Riyad’da ekim ayında düzenlenen enerji toplantılarında ortak kaygı, çatışmalar altyapıyı ve ihracat güzergâhlarını tehdit ederken petrol arzının nasıl sürdürüleceğiydi. Körfezli yetkililer hazırlık ve işbirliğine vurgu yaparken piyasa verileri küresel stokların hâlâ eridiğini gösteriyordu. Mevcut tablo, kesintilerin sona erdiğini değil, baskı altındaki arzı ayakta tutma çabasını ortaya koyuyor.
Enerji siyasetin hedefi olmamalı
- Uluslararası Enerji Forumu (IEF) Bakanlar Toplantısı’nda konuşan Katar Enerji İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Saad bin Sherida Al Kaabi, enerjinin siyasetin üstünde tutulduğu ve çatışmaların hedefi ya da kurbanı hâline getirilmediği “yeni bir dünya enerji düzeni” çağrısı yaptı.
40
Bu mesaj, enerji güvenliğini yalnızca üretim miktarıyla sınırlamayıp ortak bir mesele olarak ele alıyordu. IEF toplantısı, Riyad’da düzenlenen ve 25. WPC Enerji Kongresi’ni de kapsayan ekim ayı enerji etkinliklerinin parçasıydı.
6
14
Suudi Arabistan’ın yanıtı: hazırlık ve alternatif güzergâh
Suudi Enerji Bakanı Prens Abdulaziz bin Salman, en ağır senaryolara hazırlık yapmanın ülkenin kendi ifadesiyle karşılaştığı en uzun enerji krizini atlatmasına yardımcı olduğunu söyledi. Açıklamalara ilişkin haberlerde, mart-ağustos döneminin zorlu geçtiği de aktarılıyor.
5
38
Yanıtın somut adımlarından biri, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışının aksamasının ardından petrolü Yanbu’ya taşımak için kullanılan Doğu-Batı Boru Hattı oldu. 6 Ekim tarihli haberde hattan geçen petrol miktarı günde 5,8 milyon varil olarak verildi.
35
37 Prens Abdulaziz, WPC Kongresi’nde arzı korumak için esneklik, önceden planlama ve altyapı yatırımlarının önemini de vurguladı.
8
Alternatif güzergâhlar ve hazırlık, akışların sürdürülmesine katkı sağlayabilir. Ancak bu adımlar tek başına kaybedilen arzın tamamının yerine konduğunu veya sistemin normale döndüğünü kanıtlamıyor.
OPEC, 2026 talep artışı tahminini düşürdü
OPEC Genel Sekreteri Haitham Al-Ghais, örgütün 2026’da küresel petrol talebi artışına ilişkin tahminini yıl başındaki günlük 1,4 milyon varilden 400 bin varile indirdiğini söyledi. Bu, yıl başında beklenenden çok daha zayıf bir talep artışı görünümüne işaret ediyor.
51
Bu tahmin talep artışına ilişkindir; alıcıların erişebildiği petrol miktarını doğrudan ölçmez. Bu nedenle fiziksel arz baskısının azaldığının kanıtı olarak değil, arz ve stok verileriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Stoklardaki düşüş, tamponların sınırını gösteriyor
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), küresel petrol stoklarının 2026’nın üçüncü çeyreğinde günde ortalama 1,9 milyon varil azaldığını tahmin etti. Kurum, dördüncü çeyrekte de günlük ortalama 700 bin varillik düşüş öngördü ve bu çeyrekte Brent petrolün varil fiyatının ortalama 105 dolar olacağını tahmin etti.
49
Bunlar stok çekilişlerine ilişkin tahminler ve çeyreklik bir fiyat öngörüsüdür; belirli bir işlem günündeki fiyatı göstermez. Yine de Suudi Arabistan alternatif güzergâhları kullanırken arz güvenliğinin neden gündemde kalmayı sürdürdüğünü ortaya koyuyor.
Güvenlik kaygıları da doğrudan hissediliyordu. Associated Press, Husi isyancıların üstlendiği Abha ve Riyad havalimanlarına yönelik saldırılarda üç kişinin öldüğünü; daha sonraki bir Riyad havalimanı saldırısında ise Suudi makamlarına göre 12 kişinin hayatını kaybettiğini, 300’den fazla kişinin yaralandığını bildirdi.
19
18
Kaynakların doğruladığı ve doğrulamadığı noktalar
Mevcut haber ve veriler üç noktayı destekliyor: Katar’ın enerjiyi siyasetin üstünde tutma çağrısı, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Boru Hattı’nı kullanması ve en ağır senaryolara hazırlık vurgusu, ayrıca petrol stoklarının azalmaya devam etmesi. Kaynaklar, OPEC’in 2026 talep artışı tahminini düşürdüğünü de doğruluyor.
Buna karşılık sağlanan kaynaklar, toplantılarla ilişkilendirilen bazı daha ayrıntılı iddiaları doğrulamıyor. Bunlar arasında küresel hidrokarbon arzının yüzde 20’sinin kesintiye uğradığı, altyapı hasarının toplam tutarı veya boru hattı yönlendirmesi, Çin’in ithalatındaki düşüş, stratejik stokların kullanımı ve zayıflayan talebin petrolün varil başına 200 dolara çıkmasını birlikte önlediği yönündeki açıklama bulunuyor. Bu iddialar, eldeki kanıtlarla kesinleşmiş kabul edilmemeli.