Vietnam, 1 Kasım’da elektrik ve benzin maliyetlerini düşüren iki adımı yürürlüğe koydu. Vietnam Electricity (EVN), KDV hariç ortalama elektrik tarifesini yüzde 2 indirerek kilovatsaat başına 2.159,9037 dong’a çekti. Hükümet ayrıca benzindeki özel tüketim vergisini sıfırladı. Amaç, hane halkı ve işletmelerin üzerindeki maliyet baskısını azaltırken ekonomik faaliyeti desteklemek ve enflasyon artışını sınırlamak.
7
12
36
Bu indirimler tek başına Vietnam’ın büyüme ya da enflasyon hedeflerini güvence altına almıyor. Etkileri, enerji maliyetlerindeki düşüşün tüketicilere ve işletmelere ne ölçüde yansıyacağına ve ekonominin geri kalanındaki gelişmelere bağlı.
1 Kasım’da neler değişti?
EVN’nin 30 Ekim tarihli 1305/QD-EVN sayılı kararıyla KDV hariç ortalama elektrik tarifesi 2.159,9037 dong/kWh olarak belirlendi. Yeni tarife 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girdi ve önceki ortalama fiyata kıyasla yüzde 2’lik düşüş anlamına geliyor.
7 Bu, ortalama tarifedeki değişiklik; her hanenin veya işletmenin toplam elektrik faturasının tam yüzde 2 azalacağı anlamına gelmiyor.
Aynı tarihte benzindeki özel tüketim vergisi de sıfıra indirildi. Düzenlemenin ardından E5 RON92’nin litre fiyatı 1.804 dong, E10 RON95-III’ün litre fiyatı ise 1.575 dong düştü.
36 Her iki önlemin bildirilen uygulama dönemi 31 Mart 2027’ye kadar.
9
32
Daha ucuz enerji büyümeye nasıl katkı sağlayabilir?
Elektrik ve yakıt, çok sayıda işletmenin üretim ve işletme giderlerinin parçası. Benzin ise hane halkı için de doğrudan bir harcama kalemi. Enerji maliyetleri düştüğünde şirketlerin giderlerini yönetmesi kolaylaşabilir; haneler de başka harcamalar için daha fazla kaynak ayırabilir. Bunlar maliyetleri hafifletebilecek olası etkiler; üretimin, istihdamın veya tüketimin mutlaka artacağı anlamına gelmiyor.
Vietnam’ın büyüme hedefi oldukça iddialı. Yılın tamamında yüzde 10 büyümeye ulaşmak için dördüncü çeyrekte GSYH’nin yüzde 12,5 artması gerektiği bildirildi; hükümet bu tempoyu zorlayıcı olarak nitelendirdi.
11 Daha ucuz enerji, üretim ve taşımacılık maliyetlerini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak mevcut haberler, indirimlerin hedeflenen büyüme oranını sağlayacağını göstermiyor.
Enflasyon baskısını azaltır mı?
Enerji maliyetleri; elektrik kullanımı, taşımacılık ve dağıtım üzerinden mal ve hizmet fiyatlarına yansıyabilir. Bu giderleri düşürmek fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletebilir. Ancak işletmelerin sağladıkları tasarrufu fiyatlara ne ölçüde yansıtacağı, tüketicilerin hissedeceği etkiyi belirleyecek.
Bu olası rahatlama, enflasyonun zaten hedefe yakın seyrettiği bir dönemde önem taşıyor. Vietnam’da tüketici fiyat endeksi 2026’nın ilk dokuz ayında ortalama yüzde 4,52 arttı; bu oran, Ulusal Meclisin yıl geneli için belirlediği yaklaşık yüzde 4,5’lik hedefle aynı seviyede.
17
24 Enerji indirimleri yeni maliyet baskılarını sınırlamaya katkıda bulunabilir, ancak yıl sonu enflasyonunun nerede gerçekleşeceğini tek başına belirlemez.
İndirimlerin sınırları
Bu adımlar, genel ekonomik koşulların yerini tutan kapsamlı bir büyüme programı değil; belirli maliyetleri azaltmaya yönelik bir destek. Elektrik tarifesindeki değişiklik her kullanıcının faturasında aynı sonucu yaratmayabilir. Ayrıca işletmeler, maliyet tasarruflarının tamamını ürün ve hizmet fiyatlarına yansıtmayabilir.
Benzin vergisinin düşürülmesinin kamu gelirlerini azaltması da bir politika ödünleşimi yaratıyor. Ekonomik faydanın boyutu, hane halkı ve işletmelerin tasarruf edilen kaynağı nasıl kullanacağına bağlı.
En net sonuç şu: Vietnam, yakın vadede hem ekonomik faaliyeti desteklemek hem de enflasyonu kontrol altında tutmak için enerji maliyetlerini düşürmeye çalışıyor. Bu adımların ne kadar etkili olacağı ise talep, yatırım ve diğer maliyetler gibi enerji fiyatlarının ötesindeki etkenlere de bağlı.