Aramco boru hattını yeniden çalıştırdı: Yenbu’dan petrol sevkiyatı neden bekliyordu?

Saudi Aramco’nun Doğu-Batı boru hattını yeniden çalıştırması, Yenbu’dan tanker sevkiyatının da başladığı anlamına gelmiyor. Hat 22 Eylül’de düşük debiyle devreye alındı. Reuters’ın 24 Eylül tarihli haberine göre borudan geçen petrol miktarı artırılıyordu, ancak Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu’da ham petrol tankerlerine yükleme henüz yeniden başlamamıştı. Şirketin rafinerilere verdiği bilgiye göre yüklemeler öncesinde limanda yeterli petrol hacminin biriktirilmesi gerekiyordu. 447

Hat çalışırken liman neden bekliyor?

İnsansız hava aracı saldırılarının ardından Doğu-Batı hattı 13 Eylül’de kapatılmış, Yenbu’daki ham petrol yüklemeleri durmuştu. Reuters daha sonra üç pompa istasyonunun hasar gördüğünü bildirdi; bu, ilk değerlendirmeden bir istasyon fazlaydı. Bazı uydu görüntüsü açıklamaları saldırıyı 11 Eylül’e tarihlendiriyor. Bu nedenle saldırı tarihiyle hattın kapandığı tarih aynı kabul edilmemeli. 354

22 Eylül’de kaynaklar Yenbu’dan ihracatın aynı gün yeniden başlayabileceğini söylemişti. Ancak bu bir beklentiydi: Reuters’ın iki gün sonraki haberi, tanker yüklemelerinin hâlâ başlamadığını gösterdi. Bir güvenlik kaynağı hattın tamamen yeniden devreye alınmasının altı ila sekiz hafta sürebileceğini tahmin etti. Ayrı haberlerde, hasarlı altyapının etrafından dolaşacak bağlantılar üzerinde çalışıldığı ve yaklaşık altı haftada tam kapasiteye ulaşılmasının hedeflendiği belirtildi. Bunların hiçbiri onarımın tamamlandığını doğrulamıyor. 44711

Hattın önemi, Hürmüz Boğazı’ndaki aksama sırasında petrolü ülkenin doğusundan Kızıldeniz’e taşıyarak boğaza alternatif oluşturmasından kaynaklanıyor. Suudi Arabistan bu güzergâha günde yaklaşık 4 milyon varil yönlendiriyordu. Capital Economics, kapanmanın küresel petrol arzının %4’üne kadar olan bölümünü riske atabileceğini hesapladı; bu, kalıcı olarak kaybedildiği doğrulanmış bir üretim miktarı değil, risk altındaki arza ilişkin bir tahmin. 1051

Aramco petrolü başka nasıl sevk etti?

• Körfez limanlarından yüklemeler: Reuters’ın aktardığı tanker takip verilerine göre Aramco, 20 Eylül’de Körfez’de yedi büyük tankere yaklaşık 14 milyon varil petrol yükledi. Veriler, yedi geminin tamamının Ras Tanura’dan yüklendiğini göstermiyor. 3
• Sohar açıklarında aktarma: Ticaret kaynaklarına göre şirket, Ras Tanura çıkışlı yaklaşık 60 milyon varillik petrolü eylül ve ekim aylarında Umman’ın Sohar limanı açıklarında gemiden gemiye aktarılmak üzere sattı. Bu düzenleme, petrolün tamamının alıcılara teslim edildiğini göstermiyor. Üstelik ham petrolün Körfez’den çıkması gerektiği için Sohar’daki aktarma, Hürmüz trafiğine ilişkin riski tek başına ortadan kaldırmıyor. 1
• Asya’ya satışlar: Tüccarların aktardığına göre Suudi Arabistan, eylül ortasından itibaren Asyalı alıcılara ekim–kasım teslimatı için yaklaşık 100 milyon varil petrol sattı. Haberlerde Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’deki rafineriler alıcılar arasında sayılıyor; ancak ülke bazında miktarlar ve fiilen ulaşan petrol hacmi net değil. Yaklaşık 100 milyon varillik satış, 60 milyon varillik Sohar düzenlemesi ve bir gündeki 14 milyon varillik yükleme farklı aşamaları ölçüyor, örtüşebilecekleri için toplanmamalı. 223331

Bazı haberler Aramco’nun Asyalı müşterilere teslimatı düzenlemede daha fazla rol üstlendiğini de belirtiyor. Reuters daha önce rafinerilerin Suudi petrolünü geleneksel olarak yükleme limanında teslim esasına göre satın aldığını ve taşımayı kendilerinin ayarladığını yazmıştı. Mevcut haberler, teslimat koşullarındaki olası değişimin ne kadar yaygınlaştığını veya navlun ve geçiş risklerinin taraflar arasında tam olarak nasıl paylaşıldığını ortaya koymuyor. 3239

Piyasa için asıl gösterge ne?

Aramco CEO’su Amin Nasser, Doğu-Batı sisteminin birden fazla hattan oluştuğunu ve kesintiye uğrayan operasyonların “günler içinde” yeniden başlatılabileceğini söyledi. Şirketin ham petrol ihracatı için dördüncü ve beşinci güzergâhları incelediğini de belirtti. Bu açıklamalar, hasarlı sistemin tamamının günler içinde onarıldığının kanıtı değil; önerilen güzergâhların varış noktaları, kapasiteleri, tamamlanma tarihleri ve maliyetleri de netleşmiş değil. 1821447

Reuters’a göre artan Suudi petrol akışı ve hattın yeniden çalıştırılmasıyla petrol fiyatları 22 Eylül’de geriledi. Fakat fiyat hareketi operasyonel soruyu çözmüyor: 24 Eylül itibarıyla Yenbu yüklemeleri hâlâ beklemedeydi. Bundan sonraki belirleyici gelişmeler, hattın tam kapasiteye ulaşıp ulaşmayacağı ve Yenbu’dan düzenli tanker yüklemelerinin başlayıp başlamayacağı olacak. 247