ABD basınında yer alan haberlere göre Başkan Donald Trump, Nvidia CEO’su Jensen Huang’ı 10 Kasım’da arayarak görevini korumak için mücadele etmesini istedi. Telefon görüşmesi, Huang’ın istifasından iki gün önce gerçekleşti. Nvidia o sırada, Huang’ın ABD’li yetkililerin Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelendiği bir iş insanıyla ilişkisini inceliyordu.
18
1
17
Trump’ın Huang’a desteği, başkanın bu ilişki hakkındaki istihbarat uyarılarını daha önce alıp almadığı sorusunu da gündeme getirdi. New York Times, Trump’ın Mayıs ayında Çin’e yaptığı ziyaret öncesinde bilgilendirildiğini yazdı; Trump ise o dönemde ilişkiden haberdar olmadığını söylemişti.
17
31
Trump’ın Huang’a desteği
New York Times’ın konuşma hakkında bilgilendirilen iki kişiye dayandırdığı haberine göre Trump, 10 Kasım’daki telefon görüşmesinde Huang’ı görevini sürdürmek için mücadele etmeye teşvik etti. Gazete, Trump’ın skandal büyürken de Huang’a desteğini sürdürdüğünü aktardı. Huang, 12 Kasım’da Nvidia CEO’luğundan istifa etti.
18
1
Trump, Huang’ın durumunun iyi olacağını düşündüğünü söyledi ve Huang’ın kendisine Alice Huang’ın casuslukla bağlantılı olabileceğini bilmediğini anlattığını belirtti. Trump, Huang’ın istifasının ardından da eski Apple CEO’su Tim Cook’u Nvidia’nın başına geçebilecek isim olarak gösterdi. Bu açıklama, şirketin Cook’u göreve atadığı anlamına gelmiyordu.
12
6
23
28
Mayıs ayındaki uyarılar ve yanıtsız kalan sorular
New York Times’a göre Dışişleri Bakanı ve ulusal güvenlik danışmanı Marco Rubio, Mayıs ayında Çin’e giden Air Force One’da Trump’a, ABD istihbaratının Huang’ın Çinli bir casus olduğundan şüphelenilen bir kadınla ilişkisi bulunduğunu değerlendirdiğini söyledi. Huang, kısa süre sonra Trump’ın Çin ziyaretine katılmıştı. Gazetenin haberinde, bunun Trump’a Huang hakkındaki istihbaratın iletilmesinin en az yedi ay içindeki ikinci örneği olduğu belirtildi.
17
Bu haber, Trump’ın Çin ziyareti öncesinde ilişkiden haberi olmadığı yönündeki açıklamasıyla çelişiyor. Mevcut haberler Trump’a tam olarak hangi bilgilerin verildiğini, bunları nasıl yorumladığını veya uyarıların ardından ne yaptığını ortaya koymuyor.
17
31
Alice Huang ve Megaspeed hakkındaki iddialar
Haberlerde Alice Huang, Singapur merkezli ve Nvidia müşterisi olan Megaspeed’le bağlantılı bir yönetici olarak tanımlanıyor. Jensen Huang’la akrabalığı bulunmuyor. ABD’li yetkililerin, Alice Huang’ın Çin’in istihbarat kurumlarınca görevlendirilmiş olabileceğinden şüphelendiği bildirildi. Bunlar basında aktarılan istihbarat değerlendirmeleri; eldeki bilgiler casusluk faaliyetinin kanıtlandığını göstermiyor.
32
43
48
Megaspeed de gelişmiş Nvidia çiplerinin ABD ihracat kurallarına aykırı biçimde Çin’e aktarılmış olabileceği şüphesiyle incelemeye alındı. Haberlere yansıyan bu şüpheler, çiplerin yasa dışı biçimde aktarıldığının kanıtlandığı ya da Huang’ın bu süreçten haberdar olduğu anlamına gelmiyor. Çin, casusluk iddialarını reddetti.
47
48
14
Trump, Huang’ın Alice Huang’ın casus olabileceğini bilmediğini kendisine söylediğini aktardı. Ancak mevcut kaynaklar Huang’ın ne bildiğini, şirket sırlarının ya da ulusal güvenliği ilgilendiren bilgilerin açığa çıkıp çıkmadığını veya kısıtlı çiplerin gerçekten yönlendirilip yönlendirilmediğini bağımsız biçimde doğrulamıyor.
6
10
Nvidia’nın soruşturması ve yönetim değişikliği
Huang, istihbarat iddialarının merkezindeki iş insanıyla yakın bir ilişki yaşadığını kabul ettikten sonra Nvidia yönetim kurulu bağımsız bir soruşturma başlattı. Şirket, şirket sırlarının veya ulusal güvenliğin zarar görüp görmediğini incelemesi için Wachtell, Lipton, Rosen & Katz hukuk bürosunu görevlendirdi.
32
10
İstifa kararında, Huang’ın kendisine doğrudan bağlı bir yöneticiyle yaşadığı ayrı bir ilişkinin haberleştirilmesi de gündeme geldi. Nvidia, geçici CEO olarak Finans Direktörü Colette Kress’i görevlendirdi; Harvey C. Jones’u ise şirketin ilk yönetim kurulu başkanı olarak atadı.
1
9
Olay, hukuki ve siyasi incelemeleri de beraberinde getirdi. Bir hissedar davasında Nvidia ve Huang, haberler karşısındaki açıklamaları nedeniyle yatırımcıları yanıltmakla suçlandı; bunlar mahkemede hükme bağlanmış tespitler değil, davadaki iddialar.
6 Temsilciler Meclisi komite başkanları, Nvidia’nın yabancı istihbarata karşı güvenlik önlemleri ve Huang’ın Alice Huang’la ilişkileri hakkında kapalı bir bilgilendirme istedi. NBC News’e göre Huang, milletvekillerinin karşısına çıkmayı kabul etti.
45
46
30
Trump, FBI’ın konuyu soruşturduğunu da söylemiş ve Huang’ın durumunun iyi olacağını düşündüğünü belirtmişti.
12
6
Asıl soru: Trump ne zaman, ne öğrendi?
Eldeki haberlerin en açık biçimde ortaya koyduğu nokta, Trump’ın 10 Kasım’da Huang’a görevini koruması için destek verdiği ve Huang istifa ettikten sonra da onu övdüğüdür. Buna karşılık, Trump’ın bu desteği verirken casusluk iddialarına dair hangi bilgilere sahip olduğu belirsizliğini koruyor. Mayıs ayında Rubio’dan uyarı aldığına ilişkin haber ile Trump’ın önceki açıklaması arasındaki çelişki de henüz giderilmiş değil.
18
17
31