Rusya'nın Mali Çıkmazı: Bütçe Açığı 6,01 Trilyon Rubleye Ulaşarak Yıllık Planı Altüst Etti

• Ocak 2026: Açık 1,718 trilyon rubleye ulaştı; bu, tek bir ayda yıllık hedefin neredeyse yarısına denk geliyordu .
• Ocak-Şubat: Kümülatif açık 3,449 trilyon rubleye çıkarak yıllık hedefin %90'ını aştı ve herhangi bir yılın ilk iki ayı için bir rekor kırdı .
• 2026 İlk Çeyrek: Açık sadece üç ayda 4,6 trilyon rubleye ulaşarak resmi olarak yıllık hedefi geride bıraktı .
• Ocak-Nisan: Açık, bir önceki yılın yaklaşık iki katı olan 5,88 trilyon rubleye (GSYİH'nin %2,5'i) genişledi .
• Ocak-Mayıs: Kümülatif toplam 6,01 trilyon rubleye (GSYİH'nin %2,6'sı) ulaştı .

Açığın İki Motoru: Artan Savaş Maliyetleri ve Düşen Enerji Gelirleri

Bütçe açığını aynı anda iki güçlü faktör besliyor.

Savaşa Bağlı Harcama Patlaması. Yılın ilk dört ayında federal harcamalar 17,598 trilyon rubleye ulaştı; bu, yıllık bazda %15,7'lik bir artış anlamına geliyor . Bu artışın ana sürükleyicisi askeri harcamalar, güvenlik ve savunma sanayine verilen destek. Kremlin, bu harcamaların pazarlığa kapalı olduğunu ve bütçenin diğer alanları üzerindeki mali baskılar artsa bile korunacağının sinyalini verdi .

Petrol ve Gaz Gelirlerindeki Çöküş. Bütçe dengesinin diğer tarafında ise Rusya'nın en kritik gelir kaynağı büyük bir çöküş yaşadı. Tarihsel olarak petrol ve gaz gelirleri, federal gelirlerin yaklaşık üçte birini oluşturuyordu. Ancak 2026'nın başlarında bu gelirler neredeyse %40 oranında çakıldı . Bu düşüş; düşük küresel petrol fiyatları, G7 ülkelerinin uyguladığı tavan fiyat mekanizması ve Batı yaptırımları nedeniyle azalan ihracat hacimlerine bağlanıyor . Ocak-Nisan döneminde toplam federal gelirler 11,721 trilyon ruble ile 2025'in aynı dönemine göre %4,5 daha düşük gerçekleşti .

Daralan Güvenlik Ağı: Ulusal Refah Fonu Baskı Altında

Rus hükümeti, büyüyen bütçe deliğini Ulusal Refah Fonu (NWF) ile kapatıyor. Ancak fonun bu amaç için hemen kullanılabilen likit varlıkları endişe verici bir hızla eriyor.

Nisan 2026 itibarıyla NWF'nin likit varlıkları 3,62 trilyon rubleye düştü; bu rakam Mart ayında 3,89 trilyon ve yılın başında 4,1 trilyonun üzerindeydi . Sadece Ocak ve Şubat aylarında, bütçe açığını finanse etmek için NWF'nin likit kısmından yaklaşık 400 milyar ruble harcandı .

Fon, savaş öncesi likit rezervlerinin yaklaşık üçte ikisini çoktan tüketti . Gazprombank analistlerine göre, mevcut petrol fiyatlarıyla NWF'nin likit kısmının tamamı 1 ila 1,3 yıl içinde bitebilir . Petrol fiyatlarının varil başına 30-35 dolar seviyesine daha da sert düşmesi durumunda ise fon 2026 sonuna kadar tamamen tükenebilir .

Yıl Sonu Projeksiyonları ve Kasvetli Mali Görünüm

Mayıs sonu itibarıyla açığın 6,01 trilyon rubleye ulaşmasıyla, yıl sonu sonucu resmi 3,786 trilyon rublelik hedeften çok daha kötü olacak. Ciddi analistlerin çoğu, nihai 2026 açığının planlanandan çok daha yüksek olacağını ve büyük ölçüde petrol fiyatlarının seyrine ve yılın ikinci yarısında askeri harcamalarda yeni bir artış olup olmamasına bağlı olarak, GSYİH'nin %2,5 ila %4'ü arasında bir yere oturacağını tahmin ediyor .

Rusya, giderek daralan ve sorunlu bir dizi politika seçeneği arasında yolunu bulmaya çalışırken, uzun vadeli mali güvenilirliği tehlikede.

• NWF'ye daha fazla başvurmak en doğrudan çözüm, ancak sürdürülebilir değil. Mevcut nakit yakma hızıyla fon, açığı bir yıldan fazla finanse etmeye yetmez.
• İç borçlanma ihracı, yüksek faiz oranları ve Batı yaptırımları nedeniyle uluslararası piyasaların kapalı olmasıyla sınırlı.
• Vergi artışları 2025'te zaten yürürlüğe konmuştu (artan oranlı gelir vergisi ve daha yüksek kurumlar vergisi dahil). Yeni artışlar, zaten zayıf olan özel sektör faaliyetlerini ezme riski taşıyor.
• Savunma dışı harcamalarda kesintiler düşünülüyor, ancak alan sınırlı. Emekli maaşları ve sübvansiyonlar gibi sosyal yükümlülükler siyasi olarak hassas ve halihazırda yetersiz finanse ediliyor .
• Açığın merkez bankası finansmanıyla parasallaştırılması, sarmal bir enflasyon ve rublenin daha da değer kaybetmesi riskini doğurur, bu da savaşın gerçek maliyetini daha da artırır.

Temel sorun yapısal. Kremlin, savaşla ilgili yüksek harcamaları siyasi olarak tartışılamaz görürken, onu destekleyen gelir tabanı daralıyor ve NWF güvenlik ağı tükenmeye yakın. Petrol fiyatlarında büyük ve kalıcı bir toparlanma ya da savaşın sona ermesi gibi büyük bir değişiklik olmadıkça, Rusya'nın mali gidişatı; sert harcama kesintileri, daha yüksek vergiler veya yıkıcı bir enflasyon döngüsü içerebilecek düzensiz bir uyarlamaya işaret ediyor.