“RAMageddon” adı verilen bellek sıkışıklığı, yeni bir dizüstü bilgisayar ya da telefon alırken bakılması gereken soruyu değiştiriyor: Fiyat yükseldi mi? sorusunun yanında, aynı paraya hangi özellikleri alıyorum? sorusu da önem kazanıyor. Yapay zekâ veri merkezleri bellek üretim kapasitesi için yarışırken tedarikçiler daha yüksek değerli ürünlere öncelik veriyor. Üreticiler de artan maliyeti fiyata yansıtmak veya cihazın başka özelliklerinden kısmak zorunda kalabiliyor.
2
62
Uygun fiyatlı dizüstü bilgisayarda ödünleşim
Qualcomm yöneticisi Kedar Kondap, bellek ve depolama fiyatlarındaki yükseliş yüzünden üreticilerin dizüstü bilgisayarlar için uygun satış fiyatını belirlemekte zorlandığını söylüyor. Verdiği örneklerden biri, hedef fiyatı korumak için OLED ekran yerine LCD ekran seçilmesi.
2
9
Bu tercih, bütçe modellerinde daha görünür hâle gelebilir: Bellek pahalılaştığında üreticinin maliyeti üstlenebileceği alan daralır. Daha düşük RAM’li bir seçenek veya daha ucuz ekran başlangıç fiyatını koruyabilir; ancak alıcı için işlemci adına ya da ilan edilen en düşük fiyata bakmak tek başına yeterli değildir. Qualcomm’un Snapdragon C ile daha düşük fiyatlı dizüstü bilgisayarlara yönelmesi de bu arayışın bir parçası. Haberlerde geçen 300 dolarlık hedef, tamamlanmış bir cihazın kesin satış fiyatı olarak görülmemeli.
4
9
Baskı telefonlarla sınırlı değil, fakat telefonlarda da hissediliyor. Hindistan’da çeşitli markaların bazı modellerde fiyat artırdığı bildiriliyor; artışın büyüklüğü modele göre değişiyor.
12 ABD’de ise iPhone 18 Pro ve Pro Max, önceki modellerinden 100 dolar daha yüksek başlangıç fiyatlarıyla satışa çıktı. Bellek önemli bir maliyet etkeni olsa da perakende fiyatındaki bu farkın tamamı yalnızca belleğe bağlanamaz.
38
43
Yapay zekâ talebi neden tüketici cihazlarına yansıyor?
Yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ve diğer yüksek değerli ürünler, üretim kapasitesi ile yatırımlardan daha büyük pay alıyor. TrendForce’a göre büyük tedarikçiler HBM ve gelişmiş 3D NAND gibi ürünlere öncelik veriyor; kurum, 2027’de geleneksel DRAM talebinin arz artışını aşmasını bekliyor. DRAM cihazın çalışma belleği, NAND ise depolama alanı için kullanıldığından maliyet baskısı tek bir parçayla sınırlı kalmıyor.
62
56
33
Baskının bir başka göstergesi yüksek kapasiteli NOR Flash: TrendForce verilerine dayanan habere göre bu çiplerin fiyatı 2026’nın ilk yarısında tahminen %100–120 yükseldi. TrendForce, yüksek kapasiteli NOR için yılın ikinci yarısında ayrıca %90–110 artış öngörüyor. Bunlar bitmiş bir bilgisayarın veya telefonun fiyatına ilişkin tahminler değil, çip fiyatlarıdır; diğer NOR ürünlerinde eğilim farklı olabilir.
50
53
Sıkışıklığın ne zaman biteceği konusunda ortak bir takvim yok. TrendForce, DRAM arzının 2027’de de sıkı kalmasını bekliyor. Bir Micron yöneticisine dayandırılan haber, kayda değer yeni üretimin 2028’e kadar gelmeyebileceğini öne sürerken Acer CEO’su kıtlığın mutlaka 2030’a dek süreceği görüşüne karşı çıkıyor. Bunlar kesin bir toparlanma tarihi değil, farklı öngörüler.
56
64
1
ABD’nin olası tarifeleri neyi değiştirebilir?
The Wall Street Journal’a göre Trump yönetimi, ABD’de üretim yatırımını teşvik etmek amacıyla ithal bellek çiplerine gümrük vergisi hazırlıyor. Ancak ülkedeki mevcut üretim kapasitesi sınırlı olduğundan, yerel arz alternatif oluşturacak ölçüde büyümeden getirilecek bir tarife Asya’daki fabrikalardan çip alan şirketlerin maliyetini artırabilir. Düzenlemenin son hâli ve tüketici fiyatlarına etkisi henüz belirsiz.
49
Alıcı açısından en pratik karşılaştırma, benzer fiyatlı cihazların RAM, depolama ve ekran özelliklerini birlikte incelemek. Daha ucuz bir işlemci seçeneği de ileride kurulacak bir fabrika da bugünkü bellek arzı sorununu tek başına hemen çözmüyor.
2
9
49