İran'ın 'Görünmez Liderliği': Ülke, Mucizevi Bir Şekilde Hayatta Kalan Mojtaba Hamaney'in Gölgesinde Nasıl Yönetiliyor?

Kamuoyu Önüne Çıkmayan Bir Rehber

Liderliği devraldığından beri Mojtaba Hamaney'in kamuoyu önüne çıkmadığı bildiriliyor. İstihbarat değerlendirmeleri ve haberler, babasını öldüren saldırıda yaralandığını ve yüksek güvenlikli bir yerde tedavi gördüğünü belirtiyor.

Yakın çevresinden alınan bilgilere göre, yaraları oldukça ciddi. Yanıklar ve bacak yaralanmaları nedeniyle birden fazla ameliyat geçirdiği, protez bacak kullanması gerekebileceği ve yüz yaralanmaları nedeniyle konuşmakta zorluk çektiği aktarılıyor. Ancak tüm bu detaylar bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Elektronik iletişimin veya yetkililerin ziyaretlerinin İsrail veya ABD istihbaratı tarafından tespit edilip yerini ele vereceği korkusuyla, kendisine erişimin oldukça kısıtlı olduğu söyleniyor.

Tüm bunların sonucu, analistlerin “görünmez liderlik” olarak tanımladığı bir durum: Devletin resmi başkanı konumunda olan bir lider, ancak nadiren ortaya çıkıyor ve yalnızca dolaylı kanallar aracılığıyla iletişim kuruyor.

El Yazısı Mesajlarla Yönetim

Elektronik takipten kaçınmak için Mojtaba Hamaney'in, güvenilir kuryeler tarafından elden ele ulaştırılan el yazısı talimatlardan oluşan düşük teknolojili bir iletişim sistemine güvendiği bildiriliyor.

Birden çok habere göre, mesajlar elle yazılıyor, zarflanıyor ve bir aracılar zinciri aracılığıyla taşınıyor. Bazen uzun mesafeler araba veya motosikletle kat edilerek hükümet yetkililerine veya askeri komutanlara ulaştırılıyor. Cevaplar da aynı yoldan geri dönüyor.

Bu yöntem, telefon görüşmelerini, şifreli mesajlaşmaları veya dijital sinyalleri takip edebilecek gelişmiş gözetim sistemleri tarafından ele geçirilmeyi veya yer tespitini engellemek için tasarlanmış.

Güvenli olmasına rağmen, bu yöntem iletişimi yavaşlatıyor ve Rehber'in günlük yönetime doğrudan müdahale etme kabiliyetini sınırlıyor.

Güvenlik Devleti İç Çemberinin Yükselişi

Mojtaba Hamaney'in izolasyonu ve sınırlı iletişimi nedeniyle, birçok rapor üst düzey askeri ve siyasi figürler arasında kolektif bir liderliğe doğru kayış olduğunu belirtiyor.

Tek bir baskın otorite yerine, savaş stratejisi, diplomasi ve iç güvenlikle ilgili kilit kararların giderek artan bir şekilde İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) yakın küçük bir grup güçlü yetkili tarafından şekillendirildiği görülüyor.

Raporlarda ve analizlerde sıkça adı geçen isimler şunlar:

• Ahmad Vahidi: Gizli Rehber ile diğer yetkililer arasında bir kanal görevi gördüğü bildirilen üst düzey bir güvenlik figürü.
• Muhammed Bakır Kalibaf: Rejimin kamuoyu ve siyasi mesajlarını koordine eden önde gelen bir siyasi lider.
• Gholam-Hossein Mohseni-Ejei: Yargı erkinin başı ve liderlik ağındaki bir diğer etkili figür.

Bu grup genellikle, Rehber'in talimatlarını operasyonel kararlara dönüştürmeye yardımcı olan, güvenlik devleti seçkinlerinden oluşan sıkı bir "kardeşler grubu" olarak tanımlanıyor.

Mojtaba'nın Otoritesi Neden Babasından Daha Zayıf?

Analistler, Mojtaba Hamaney'in konumunun babasının sahip olduğu güçten önemli ölçüde farklı olduğunu söylüyor.

Ali Hamaney, otoritesini İran'ın din kurumları, askeri liderliği ve siyasi fraksiyonları arasında pekiştirmek için otuz yıldan fazla zaman harcadı. Bu uzun görev süresi, rejim içindeki rakip gruplar arasındaki anlaşmazlıkları çözme yeteneği kazandırdı.

Mojtaba ise birkaç yapısal sınırlamayla karşı karşıya:

• Daha az din meşruiyeti ve daha kısa bir siyasi geçmiş.
• Yaralar ve güvenlik önlemleri nedeniyle fiziksel izolasyon.
• Karar almayı yavaşlatan ve kişisel otoriteyi azaltan dolaylı iletişim.

Bazı istihbarat değerlendirmeleri, süregelen çatışma ve müzakerelerde İran'ın stratejisini şekillendirmede hala “önemli bir rol” oynadığını söylüyor.

Ancak aynı değerlendirmeler, İran'ın liderliğinin artık daha parçalanmış göründüğünü ve IRGC ile üst düzey siyasi yetkililerin eskisinden daha fazla etkiye sahip olduğunu belirtiyor.

Hala Belirsizlikle Tanımlanan Bir Sistem

Liderlik geçişinden aylar sonra bile, Mojtaba Hamaney'in İran'ın politikaları üzerinde ne kadar doğrudan kontrol sahibi olduğu konusunda önemli bir belirsizlik devam ediyor.

Mevcut raporlardan anlaşılan, ülkenin bir karma güç yapısı altında faaliyet gösterdiğidir:

• Mojtaba Hamaney, İslam Cumhuriyeti'nin resmi dini ve siyasi lideri konumundadır.
• Küçük bir güvenlik ve siyasi elit çemberi birçok pratik kararı yönetmektedir.
• İkisi arasındaki iletişim, olağandışı derecede gizli ve düşük teknolojili kanallara dayanmaktadır.

Sonuç, Ali Hamaney döneminde var olandan çok daha ademi merkeziyetçi ve daha militarize bir liderlik sistemidir.

Bu düzenlemenin geçici mi olduğu yoksa İran'ın siyasi sistemi için yeni normal haline mi geleceği açık bir soru olarak duruyor.