin’i bütünüyle kuantuma dayanıklı hâle getirmiyor. Teknik bir çözüm tasarlamak kadar, yükseltme üzerinde uzlaşmak ve kullanıcıların varlıklarını taşımasına zaman tanımak da önemli. 137

Kuantum riski neyi hedefliyor?

Endişenin odağında Bitcoin’in eliptik eğri imza kriptografisi var. Yeterince güçlü bir kuantum bilgisayarın, teorik olarak açık anahtardan özel anahtarı türetebileceği düşünülüyor. Risk, açık anahtarın ne zaman görünür olduğuna göre değişiyor: Bazı işlem çıktıları anahtarı doğrudan zincirde gösterirken, başka türlerde anahtar harcama sırasında açığa çıkıyor. Bu nedenle bazı coin’ler daha uzun süre, bazılarıysa işlem çevresinde daha kısa bir süre risk altında olabilir. 35

2026 tarihli bir tahmin, açıkta olan bir anahtara hızlı saldırı için yaklaşık 1.200–1.450 mantıksal kübit gerektiğini; çalışmadaki varsayımlarla bunun 500.000’den az fiziksel süperiletken kübite karşılık geldiğini belirtti. Bunlar, gelecekte böyle bir bilgisayarın ne zaman yapılacağını gösteren bir tahmin değil, modellenmiş kaynak gereksinimleri. Eylül 2026’da yayımlanan haberlerde, Bitcoin imzalarını kırabilecek kriptografik ölçekte bir kuantum bilgisayarın henüz bulunmadığı aktarılıyordu. 12

Açık anahtarlarla ilişkili BTC miktarına dair tahminler de farklılık gösteriyor. Bir analiz yaklaşık 6,99 milyon BTC, diğeri 6,04 milyon BTC hesapladı. Yöntemler ve kullanılan tanımlar aynı olmadığından, bu rakamları kesin bir toplamdan çok riskin ölçeğine dair göstergeler olarak okumak gerekir. Açık anahtarın görünür olması, coin’lerin bugünkü bilgisayarlarla çalınabileceği anlamına gelmez. 45

Borsalar mevcut kurallarla ne yapabilir?

Ağ yükseltmesi gerçekleşmeden önce saklama hizmeti sunan kurumlar, açık anahtarların gereksiz yere görünür olmasını azaltmaya odaklanabilir. Haberlere yansıyan önlemler arasında adres tekrarını sınırlamak, varlıkların nerede ve nasıl tutulduğunu gözden geçirmek, saklama ve para çekme süreçlerini incelemek bulunuyor. Uygun olduğu durumlarda, açık anahtarı görünür olan çıktılardaki varlıkları taşımak uzun süreli maruziyeti azaltabilir. Ancak bu, yeni bir imza sistemi sağlamaz ve her coin’i her işlem senaryosunda korumaz. 1

Geliştiriciler, işlem düzeyinde daha sınırlı seçenekleri de değerlendiriyor. Bunlar arasında commit-and-reveal (taahhüt et ve açıkla) yöntemleri ve belirli kurtarma ya da geçiş süreçlerinde özet tabanlı imzaların kullanılması yer alıyor. Bu yöntemler Bitcoin’in mevcut imza kurallarının herkes için geçerli bir alternatifi değil; işe yararlılıkları, kullanılan yönteme ve dayandığı varsayımlara bağlı. 4647

BIP-360 ne öneriyor, ne önermiyor?

BIP-360, Taproot’a benzer bir çıktı türü olan Pay-to-Merkle-Root’u (P2MR) öneriyor. P2MR, Taproot’taki anahtar yolu üzerinden harcama seçeneğini kaldırıp bunun yerine bir betik ağacına taahhüt veriyor. Amaç, sürekli görünür durumda olan bir açık anahtara yönelik uzun süreli saldırı riskini azaltmak. Öneri, harcama sırasında oluşabilecek her türlü anahtar maruziyetini ortadan kaldırmıyor. 37

Önemli bir ayrım: BIP-360, kuantum sonrası bir imza algoritmasını kendi başına sisteme eklemiyor. Öneri yeni bir çıktı yapısı getiriyor; kuantum dirençli imzaların seçilmesi ve devreye alınması ise ayrı bir konu. BIP-360 için bir soft fork, yani eski yazılımlarla uyumlu olacak şekilde kuralların güncellenmesi gerekiyor. Bir öneri olarak yayımlanmış olması, değişikliğin Bitcoin’de etkin olduğu anlamına gelmiyor. 71721

Bu nedenle BIP-360, tamamlanmış bir kuantum koruma planından ziyade olası bir geçişin parçası olarak görülmeli. Mevcut varlıklar yeni çıktı türüne kendiliğinden taşınmayacak; daha güvenli bir hedef kullanmak isteyen sahiplerin coin’lerini aktarması gerekecek. 117

En zor bölüm neden uzlaşma ve geçiş?

Bitcoin’in savunmasında yalnızca kriptografi değil, maliyetler ve ödünleşimler de rol oynuyor. Katılımcıların önerilen değişikliği incelemesi, nasıl çalışacağı konusunda uzlaşması ve ardından benimsemesi gerekiyor. Bir yükseltme daha güvenli bir varış noktası oluştursa bile kullanılmayan ya da erişilemeyen coin’leri kendi başına taşıyamaz. Bu yüzden teknik tasarım kadar geçişin nasıl yapılacağına ilişkin kararlar da önemli. 3721

Tahminler hazırlığı ciddiye almayı gerektiriyor ama bir son tarih ortaya koymuyor. Bugün için en net sonuç şu: Bazı açık anahtar maruziyetlerini azaltmak mümkün ve daha kapsamlı değişiklikler öneriliyor; ancak mevcut uygulamalar da BIP-360 da henüz ağ genelinde devreye alınmış, tam bir kuantum sonrası savunma değil. 123