PwC’nin yapay zekâ raporlarında uydurma ürün ve sahte kaynak iddiası

Bu gelişme, PwC’yi Deloitte, EY ve KPMG’nin ardından benzer iddialarla gündeme gelen son “Big Four” danışmanlık şirketi konumuna getirdi . “Big Four”, küresel denetim ve danışmanlık sektörünün dört büyük firmasını ifade ediyor.

GPTZero’nun incelemesinde ne bulundu?

GPTZero araştırmacıları, PwC Orta Doğu’nun dört raporunu kendi Hallucination Check ve AI Detector araçlarıyla inceledi . Bulgular, farklı konulardaki raporlarda benzer bir kontrol eksikliği yaşandığı izlenimini verdi.

• “Transforming Governance: Citizen Pulse” (2025): Raporun tamamen yapay zekâ tarafından üretilmiş olma ihtimali yüzde 84 olarak değerlendirildi; ana metin ise yüzde 100 yapay zekâ üretimi olarak puanlandı . Raporda “Citizen Pulse” adlı bir PwC metodolojisinin Danimarka, Suudi Arabistan, ABD ve Avustralya hükümetleri tarafından kullanıldığı iddia edildi. Ancak GPTZero, bunun resmi bir PwC ürünü olduğuna veya söz konusu hükümetlerle böyle anlaşmalar yapıldığına dair kamuya açık yeterli kanıt bulamadı. Araştırmacılar, şirketin hem bütün bir ürünü hem de dört ülkeyle ilgili iş bağlantılarını “halüsinasyonla üretmiş” olabileceği sonucuna vardı .
• “Shaping the GCC Mobility Landscape” (2026): GPTZero’nun AI Detector aracı raporu yüzde 82 oranında “karma” olarak işaretledi; metinde doğrulanamayan iddialar ve halüsinasyon ürünü olduğu öne sürülen atıflar bulundu . GCC, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerini ifade ediyor.
• “Building a Cyber-Resilient eMobility Ecosystem” (2025): Rapor yüzde 60 oranında yapay zekâ üretimi veya “karma” kategorisinde değerlendirildi; sahte dipnotlar ve uydurma kaynaklar tespit edildi .
• “Agentic AI – The New Frontier in GenAI” (2024): Rapor yüzde 50 oranında yapay zekâ üretimi veya “karma” olarak işaretlendi ve halüsinasyon içerdiği öne sürülen referanslar barındırdı .

İncelemede özellikle dikkat çeken ayrıntılardan biri, bir kaynak bağlantısında “utm_source=chatgpt.com” izinin bulunmasıydı. Bu takip parametresi, bağlantının ChatGPT çıktısından doğrudan kopyalanmış ve insan tarafından doğrulanmamış olabileceğini düşündürdü .

GPTZero araştırmacıları ayrıca J.P. Morgan’ın “agentic AI” kullanımıyla ilgili bir “gerçek dünya başarı hikâyesi”nin, yalnızca 280 Medium takipçisi bulunan genç bir blog yazarına dayandırıldığını belirtti .

PwC, Big Four içinde son örnek oldu

PwC hakkındaki inceleme, GPTZero’nun dört büyük danışmanlık firmasına yönelik araştırmalarının son halkası oldu:

• Deloitte: GPTZero daha önce Deloitte Australia raporlarında halüsinasyon içerdiği öne sürülen atıflar tespit etti .
• Ernst & Young (EY): Mayıs 2026’da GPTZero, Aralık 2025 tarihli bir EY raporundaki referansların yüzde 60’ının halüsinasyon ürünü olduğunu açıkladı. Bunlar arasında var olmayan Forbes ve WIRED yazılarına yönlendiren bozuk bağlantılar da vardı .
• KPMG: GPTZero, “Redefining excellence in the age of agentic AI” başlıklı raporda 45 kaynaktan yalnızca 5’inin gerçek kaynaklarıyla eşleştiğini bildirdi. UBS, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti ve Swiss Federal Railways gibi kuruluşlar, kendilerine atfedilen vaka çalışmalarını doğrulamadı. KPMG raporu 13 Haziran 2026’da geri çekti .

Böylece PwC, GPTZero incelemelerinde benzer sorunlarla anılan dört büyük firmanın sonuncusu oldu .

PwC nasıl yanıt verdi?

İncelemenin yayımlandığı tarih itibarıyla PwC Orta Doğu, GPTZero’nun belirli bulgularını kamuoyu önünde doğrulamadı. Söz konusu raporlar çevrim içi erişilebilir kalırken PwC ağı da dört raporu hemen geri çekmedi veya düzeltmedi .

Bu nedenle şu aşamada kamuya açık olan tablo, GPTZero’nun iddiaları ile şirketin bunlara yönelik sınırlı tepkisinden oluşuyor. Raporların hazırlanma sürecinde hangi bölümlerde yapay zekâ kullanıldığı ve nihai insan denetiminin nasıl yapıldığı ise netleşmiş değil.

CEO’nun sözleriyle ortaya çıkan ironik zamanlama

GPTZero incelemesinin yayımlandığı gün, 29 Temmuz 2026’da, PwC ABD CEO’su Paul Griggs Business Insider’a yapay zekâ konusunda şirketlerin yaptığı iki temel hatayı anlattı .

Griggs’e göre ilk hata, yapay zekâyı yalnızca bir teknoloji dönüşümü olarak görmek. Şirketlerin yapay zekâ çalışmalarını sadece CIO veya CTO’nun sorumluluğuna bırakmasının fırsatları sınırladığını söyleyen Griggs, bunun yerine yapay zekânın “tüm çalışanları ve tüm süreçleri” kapsayan geniş ölçekli bir iş dönüşümü olarak ele alınması gerektiğini belirtti .

İkinci hata ise yapay zekânın bozuk bir işletmeyi tek başına düzeltebileceğine inanmak. Griggs’in ifadesiyle, yapay zekâ “karmaşık süreçlerin üzerine” eklendiğinde, yalnızca bu süreçlerin ne kadar kötü olduğunu gösterebilir .

Bu sözler, PwC’nin Orta Doğu birimine yöneltilen iddialarla yan yana gelince dikkat çekici bir tezat oluşturdu. Şirketin ABD’deki üst düzey yöneticisi, insan denetimi olmadan bozuk süreçlerin üzerine yapay zekâ çıktısı eklenmemesi gerektiğini savunurken, aynı ağın bir üyesi benzer bir editoryal kontrol zaafıyla suçlanıyordu .

Griggs, Mart 2026’da Financial Times’a yaptığı açıklamada da yapay zekâyı benimsemeyen PwC ortaklarının şirkette uzun süre kalamayacağını söylemişti . Bu yaklaşım, PwC’nin yapay zekâ kullanımını kurumsal ölçekte hızlandırma hedefini gösteriyor; ancak son rapor iddiaları, hız kadar doğrulama ve editoryal sorumluluğun da kritik olduğunu ortaya koyuyor.

Danışmanlık sektörü için daha geniş soru işareti

Söz konusu raporlar, danışmanlık hizmetleri için potansiyel müşteri ve iş yaratmayı amaçlayan “düşünce liderliği” içerikleriydi . Bu tür çalışmalar, yalnızca pazarlama metni olarak değil, şirketlerin karar alma süreçlerinde başvurabileceği uzmanlık belgeleri olarak da konumlandırılıyor.

Financial Times’ın GPTZero bulgularını doğruladığını aktaran haberlerde, hataların “ince ayrıntılar” olmadığı vurgulandı . Örneğin bir raporda, Orta Doğu’daki yöneticilerin yüzde 70’inin üretken yapay zekânın işlerini dönüştüreceğini düşündüğünü öne süren bir PwC araştırmasına atıf yapıldı; ancak dipnotta verilen haber bağlantısında böyle bir araştırmadan söz edilmiyordu .

Sektörde “vibe citing” olarak anılan yaklaşım da tartışmanın merkezinde. Bu ifade, bir iddiayı gerçekten doğrulamak yerine konuyla kabaca ilişkili görünen kaynakları metne ekleme alışkanlığını anlatıyor . GPTZero’nun dört Big Four firmasıyla ilgili incelemeleri, yapay zekâ destekli içerik üretiminde kaynak kontrolünün ve insan denetiminin yalnızca teknik bir ayrıntı değil, danışmanlık hizmetlerinin güvenilirliği açısından temel bir gereklilik olduğunu gösteriyor.