Yarasaların kökeni Avrupa olabilir: Genomlar ve fosiller 65 milyon yıl öncesini işaret ediyor

Yarasalar nerede ortaya çıktı? Yalnızca bugün yaşayan türlere bakarak bu soruyu yanıtlamak güç: Soy ağacının soyu tükenmiş dalları böyle bir karşılaştırmada görünmez. Bat1K araştırma topluluğunun 23 Eylül 2026'da Nature dergisinde yayımlanan çalışması, genomları fosil bulgularıyla birlikte değerlendirdi. Sonuç, yarasaların yaklaşık 65 milyon yıl önce Avrupa'da ortaya çıkmış olabileceğini gösteriyor. Bu, ilk yarasanın doğrudan gözlemi değil, eldeki verilerle en iyi desteklenen köken tahmini. 31819

Fosiller neden tabloyu değiştirdi?

Araştırmacılar, bugün tanınan 21 yarasa familyasının tamamını kapsayan 103 türün kromozom düzeyindeki genomlarını inceledi; bunların 42'si yeni oluşturulmuş genom dizilimleriydi. Böylece yaşayan türler arasındaki akrabalık ilişkilerini daha geniş bir veri kümesiyle karşılaştırabildiler. 25

Ardından genom verilerine, 65 tür için kaydedilmiş 699 anatomik özelliği eklediler. Bu türler arasında Kuvaterner öncesine ait 44 fosil türü de vardı. Fosillerin önemi şu: Bir türün bugün yaşadığı yer, atalarının geçmişte bulunduğu bütün bölgeleri göstermez. Soyu tükenmiş dalları hesaba katmak, coğrafi kökeni yeniden kurarken bu eksikliği azaltır. 18

Yaşayan yarasaların genomlarını karşılaştıran ekip ayrıca atalara ait 26 kromozomluk bir düzen çıkarsadı. Bunlar fosillerden elde edilmiş DNA değil, genom karşılaştırmalarıyla yeniden oluşturulmuş atasal kromozomlardır. Genom, anatomi ve coğrafi yayılış analizleri birlikte değerlendirildiğinde, daha önce öne sürülen Asya, Afrika veya Kuzey Amerika kökeni görüşleri yerine Geç Paleosen'de bir Avrupa kökeni ağır bastı. 118

İlk yarasalar uçabiliyor ve yankıları kullanabiliyor muydu?

Yeni soy ağacı, bugün yaşayan yarasaların ortak atasının aktif uçuş ve ekolokasyon yeteneklerine zaten sahip olduğunu düşündürüyor. Ekolokasyon, çevreyi gönderilen seslerin yankıları üzerinden algılma becerisidir. Bulgular, iki yeteneğin de yarasa evriminin başlangıcına yakın bir dönemde geliştiğine işaret ediyor; ancak bu çalışma özetleri, yeteneklerin ilk kez tam olarak nasıl ortaya çıktığını göstermiyor. 24

Çalışmaya ilişkin haberlerde, erken yarasa topluluklarının Avrupa'dan önce Afrika'ya, ardından Asya, Amerika kıtaları ve Avustralya'ya yayıldığı anlatılıyor. Bu güzergâh, her yolculuğu belgeleyen kesintisiz bir fosil dizisine değil, evrimsel ve coğrafi analizlere dayanıyor. Benzer biçimde, 65 milyon yıl önce ifadesi kesin bir tarih olarak okunmamalı. 9183

Bu genomlar başka ne işe yarayabilir?

Bat1K'nin uzun vadeli hedefi, yaşayan bütün yarasa türlerinin genomlarını dizilemek. Familyaların tamamını kapsayan bu çalışma, hedefe doğru önemli bir adım; projenin tamamlandığı anlamına gelmiyor. 2541

Oluşturulan referans genomlar ileride kanatların gelişimi, duyusal sistemler, uzun ömür ve enfeksiyonlara verilen yanıtlarla ilişkili genetik değişimlerin araştırılmasına yardımcı olabilir. Türler arasındaki sınırları ve çeşitliliği inceleyen koruma çalışmalarına da katkı sağlayabilir. Ancak bunlar, araştırmanın şimdiden ortaya koyduğu sağlık ya da doğa koruma sonuçları değil, yeni çalışmalar için açtığı olanaklardır. 1419