TSMC, Samsung ve SK Hynix yükselen piyasa getirilerini nasıl domine etti?

Yapay zekâ altyapısına yönelik yatırım dalgası, yükselen piyasalar rallisinin yapısını değiştirdi. Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC), Samsung Electronics ve SK Hynix’in hisseleri o kadar güçlü yükseldi ki, geleneksel bir yükselen piyasalar yatırımı artık geniş bir gelişmekte olan ülke sepetinden çok yapay zekâ donanımına, Tayvan’a ve Güney Kore’ye yoğunlaşan bir pozisyona benziyor. 17

Bu yoğunlaşma getirileri destekledi; ancak yatırımcıların bir yükselen piyasalar endeks fonu satın aldığında üstlendiği riski de değiştirdi.

Getirilerin orantısız bölümü üç hisseden geliyor

TSMC, Samsung Electronics ve SK Hynix, Morningstar’ın Emerging Markets Target Market Exposure Endeksi’nin %26,7’sini oluşturuyor. Üç şirket, son bir yılda endeksin elde ettiği %30,3’lük getirinin yaklaşık %57’sini sağladı. 17

Aynı eğilim MSCI Yükselen Piyasalar Endeksi’nde de görülüyor. 2026’nın ilk yarısında yarı iletkenler ve teknoloji donanımı sektörlerinin endeks getirisine katkısı, endeksin toplam getirisini aştı. Bu durum, çip şirketlerindeki yükselişin diğer alanlardaki zayıflığı telafi ettiğini gösteriyor. Bilgi teknolojileri sektörünün ağırlığı da endeksin neredeyse yarısına ulaştı. 5

Üç şirket, yapay zekâ tedarik zincirinin birbiriyle bağlantılı farklı halkalarında öne çıkıyor:

• TSMC, gelişmiş mantık çiplerinin üretim kapasitesinde dünya liderlerinden biri.
• Samsung Electronics, büyük bir yarı iletken faaliyetini daha geniş bir elektronik ürünleri portföyüyle birleştiriyor.
• SK Hynix, yapay zekâ sistemleri için gereken yüksek bant genişlikli bellek (HBM) dâhil olmak üzere bellek çipleriyle öne çıkıyor.

Dolayısıyla mesele yalnızca teknoloji hisselerinin iyi performans göstermesi değil. Az sayıda şirketin piyasa değeri o kadar büyüdü ki bu şirketler, endeksin ülke, sektör ve toplam getiri profilini belirlemeye başladı.

Coğrafi yoğunlaşma da aynı ölçüde dikkat çekici

Üç şirketin Tayvan ve Güney Kore merkezli olması, yükselen piyasa portföylerinin fiilî ülke ağırlıklarını da değiştirdi. Bir endeks yatırımcısı, Tayvan’a ağırlıklı olarak TSMC üzerinden; Güney Kore’ye ise Samsung ve SK Hynix üzerinden maruz kalıyor olabilir. Bu, bölgedeki bankalara, tüketici şirketlerine, sanayi kuruluşlarına ve daha küçük piyasalara eşit dağılmış bir yatırım anlamına gelmeyebilir.

Bir analize göre Tayvan, MSCI Yükselen Piyasalar Endeksi’nin yaklaşık dörtte birini; Güney Kore beşte birine yakınını; Çin dörtte birinden biraz azını, Hindistan ise yaklaşık %12’sini oluşturuyor. Bu dört ülke birlikte endeksin yaklaşık %79’unu temsil ediyor. 13

Bu tablo, Çin veya Hindistan’a maruziyetin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Ancak “yükselen piyasalar” etiketi, temelde dört büyük Asya piyasasına ve bu piyasaların önemli bir bölümünde tek bir teknoloji tedarik zincirine bağlı, görece dar bir portföyü gizleyebilir.

Reuters’a göre aynı üç şirket, MSCI Japonya hariç Asya Pasifik Endeksi’nin de neredeyse üçte birini oluşturuyor. 1

Fon yöneticileri neden endeks yoğunlaşmasından endişeli?

Piyasa değeri ağırlıklı endeksler, hisse fiyatı ve şirket değeri yükselen şirketlere otomatik olarak daha fazla ağırlık verir. Bu yöntem piyasanın mevcut yapısını yansıtmak açısından işlevsel olabilir. Ancak yatırımcıların, zaten baskın hâle gelmiş bir temaya yükselişin ardından daha fazla maruz kalmasına da yol açar.

Bu nedenle bir yükselen piyasalar endeksini takip eden fonun fiilî yatırımı giderek şu başlıklara yaklaşabilir:

• Tayvan’daki gelişmiş yarı iletken üretimi;
• Güney Kore’de bellek çiplerine yönelik talep ve fiyat döngüsü;
• yapay zekâ altyapısına yönelik küresel sermaye harcamaları; ve
• birkaç büyük teknoloji şirketinin değerlemeleri.

Bu yapı, finans, tüketim, emtia, altyapı, imalat ve daha küçük yükselen ekonomiler arasında risk dağıtmayı amaçlayan bir portföyden önemli ölçüde farklıdır.

Aktif fon yöneticileri de benzer bir ikilemle karşı karşıya. Yatırım kuralları çoğu zaman tek bir hisseye veya sektöre verilebilecek ağırlığı sınırlar. Reuters, TSMC, Samsung ve SK Hynix’in toplam ağırlığının birçok aktif portföy kuralının kabul edilebilir gördüğü seviyelerin üzerine çıktığını bildiriyor. 1

Bu durum yöneticileri zor bir tercihe itiyor: Çip rallisi devam ederse endeksin gerisinde kalma riskini göze alarak bu hisseleri düşük ağırlıklandırmak mı, yoksa endeksi izleyip çeşitlendirme kurallarıyla çelişebilecek bir yoğunlaşmayı kabul etmek mi?

Bu tercihin performans maliyeti yüksek olabilir. Coronation’ın küresel yükselen piyasalar fonu 2026’nın ikinci çeyreğinde %13,9 getiri sağladı; ancak yoğunlaşmış yapay zekâ tedarik zinciri rallisi endeks ağırlığı yüksek şirketleri desteklediği için MSCI Yükselen Piyasalar karşılaştırma endeksinin 10,1 puan gerisinde kaldı. 4

Bugünkü yoğunlaşma geçmiş dönemlerle nasıl karşılaştırılıyor?

Morningstar, mevcut yoğunlaşmanın daha önce yaşanan ve ardından büyük satış dalgalarının geldiği dönemlerdeki seviyeleri aştığını belirtiyor. 7

Bununla birlikte, mevcut kaynaklar geçmiş dönemlerin tamamını veya karşılaştırılabilir tarihsel yüzdeleri sunmuyor. Bu nedenle bugünkü seviyenin belirli bir önceki dönemden tam olarak ne kadar daha yüksek olduğuna ilişkin kesin bir sayısal karşılaştırma yapmak mümkün değil.

Desteklenebilen daha sınırlı sonuç şu: Yoğunlaşma, artık yalnızca güçlü performansın yan ürünü olarak değil, portföylerin temel risklerinden biri olarak değerlendirilecek kadar yüksek.

Bu ayrım önemli. Yoğunlaşmış bir endeks, lider şirketler güçlü kâr açıklamaya devam ettiği sürece performansını sürdürebilir. Ancak beklentiler aynı anda bozulursa aynı yapı kayıpları da büyütebilir.

Yapay zekâ hikâyesi gerçek; fakat kalıcı olması garanti değil

Rallinin gerçek bir temel dayanağı var. Yapay zekâ altyapısı gelişmiş mantık çiplerine ve özel bellek çözümlerine ihtiyaç duyuyor; Tayvan ve Güney Kore de bu üretim kapasitesinin önemli bölümünü barındırıyor. Bu nedenle çip kârları ve yapay zekâ bağlantılı sermaye harcamaları, şirketlerdeki yükselişi yalnızca spekülasyonla açıklamayı yetersiz kılıyor. 45

Ancak bugünkü güçlü talep, mevcut büyüme hızlarının veya değerlemelerin aynı şekilde devam edeceğini garanti etmiyor. Yarı iletken piyasaları döngüseldir. Müşteriler siparişlerini azaltabilir, stoklar birikebilir, bellek fiyatları gerileyebilir ve sermaye harcamaları yavaşlayabilir. Yatırımcılar ayrıca şirketlerin yapay zekâ altyapısına yaptıkları harcamalardan beklediği getirileri yeniden değerlendirebilir.

Önemli bir yükselen piyasalar göstergesinde üç şirketin %26,7 ağırlığa sahip olduğu düşünüldüğünde, yapay zekâ yatırımlarına ilişkin beklentilerdeki değişim; bankalar, tüketici şirketleri ve diğer yükselen piyasa işletmeleri temelde sağlam kalsa bile endeksi etkileyebilir. 17

Dolayısıyla temel risk, yapay zekâ fırsatının gerçek olmaması değil. Gerçek ve uzun vadeli bir temanın, az sayıda şirket ve piyasada şimdiden büyük ölçüde fiyatlanmış olmasıdır. Bu da endeks yatırımcılarını tek bir döngüye ve tek bir değerleme rejimine alışılmadık ölçüde duyarlı hâle getiriyor.

Aktif yöneticiler çeşitlenmek için ne yapıyor?

Bazı yöneticiler, en büyük yarı iletken hisselerindeki ağırlıklarını azaltıyor veya sınırlandırıyor. Aynı zamanda yapay zekâ donanımı döngüsüyle daha düşük korelasyona sahip fırsatlar arıyorlar. Piyasa haberlerinde Çin finansalları, ASEAN şirketleri ve Hindistan, daha geniş bir yükselen piyasalar maruziyeti sağlayabilecek alanlar arasında gösteriliyor. 17

Bu bölgeler; yurt içi kredi, tüketim, altyapı ve bölgesel imalat gibi farklı kaynaklara dayalı bir yatırım profili sunabilir. Ancak çeşitlendirme, bir yatırımı otomatik olarak ucuz veya cazip hâle getirmez; yalnızca alınan riskin niteliğini değiştirir. Aktif yöneticiler ayrıca yoğunlaşmış çip rallisinin sürmesi hâlinde endeksin gerisinde kalma ihtimalini kabul etmek zorunda.

Bir yükselen piyasalar fonu almadan önce nelere bakılmalı?

Bir yatırım fonunun veya borsa yatırım fonunun yalnızca adı, ne kadar çeşitlendirilmiş olduğunu anlamak için yeterli değil. Yatırımcılar şu başlıkları incelemeli:

1. En büyük portföy ağırlıkları: TSMC, Samsung, SK Hynix ve diğer yapay zekâ bağlantılı şirketlerin toplam payı ne kadar?
2. Ülke dağılımı: Portföyün ne kadarı Tayvan ve Güney Kore’ye bağlı? Çin, Hindistan, ASEAN ve Latin Amerika için ne kadar pay kalıyor?
3. Sektör dağılımı: Fon finans, tüketim, sanayi ve malzeme sektörlerine dengeli biçimde yayılıyor mu, yoksa teknoloji ağırlığı portföyün yarısına mı yaklaşıyor?
4. Endeks kuralları: Fon, yükseliş sonrası kazanan şirketlere otomatik olarak daha fazla ağırlık veren piyasa değeri ağırlıklı bir endeksi mi takip ediyor?
5. Aktif yönetim kısıtları: Fon en büyük çip şirketlerini düşük ağırlıklandırıyorsa, endeksin bir süre daha güçlü performans gösterdiği bir döneme dayanabilir mi?

Temel sonuç dengeli olmalı. Yapay zekâ, TSMC, Samsung ve SK Hynix için gerçek bir kâr gücü ve stratejik önem yarattı; bu da şirketlerin yükselen piyasa getirileri üzerindeki etkisini açıklıyor. Ancak aynı başarı, geniş yükselen piyasalar endekslerini üç şirkete, iki ülkeye ve tek bir teknoloji döngüsüne alışılmadık ölçüde bağımlı hâle getirdi.

Gerçek çeşitlendirme arayan yatırımcılar, “yükselen piyasalar” etiketinin bunu kendiliğinden sağladığını varsaymak yerine fonun ülke, sektör ve en büyük hisse ağırlıklarını mutlaka incelemeli.