Trump’ın İran’ın teklifini reddetmesi küresel tahvil satışlarını derinleştirdi

Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma önerisini reddetmesi, enerji arzındaki aksamanın yakın zamanda hafifleyeceği beklentisini zayıflattı. Petrol fiyatları yükselirken devlet tahvilleri satış gördü; yatırımcılar, artan yakıt maliyetlerinin enflasyonu inatçı kılabileceği ve faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği endişesine yöneldi. Böylece piyasalar, yüksek fiyatlar ile sıkılaşan finansal koşulların aynı anda yaşandığı zor bir dengeyle karşı karşıya kaldı. Ancak bu gelişmeler tek başına resesyon öngörüsü anlamına gelmiyor.1219

Petrol artışı tahvil piyasasına nasıl yansıdı?

Petrol, pazartesi günü işlemlerin erken saatlerinde varil başına 4 dolardan fazla yükseldi; sonrasında kazancının büyük bölümünü geri verdi. Brent petrol günü yüzde 0,9 artışla varil başına 105,28 dolardan kapattı.1 İlk sıçrama önemliydi: Yatırımcılar, arz kesintisinin uzamasının enerji maliyetlerini yüksek tutmasından ve enflasyonla mücadeleyi zorlaştırmasından zaten kaygı duyuyordu.24

Tahvil fiyatı ile getirisi ters yönde hareket eder: Yatırımcılar ellerindeki tahvilleri sattığında fiyat düşer, getiri yükselir. Pazartesi günü ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili faizi 9 baz puan artarak yüzde 5,25’e çıktı ve 19 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,57’yi görerek 2004’ten bu yana zirve yaptı. Kısa vadeli tahvil faizleri de yatırımcıların Fed’den yeni sıkılaşma adımlarını değerlendirmesiyle yükseldi.18

Satışlar ABD ile sınırlı kalmadı

Baskı yalnızca ABD tahvillerinde görülmedi. Japonya, Avustralya ve Güney Kore’de de devlet tahvilleri değer kaybetti.3 Almanya ve İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizleri de yükseldi; bu hareket, enerji fiyatlarının enflasyon riskini artırabileceğine ilişkin daha geniş çaplı kaygıları yansıtıyordu.29

Devlet tahvili faizlerindeki artış, farklı piyasalardaki borçlanma maliyetlerini de yukarı çekebilir. Yatırımcılar bir yandan enerji şokunun enflasyonu besleyip beslemeyeceğini, diğer yandan sıkı para politikasının ekonomik faaliyeti zamanla ne ölçüde yavaşlatacağını tartıyor.

Fed’in faiz beklentileri neden değişiyor?

Fed yetkilileri, fiyat baskıları hafiflemezse yeni faiz artışlarının gerekebileceğine işaret etmişti. Merkez bankası, bu ayın başlarında faizleri 0,25 yüzde puan artırmıştı.19 Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyonun kontrol altına alınmasının daha da zorlaşabileceği kaygısını artırdı. Reuters’a göre piyasalar, Fed’in ekim ayında bir faiz artışı daha yapma olasılığını yaklaşık yüzde 70 olarak fiyatlıyordu.11

Bu oran, piyasanın beklentisini gösteriyor; kesinleşmiş bir Fed kararı değil. Petrol yüksek kalır ve enflasyon kalıcı çıkarsa faiz artışı beklentileri güçlü seyredebilir. Enerji şoku hafifler ya da yeni veriler ekonomide belirgin bir yavaşlamaya işaret ederse görünüm değişebilir.

Bessent’in enflasyon değerlendirmesi

Hazine Bakanı Scott Bessent, Fed yetkililerine faizler konusunda “açık fikirli” olmaları çağrısı yaptı. Yapay zekâyla bağlantılı verimlilik artışlarının ve deregülasyonun ABD’de enflasyonu kontrol altında tutmaya yardımcı olabileceğini savundu.51

Bessent’in yaklaşımı, temel enflasyonu sınırlayabilecek etkenlere vurgu yapıyor. Tahvil piyasasındaki satışlar ise yükselen enerji maliyetlerinin fiyat baskılarını yine de artırabileceği kaygısını yansıtıyor. Mevcut haberler, Bessent’in görüşünün yatırımcılar arasındaki bu ayrışmayı giderdiğini göstermiyor.

Getiri eğrisi ve sıradaki veriler ne anlatabilir?

Uzun vadeli tahvil faizleriyle kısa vadeli faizler arasındaki farkın daralması, yatırımcıların sıkı para politikasının ileride büyümeyi zayıflatabileceğinden endişe ettiğine işaret edebilir. Ancak tek başına resesyonun geleceğini kanıtlamaz. Pazartesi gününe ilişkin haberler farklı vadelerde tahvil faizlerinin yükseldiğini aktarıyor; ABD’de getiri eğrisi farkının o gün özel olarak daraldığını ortaya koymuyor.18

Önümüzdeki hafta açıklanması beklenen ABD enflasyon ve istihdam verileri yakından izlenecek.4 Enerji fiyatları yüksek seyrederken enflasyonun kalıcı olması, faizlerin yüksek tutulması veya daha da artırılması beklentisini güçlendirebilir. İş gücü piyasasında zayıflama işaretleri ise büyümeye ilişkin kaygıları artırabilir ve Fed’in kararlarını zorlaştırabilir. Piyasalar için temel soru, petrol şokunun geçici mi kalacağı, yoksa enflasyonu uzun süre besleyen bir etkene mi dönüşeceği.