Rusya, 16–17 Ekim gecesi Ukrayna’ya 332 saldırı İHA’sı ile balistik ve seyir füzelerinin kullanıldığı geniş çaplı bir saldırı düzenledi. Ukrayna’nın açıklamasına göre enerji altyapısı 10 bölgede hedef alındı; hava savunması 293 hava hedefini etkisiz hâle getirdi veya bastırdı. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, 15’ten fazla elektrik üretim ve iletim tesisinin hedef alındığını söyledi.
18
33
35
Saldırıda hangi silahlar kullanıldı?
Ukrayna Hava Kuvvetleri’nin aktardığı bilgilere göre saldırıda Shahed tipi İHA’ların yanı sıra jet motorlu bazı modeller, Gerbera ve Parodya tipi araçlar ile S-8000 Banderol sistemleri kullanıldı. Füze türleri arasında Iskander-M/KN-23 balistik füzeleri, Kh-22/32 seyir füzeleri ve denizden fırlatılan dört Kalibr seyir füzesi sayıldı.
34
35
40
Ukrayna’nın açıkladığı ön sonuçlara göre 289 İHA ve dört Kalibr füzesi olmak üzere toplam 293 hedef etkisiz hâle getirildi veya bastırıldı. Bir haberde balistik füzelerden hiçbirinin düşürüldüğünün bildirilmediği belirtildi.
20
38 “Etkisiz hâle getirildi veya bastırıldı” ifadesi, her hedefin fiziksel olarak düşürüldüğünün doğrulandığı anlamına gelmiyor. Füze sayısına ilişkin haberler de farklılık gösteriyor: Bir özet 28 balistik füzeden söz ederken, Hava Kuvvetleri açıklamalarını aktaran diğer haberler toplam füze sayısını vermedi.
20
34
46
Saldırıda 22 noktada isabet kaydedildi.
33 Mevcut haberler kullanılan silahları ve hasarın bir bölümünü ortaya koyuyor; ancak Rusya’nın operasyonel hedeflerinin tamamını doğrulanmış biçimde açıklamıyor.
Enerji tesisleri, kesintiler ve can kayıpları
Zelenskiy saldırıyı Ukrayna’nın enerji sistemine yönelik en büyük saldırılardan biri olarak nitelendirdi ve 15’ten fazla kritik elektrik üretim ve iletim tesisinin hedef alındığını söyledi. En ağır etkilenen yerler arasında Lutsk, Rivne, Jitomir, Vinnytsia, Shepetivka, Slavuta ve Netishyn’i saydı. Harkiv, Kyiv ve Dnipropetrovsk bölgelerinde de enerji tesislerinin vurulduğu bildirildi.
35
36
Rivne ve Vinnytsia’da elektrik kesintileri yaşandığı, Ukrayna’nın şebeke işletmecisinin ülke genelinde kesinti takvimleri açıkladığı aktarıldı. Onarım ekiplerinin yarım milyondan fazla tüketiciye elektriği yeniden sağladığı bildirildi. Ancak bu sayı, yalnızca söz konusu geceki saldırı nedeniyle kaç kişinin elektriksiz kaldığını veya kesintilerin ne kadar sürdüğünü göstermiyor.
17
21
22
Can kayıplarına ilişkin haberler de dikkatle ayrıştırılmalı. Bir haberde Vinnytsia’da dört kişinin yaralandığı, başka bir haberde Volın’da bir kişinin öldüğü ve sekiz kişinin yaralandığı bildirildi.
41
42 Ayrıca önceki 24 saatte Rusya’nın Ukrayna genelindeki saldırılarında yedi kişinin öldüğü ve yaklaşık 90 kişinin yaralandığı aktarıldı. Bu daha geniş kapsamlı bilanço, yalnızca 16–17 Ekim gecesindeki enerji saldırısının doğrulanmış bilançosu olarak değerlendirilmemeli.
29
Karartma uyarısı ve tartışmalı ateşkes
Ukraynalı yetkililer saldırıları kış yaklaşırken enerji sistemine yönelik bir tehdit olarak değerlendirdi. Zelenskiy, ülke çapında geniş bir elektrik kesintisi yaşanabileceği uyarısında bulundu. Ancak mevcut kaynaklar, ülke genelinde bir karartma yaşandığını veya saldırıların onarım çalışmalarını ne ölçüde etkilediğini doğrulamıyor.
18
23
24
Bu saldırıdan birkaç gün önce, 13–14 Ekim’de düzenlenen saldırılarda Zelenskiy’nin açıklamasına göre 26 elektrik tesisi ile dört petrol ve gaz tesisi hasar görmüş, en az 600 bin kişi elektriksiz kalmıştı. Bu rakamlar 16–17 Ekim gecesindeki saldırıya değil, önceki saldırılara ait.
50
Diplomatik zeminde ise ateşkesin kapsamı ve geçerliliği tartışmalıydı. Donald Trump 11 Ekim’de bir “enerji ateşkesi” duyurmuştu; ancak bunun koşulları ve tarafların uzlaşıp uzlaşmadığı konusunda haberler farklılık gösterdi. Kremlin, Moskova’nın ateşkesi kabul ettiğini doğrulamamıştı.
47
55
59 Zelenskiy 15 Ekim’de, Moskova’nın saldırıları sürdürdüğünü söyleyerek Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırılara verdiği arayı sona erdireceğini açıkladı.
47
Trump, 16 Ekim’de Graham Yasası kapsamında Rusya’ya yönelik önemli yaptırım ve tarifeleri askıya aldı. Zelenskiy, Rusya’nın büyük saldırıyı gerçekleştirdiği sırada Washington’ın Moskova üzerindeki baskıyı hafiflettiği eleştirisini yöneltti.
10
13 Bu karar, ayrı bir dizel politikası tartışmasının da ortasında geldi: Haberlere göre Trump, nakliye maliyetlerini düşürme hedefiyle Rusya’yı yıl sonuna kadar küresel piyasalara 1,8 milyon ton dizel satmaya davet etmişti.
1
6 Kaynaklar politika bağlamını ve Zelenskiy’nin eleştirisini aktarıyor; ancak yaptırım muafiyetinin saldırıya neden olduğunu veya Rusya’ya sağladığı mali etkinin ne olduğunu ortaya koymuyor.