Ukrayna’nın Wildberries saldırıları: 10 günde Rusya’nın Amazon’unun yüzde 10’u nasıl yok oldu?

Saldırılar, Wildberries’in toplam depo kapasitesinin yaklaşık yüzde 8-10’unu devre dışı bıraktı. Yalnızca yedi önemli tesiste zarar gören alanın yaklaşık 552 bin metrekare olduğu bildirildi .

İlk saldırılar ve yıkımın boyutu

Kampanya 18 Temmuz’da iki büyük lojistik merkezinin vurulmasıyla başladı. Moskova yakınlarındaki Elektrostal’de 250 bin metrekarelik merkezin bir bölümü, Tambov bölgesindeki Kotovsk’ta ise 108 bin metrekarelik depo ağır hasar gördü veya tamamen yandı . Bir hafta içinde yedi ana dağıtım merkezi yok oldu ya da ciddi biçimde kullanılamaz hâle geldi .

Saldırılarda en az 8 kişi hayatını kaybetti, 86 kişi yaralandı. En ağır kayıp Kotovsk’taki depoda yaşandı; burada yedi işçi öldü, 49 kişi yaralandı . Farklı haber kaynaklarında can kaybına ilişkin daha yüksek rakamlar da yer aldı; ancak olayların ilk aşamasındaki resmî açıklamalarda 8 ölüm ve 86 yaralanma bildirildi.

Maddi bedel: Yaklaşık 2 milyar dolar

Saldırıların ekonomik sonuçları yalnızca yanan binalarla sınırlı kalmadı. Tahminler şu başlıklarda toplanıyor:

• Depoların yeniden inşa maliyeti: Forbes Russia, bina ve altyapının yenilenmesi için 24,5-33 milyar ruble, yani yaklaşık 313-421 milyon dolar gerektiğini hesapladı .
• Satıcıların stok kaybı: Platformda satış yapan işletmelerin kayıpları 100 milyar ruble, yani yaklaşık 1,3 milyar dolardan 150-170 milyar rubleye, yani 1,92-2,17 milyar dolara kadar tahmin ediliyor . RBC-Ukraine’in analizine göre toplam zarar yaklaşık 2 milyar dolar seviyesinde .
• Yıllık kârdan büyük kayıp: Tahmini zarar, Wildberries’in 2025’te açıkladığı 175 milyar rublelik net kârı aştı .
• Sigorta belirsizliği: Şirket, saldırılardan yalnızca 11 gün önce, 7 Temmuz’da satıcı sözleşmelerini değiştirmişti. Yeni hükümlerde çatışmalardan kaynaklanan hasarlar mücbir sebep sayılarak Wildberries’in zarar gören ürünler için mali sorumluluğu sınırlandırıldı .

Bu durum özellikle stoklarını depolarda tutan küçük ve orta ölçekli satıcılar açısından ağır bir darbe anlamına geliyor. The Guardian ve NPR’ye göre savaşın maliyeti böylece cephe hattından uzakta faaliyet gösteren işletmelere ve Rusya’daki orta sınıfa doğrudan ulaştı . Kremlin de saldırıların ardından “işletmelerin zarar gördüğünü” kabul etti .

Neden Wildberries hedef alındı?

Kyiv, saldırıları iki gerekçeyle savundu: Rusya’nın Ukrayna’daki sivil altyapıya yönelik saldırılarına karşılık vermek ve Wildberries’in Rus ordusuna malzeme sağlayan bir kanal hâline geldiğini öne sürmek .

Saldırılardan önce Wildberries’te Rusya’nın savaş için kullandığı “özel askerî operasyon” ifadesinin kısaltması olan SVO’yu taşıyan “SVO için her şey” araması üzerinden 200 binden fazla ürün bulunabildiği bildiriliyordu . Listelerde şunlar yer alıyordu:

• kurşun geçirmez yelekler ve koruyucu ekipman,
• “savaşta test edilmiş” olarak tanıtılan taktik kasklar,
• telsizler ve ilk yardım kitleri,
• fiber optik drone kabloları ve diğer drone bileşenleri .

Wildberries, saldırıların ardından bu etiketi arama sonuçlarından kaldırdı. Ancak haber kaynaklarına göre ürünlerin kendisi platformdan silinmedi; zırh ve kasklar “Spor”, drone parçaları ise “Elektronik” gibi genel kategoriler altında görünmeye devam etti .

Foreign Policy ve The Bulwark’ta yer alan analizler, Wildberries’in Rus ordusunun resmî tedarik sistemindeki eksiklikleri tamamlayan geniş bir özel tedarik kanalı hâline geldiğini savunuyor. Bu görüşe göre cephedeki birlikler, gönüllü gruplar ve bireysel askerler taktik ekipmanları doğrudan platform üzerinden sipariş edebiliyordu . Kremlin ise Wildberries’in askerî tedarik yaptığı iddiasını reddetti .

Rusya’nın yanıtı: Devlet desteği ve Kazakistan seçeneği

Saldırıların ardından Wildberries’in sahibi Tatyana Kim, Rus hükümetinden mali destek talep etti. Forbes’a göre yaklaşık 8,1 milyar dolarlık serveti bulunan Kim, şirketin ve satıcıların durumunu “zor” olarak niteledi .

Reuters’ın kaynaklarına göre devlet kontrolündeki VTB Bank, olası destek paketinde merkezi rol oynayabilir. Görüşülen seçenekler arasında Wildberries’e ve platformdaki satıcılara finansman sağlanması ile vergi kolaylıkları bulunuyor; Kremlin ise henüz kesin bir karar alınmadığını açıkladı .

Şirketin Rusya’daki kayıpları telafi etmek için Kazakistan’da yaklaşık 100 bin metrekarelik depo alanı aradığı da bildirildi . Ancak Kazakistan Ticaret ve Entegrasyon Bakanlığı, 29 Temmuz itibarıyla Wildberries’ten bu konuda resmî bir talep almadığını söyledi .

Bununla birlikte Wildberries’in Kazakistan’da zaten devam eden yatırımları bulunuyor: Almatı’da 100 bin metrekareden büyük bir tesis, Astana’da ise 160 bin metrekarelik bir lojistik merkez inşa ediliyor. Astana’daki merkezin 2027’nin ilk çeyreğinde tamamlanması planlanıyor .

Enerji tesislerinden ticari altyapıya geçiş

Wildberries saldırıları, Ukrayna’nın Rusya’nın iç kesimlerine yönelik uzun menzilli saldırı stratejisinde önemli bir değişime işaret ediyor.

Enerjiden ekonomik altyapıya

Ukrayna’nın önceki derin saldırıları ağırlıklı olarak petrol rafinerilerini, yakıt depolarını ve enerji şebekelerini hedef alıyordu. Wildberries operasyonu ise savaş ekonomisini desteklediği düşünülen sivil ticari ekosisteme yöneldi .

Sivil-askerî tedarik zincirini kesme hedefi

Analistlere göre Wildberries, sıradan bir çevrim içi mağazadan daha fazlasına dönüşmüştü. Platform, askerî birliklerin ve gönüllü grupların ekipman satın alabildiği fiilî bir lojistik düğüm noktası olarak işlev görüyordu. Kyiv’in hesabı, bu tür bir ağı vurmanın tek bir fabrikayı hedef almaktan daha geniş bir tedarik etkisi yaratabileceği yönünde .

Savaşın maliyetini toplumun geneline yaymak

Saldırılar yalnızca askerî tedarik akışını değil, Wildberries’e bağlı yüz binlerce satıcının iş modelini de etkiledi. Böylece savaşın ekonomik bedeli, cepheden uzaktaki işletmeler ve tüketiciler tarafından daha görünür biçimde hissedilmeye başladı .

Sonuç

Wildberries’e yönelik bir haftalık saldırı dalgası, Rusya’nın çevrim içi perakende devinin lojistik kapasitesinin yaklaşık yüzde 8-10’unu devre dışı bıraktı ve toplam kayıpları yaklaşık 2 milyar dolara taşıdı. Kyiv, şirketin askerî amaçla kullanılabilen ürünleri ve drone bileşenlerini geniş ölçekte satmasını hedef gösterirken, Moskova’daki yetkililer olası bir devlet destek paketini tartışmaya başladı.

Operasyonun en önemli sonucu, Ukrayna’nın hedef setini enerji tesislerinin ötesine taşıması oldu. Saldırılar, savaşın yalnızca fabrikalar ve yakıt depoları üzerinden değil; depolar, pazar yerleri ve küçük işletmelerden oluşan sivil ticari ağlar üzerinden de sürdürüldüğünü ortaya koydu.