Taizhou Zhongfu, Noel ışığı ihracatından derin deniz kaldırma malzemelerine nasıl geçti?

Taizhou Zhongfu New Materials’ın Noel ışığı ihracatından derin deniz kompozit malzemelerine uzanan hikâyesi, bir gecede gerçekleşen teknolojik atılımdan çok, zorlu bir sanayileşme projesi olarak okunmalı. Şirketin araştırma sonuçlarını ve devralınan patent bilgisini; aşırı hidrostatik basınca dayanabilen, yoğunluğu istikrarlı ve ticari verimle üretilebilen bir ürüne dönüştürmesi gerekti.

Mevcut açık kaynaklar bu genel çerçeveyi destekliyor. Buna karşılık şirketin son dönemdeki büyümesine ilişkin bazı rakamlar — toplamda 200 milyon yuanın üzerinde yeniden yatırım, yıllık 10.000 metreküp kapasite, yüzde 30’un üzerinde iç pazar payı veya 2025 sonuna kadar kârlılık — sağlanan kaynaklarda bağımsız biçimde doğrulanmıyor.

Asıl mesele malzeme kadar üretimdi

Katı kaldırma malzemeleri çoğunlukla reçine matrisi içine yerleştirilen içi boş mikrokürelerden oluşan ve kürleme yoluyla şekillendirilen kompozitlerdir. Bu yapı, düşük yoğunluk ile yüksek basınç dayanımını ve düşük su emme oranını aynı anda hedefler. Ancak bu özellikleri birlikte optimize etmek kolay değildir: yoğunluğu düşürmek malzemeyi zayıflatabilir; derin sularda ise basınca dayanım ve uzun süreli su emme kritik tasarım kısıtları hâline gelir. 12

Gündelik anlamda bu ürün yalnızca “köpük” değildir. Denizaltı ekipmanında statik kaldırma kuvveti sağlayan, sistemin ağırlık ve yüzdürme dengesine yardımcı olan, gerektiğinde blok veya parça hâlinde şekillendirilebilen mühendislik ürünü bir kompozittir. 2

Laboratuvar ortamındaki bir numune basınç testini geçse bile seri üretim hattında farklı sorunlar ortaya çıkabilir. Mikrokürelerin kırılması, reçinenin homojen dağılmaması, kalıplama ve kürleme koşulları, ölçü tutarlılığı, işleme kayıpları ve partiler arasındaki farklar; araştırma prototipini güvenilir bir sanayi ürününe dönüştürürken karşılaşılabilecek başlıca engellerdir.

Şirketin alışılmadık başlangıcı

Taizhou Zhongfu, Mayıs 2012’de kuruldu. Şirket kendisini derin deniz kaldırma malzemeleri ile deniz kablosu ve boru hattı aksesuarları geliştiren ve üreten bir teknoloji kuruluşu olarak tanımlıyor. Şirket profilinde ayrıca otomatik ve akıllı üretim hatları ile ISO kalite, çevre ve iş sağlığı-güvenliği sertifikaları; CCS, BV ve DNV gibi denizcilik klas kuruluşlarıyla bağlantılı denetim veya sertifikasyonlar listeleniyor. 3

Dönemin haberlerinde şirketin yönetim kurulu başkanı Qu Longkui, yeni malzeme girişimini daha önce yürüttüğü Noel ışığı ihracatı işinden elde edilen finansal kaynakla destekleyen bir girişimci olarak anlatıldı. 2015 tarihli bir yerel yönetim yayınında ise Zhongfu’nun Harbin Mühendislik Üniversitesi ile iş birliği yaptığı ve içi boş seramik küreler ile derin suya dayanıklı kaldırma malzemeleriyle ilgili çeşitli patentlerin şirkete devredildiği aktarılıyordu. 4

Bu model, yerleşik bir ihracat işinden gelen nakit akışıyla üniversite teknolojisini ve yerel üretim altyapısını bir araya getiriyordu. Böylece geleneksel bir teknoloji girişiminin yalnızca başlangıç sermayesiyle girmekte zorlanacağı bir pazara daha pratik bir giriş yolu oluştu. Noel ışığı faaliyetlerinden elde edilen kârların uzun süreli Ar-Ge çalışmalarına ve yüksek toplam yatırıma aktarıldığı yönündeki rakamlar ise, sağlanan kaynaklarda denetlenmiş finansal verilerden ziyade şirket veya medya iddiaları olarak yer alıyor. 17

Prototipten ürüne geçişte müşteri testleri belirleyici oldu

Şirketin ilerlemesindeki en önemli adım, soyut bir malzeme geliştirmekten çok belirli bir müşteri ihtiyacını çözmek gibi görünüyor. 2021’de yayımlanan bir sektör standardı duyurusuna göre Zhongfu, derin deniz katı kaldırma malzemeleriyle ilgili bir grup standardının başlıca hazırlayıcısıydı. Aynı duyuruda, Nanhai No. 2 sondaj platformunun yükseltici boru hattı kaldırma bloklarının yerlileştirilmesine yönelik projenin, üç yılı aşkın Ar-Ge, doğrulama ve seri üretim çalışmasının ardından ilk parti teslimatına ulaştığı belirtildi. 5

Böyle bir proje, laboratuvar çalışmasının tek başına sağlayamayacağı koşulları dayatır. Tedarikçinin belirli bir yoğunluk ve basınç performansını kanıtlaması, parçaları müşteri şartlarına göre üretmesi, yeterlilik testlerinden geçmesi ve sürecin farklı partilerde istikrarlı kaldığını göstermesi gerekir. Her başarısız test; mikroküre sınıfının, reçine formülasyonunun, karıştırma yönteminin, kalıplama koşullarının, kürleme döngüsünün veya işleme tekniğinin yeniden ele alınmasına yol açabilir.

Bu nedenle şirketin ölçeklenme yolu sabırlı ve yinelemeli bir süreçti:

1. Araştırma ve devralınan teknik bilgiyle başlamak: Üniversite iş birliği ve patent teknolojisi ilk teknik zemini sağladı. 4
2. Üretim sürecini geliştirmek: Hedef, malzemenin iç yapısını korurken yoğunluk, dayanım, ölçü ve üretim verimini kontrol etmekti.
3. Zorlu uygulamalarla doğrulama yapmak: Petrol ve gaz ekipmanları ile denizcilik bileşenleri, pratik yeterlilik şartları ve sahaya dönük geri bildirim sağladı. 5
4. Süreci standartlaştırmak ve sertifikalandırmak: Üretim hatları, yönetim sistemleri ve denizcilik alanındaki denetimler, araştırma kapasitesini sanayi tedarik kapasitesine dönüştürmeye yardımcı oldu. 3
5. Uygulama alanlarını genişletmek: Zhongfu ve yerel haber kaynakları ürünleri deniz petrolü ve gazı, açık deniz rüzgârı, derin deniz madenciliği ve bilimsel keşif alanlarıyla ilişkilendiriyor. 1013

Derin deniz kaldırma malzemeleri neden önemli?

Denizaltındaki her sistem, kendi ağırlığı ile çevresindeki suyun sağladığı kaldırma kuvveti arasındaki dengeyi yönetmek zorunda. Hafif ve basınca dayanıklı bir kaldırma bloğu; bir su altı aracının, yükseltici borunun, kablonun veya ölçüm sisteminin taşımak zorunda olduğu toplam ağırlığı azaltırken çalışma için gerekli yedek kaldırma kuvvetini koruyabilir.

Olası kullanım alanları arasında şunlar bulunuyor:

• uzaktan kumandalı araçlar ve diğer su altı robotları;
• insanlı ve insansız denizaltı araçları;
• derin deniz bilimsel platformları ve keşif ekipmanları;
• petrol ve gaz yükselticileri ile denizaltı ekipmanları;
• deniz kabloları ve boru hatları için kaldırma ve koruma bileşenleri;
• yüzer sistemlerin ve açık deniz rüzgâr projelerinin bazı bileşenleri. 21013

Açık deniz rüzgârı konusunda ise rolü doğru tanımlamak gerekiyor. Katı kaldırma malzemesi, kablo kaldırma kuvveti, koruma veya diğer denizaltı bileşenlerinde kullanılabilir; ancak binlerce ton ağırlığındaki bir türbini tek başına taşıyan malzeme gibi sunulmamalı. Sağlanan kanıtlar, Zhongfu’nun Hainan’daki Wanning projesine dahil olduğunu veya bu projede kullanılan tasarımın tam olarak nasıl yapılandırıldığını bağımsız biçimde doğrulamıyor.

11.000 metre ve 150 MPa ifadeleri ne anlama geliyor?

Teknik açıklamalara göre deniz suyundaki basınç, derinlik her 1.000 metre arttığında yaklaşık 10 MPa yükseliyor. 2 Bu kabaca hesapla 11.000 metrede çevredeki hidrostatik basınç yaklaşık 110 MPa olur.

Bu nedenle “150 MPa” ifadesi otomatik olarak 11.000 metrede maruz kalınan basınç şeklinde yorumlanmamalı. Bu rakam basma dayanımını, laboratuvar test değerini veya güvenlik payını ifade ediyor olabilir. Sağlanan kaynaklar, söz konusu değerin Zhongfu’nun belirli bir ürününe ait olduğunu ortaya koymuyor. Örneğin alümina seramikten içi boş bir şamandıraya ilişkin patentte 150 MPa dayanım ve 11.000 metre kullanım bilgisi bulunuyor; ancak bu farklı bir teknoloji ve Zhongfu ürününün performansına kanıt olarak kullanılamaz. 7

Daha genel olarak Çin’deki araştırmalar, derin deniz kaldırma malzemelerinin düşük yoğunluk, yüksek dayanım, düşük su emme, korozyon direnci ve basınç altında kararlılık özelliklerini birlikte taşıması gerektiğini belirtiyor. Araştırma literatürü ayrıca Çin’in, tam okyanus derinliği uygulamalarında gereken yoğunluk aralığının büyük bölümünü yerli olarak karşılayabildiğini ve birden fazla kuruluşun seri üretim kapasitesine ulaştığını bildiriyor. 189

Ticari sır davası: Hikâyenin bir parçası, fakat tek açıklaması değil

Sağlanan hukuki ve medya kaynakları; Shan Shi, CBM International, bir Amerikan şirketinin eski çalışanları ve kompozit köpük malzemeleriyle bağlantılı bir ABD ticari sır davasını anlatıyor. Kaynaklardan biri Shi’nin ticari sır hırsızlığı suçundan mahkûm edilerek 2020’de ceza aldığını; bir diğeri ise 2019’da mahkûm edildiğini ve ekonomik casusluk ile kara para aklama suçlamalarından ayrı olarak beraat ettiğini aktarıyor. 404243

Bu kayıtlar, Zhongfu’yla bağlantılı kuruluşlarla ilişkilendirilen ciddi bir hukuki ihtilafın varlığını destekliyor. Ancak tek başına bu bilgiler, Zhongfu’nun ticari ürününün kötüye kullanılmış teknolojiyle geliştirildiğini kanıtlamıyor. Aynı şekilde şirketin personel ve zaman kaybına ilişkin anlatılan ayrıntıları da tam olarak belgelemiyor. Bu nedenle dava, şirketin aktarılan geçmişinin önemli bir parçası olarak ele alınmalı; şirketin teknolojisini bütünüyle açıklayan veya tüm Ar-Ge süreci hakkında kesin hüküm veren bir kanıt olarak görülmemeli.

Kanıtlar neyi destekliyor, neyi desteklemiyor?

En temkinli ve savunulabilir sonuç şu: Taizhou Zhongfu, Çin’in derin deniz kaldırma malzemelerinde ithalata bağımlılıktan yerli üretime geçiş sürecinin bir parçası oldu. Şirket; özel sektör üretimini, üniversite iş birliğini, uygulamaya özel yeterlilik testlerini, standart çalışmalarını ve denizcilik bağlantılı sertifikasyonları bir araya getirdi. 345

Buna karşılık Zhongfu’nun tek başına “Batı tekelini kırdığını” söylemek fazla iddialı olur. Daha eski haberler bu ifadeyi kullanmış olsa da bilimsel ve sektörel kaynaklar, katı kaldırma malzemeleri üzerinde çalışan birden fazla Çinli kurum ve şirket bulunduğunu; dönüşümün tek bir firmadan çok ülke genelindeki ilerlemeyle ilgili olduğunu gösteriyor. 1289

Sağlanan kaynaklarla henüz yeterince doğrulanamayan iddialar şunlar:

• Noel ışığı kârlarından 200 milyon yuanın üzerinde yeniden yatırım yapılması;
• ABD’deki yedi yıllık ticari sır sürecinin şirketin tüm Ar-Ge kayıplarını açıklaması;
• 2024’te açılan üretim tesisinin yıllık 10.000 metreküp kapasiteye sahip olması;
• iç pazarda yüzde 30’un üzerinde pay;
• 2025 sonuna kadar başa baş noktasına ulaşılması;
• üç yıl içinde 500 milyon yuanlık üretim hedefi;
• ithal malzemelere kıyasla kesin fiyat ve teslimat avantajları.

Bu rakamları doğrulamak için denetlenmiş mali tablolar, mahkeme kayıtları, satın alma belgeleri, müşteri yeterlilik dokümanları veya bağımsız olarak incelenmiş üretim verileri gerekir. Şimdilik en güvenilir anlatı bir “mucize” hikâyesi değil; özel bir üreticinin zorlu kompozit malzeme araştırmasını yıllar içinde yeterlilik kazanmış, tekrarlanabilir ve potansiyel olarak daha erişilebilir bir sanayi ürününe dönüştürmesinin örneğidir.