Suudi petrolü Asya’ya nefes aldırabilir; asıl sınav Hürmüz’de

Suudi Arabistan’ın Asya’ya petrol satışlarını artırması, bölgedeki sevkiyat sorununun çözüldüğünü değil, hasar gören bir ihracat güzergâhına alternatif arandığını gösteriyor. Bloomberg’in 24 Eylül tarihli haberine göre ülke, önceki haftanın ortasından bu yana Asyalı alıcılara yaklaşık 100 milyon varil ham petrol sattı. Ekim ve kasım teslimatları Hürmüz Boğazı üzerinden planlanıyor. Bu anlaşmalar rafinerilerin tedarik kaygısını hafifletebilir; ancak belirleyici soru, petrolün güvenle yüklenip teslim edilip edilemeyeceği. 2

Hürmüz’e dönüşün nedeni ne?

Doğu-Batı boru hattı, Suudi petrolünü ülke boyunca Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu limanına taşıyarak Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan ihracat yapılmasını sağlıyor. Hat, 10 Eylül’deki saldırının ardından kapatıldı; saldırı öncesinde günde yaklaşık 4 ila 5 milyon varil taşıyordu. Bu, öncelikle petrolün ihracat limanına ulaştırılmasında bir aksama demek. Aynı miktarda üretimin durduğu sonucunu tek başına doğurmuyor. 58

Bu alternatif güzergâh aksayınca Hürmüz üzerinden yapılacak satışlar önem kazandı. Alıcılar arasında Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’deki rafineriler bulunuyor. Fakat bu rota, sevkiyatı çatışmayla bağlantılı risklerin sürdüğü bir su yoluna yönlendiriyor. 214

Hat çalışıyor, ama tam kapasitede değil

Reuters, boru hattının 22 Eylül’de yeniden çalışmaya başladığını, tam kapasiteye dönüşün ise altı ila sekiz hafta sürebileceğini bildirdi. Bloomberg’in daha önceki haberinde, hasarlı bölümün etrafından geçilerek önce kapasitenin bir kısmının geri kazanılmasına yönelik çalışmalar anlatılmıştı. Akışın 26 Eylül’e kadar kayda değer ölçüde artırılması hedefi de saldırı öncesi seviyelere ulaşıldığının teyidi değil. 1315

Onarım beklentisi arz kaygılarını bir ölçüde azaltıp petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Yine de bu, onarımın tamamlandığı veya fiyatlardaki rahatlamanın kalıcı olacağı anlamına gelmiyor. 4

Asya için rahatlama ne kadar somut?

Bloomberg, satışların Asya’da yaklaşan bir arz sıkışıklığını önlemeye yardımcı olduğunu aktardı. Haberlere göre Aramco, müşterilere teslimatı organize etmeyi de teklif ediyor. Bu, Körfez’e kendi tankerini göndermek istemeyen alıcıların işini kolaylaştırabilir; taşıma düzenlenmesi ise gecikme ya da güvenli geçiş riskini ortadan kaldırmaz. 22123

Üstelik yaklaşık 100 milyon varil, toplam satış hacmi: Günlük arzın bir anda bu kadar arttığı anlamına gelmiyor. Hacim ekim ve kasıma eşit dağıtılsa günde yaklaşık 1,64 milyon varile karşılık gelir. Açıklanan satış miktarı, daha önce beklenen ihracata kıyasla ne kadar ilave petrol sağlandığını da tek başına göstermiyor. 2

Rafineriler ve petrol piyasası açısından ayrım açık: Satılan, tankere yüklenen ve alıcıya teslim edilen petrol aynı şey değil. Kalıcı rahatlama, hem boru hattında güvenilir akışa hem de tankerlerin Hürmüz geçişlerini tamamlamasına bağlı. 12