3 Kasım’daki ara seçimlerin arifesinde Fox News sunucusu Sean Hannity’ye telefonla konuşan Başkan Donald Trump, İran’la sekiz aydır süren çatışmayı “çok hafif bir savaş” diye niteledi ve maliyetini “çerez parası” olarak küçümsedi. Ancak söyleşiden saatler önce ABD güçleri Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası’ndaki hedefleri vurmuştu. Çatışmanın maliyetine ilişkin Pentagon tahmini ise 47 milyar doların üzerindeydi.
9
19
Trump çatışmayı nasıl tanımladı?
Trump, “Savaşmıyoruz” dedi ve “En son ne zaman ateş açtık?” diye sordu. Çatışmayı, ABD’nin istediği zaman sona erdirebileceği bir durum olarak sunarken bunun “bitmeyen bir savaş” olmadığını savundu.
19
Söyleşiye ilişkin haberlerde Trump’ın aylardır ateş açılmadığını söylediği de aktarıldı.
3 Bu sözler, aynı gün yaşanan askeri gelişmeyle yan yana geldi: İran Devrim Muhafızları’nın bir Amerikan uçağına ateş açmasının ardından ABD güçleri Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası’na saldırı düzenledi.
5
12
Keşm saldırıları için “sınırlı ve savunma amaçlı” açıklaması
Yetkililer saldırıları geniş çaplı çatışmalara dönüş değil, sınırlı ve savunma amaçlı bir harekât olarak tanımladı.
5
17 Bu ayrım, operasyonun ölçeğini değerlendirirken önemli; ancak ABD’nin o gün ateş açmadığı anlamına gelmiyor. Keşm’deki saldırılar, Trump’ın ABD’nin en son ne zaman ateş açtığını sorguladığı gün bildirildi.
3
5
“Çerez parası” denilen maliyet 47 milyar doları aşmıştı
Trump, çatışmanın maliyetini “çerez parası” diye nitelendirdi.
10 Fox News, Pentagon’un tahmininin 47 milyar doların üzerinde olduğunu bildirdi. Haberde, artan benzin fiyatlarıyla birlikte bu maliyetin Seçim Günü öncesinde Cumhuriyetçiler için yük oluşturduğu belirtildi.
9
Ayrı bir haberde Trump’ın 30 milyar dolarlık harcama tutarını da küçümsediği aktarıldı.
6 Ancak mevcut haberler, bu rakamı söyleşi sırasında Temsilci Ro Khanna’ya atfettiğini doğrulamıyor. Trump’ın “seçildiğimden beri” 25 trilyon dolarlık büyüme ve servet yaratıldığı yönündeki ayrı iddiası da savaş maliyetlerinin bu yolla karşılandığını kanıtlamıyor.
52
Pickaxe Dağı ve yeni saldırı ihtimali
Trump, İran’ın nükleer programıyla bağlantılı ve İsfahan bölgesinde, Natanz’ın güneyinde bulunan Pickaxe Dağı’ndaki tesisi vurmak zorunda kalabileceklerini söyledi. Böyle bir saldırının “bir saat içinde” yapılabileceğini öne sürdü.
1
4
CBS News’e göre Trump, aynı gün daha önce İran’la bir anlaşmanın “olabileceğini” ve Tahran’ın kısa sürede uzlaşma istediğini söylemişti.
12 Eldeki haberler, ayrıntılı bir müzakere takvimini ya da görüşmelerin başarısız olması hâlinde ne olacağına ilişkin sözlerinin tamamını doğrulamıyor. Ancak Pickaxe hakkındaki açıklamaları, yeni askeri harekât ihtimalinin masada kaldığını gösteriyordu.
Sözlerle sahadaki tablo arasındaki fark
Trump’ın açıklamaları çatışmayı sınırlı, ucuz ve ABD’nin kontrolünde bir durum olarak sundu. Keşm Adası’na yönelik saldırıların bildirilmesi ise askeri harekâtın sürdüğünü ortaya koydu. Yetkililerin saldırıları sınırlı ve savunma amaçlı diye tanımlaması operasyonun kapsamını nitelendiriyor; gerçekleştiği gerçeğini değiştirmiyor. 47 milyar doları aşan maliyet tahmini de Trump’ın “çerez parası” nitelemesine önemli bir karşılaştırma noktası sunuyor.
5
9
17