Warsh’ın Jackson Hole mesajı Fed faiz artışı beklentisini yükseltti, gelişen piyasaları sarstı

Kevin Warsh’ın 28 Ağustos’ta Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu’nda yaptığı konuşma, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) kısa vadeli faiz politikasına ilişkin beklentileri değiştirdi. Fed Başkanı, doğrudan bir faiz artışı sözü vermedi; ancak enflasyonu kurumun “öncelikli odağı” olarak tanımladı, yüzde 2’lik hedefin sabit olduğunu yineledi ve temel enflasyon hedefe doğru yeterince hızlı ilerlemezse “yapacak işlerimiz olacağını” söyledi. Bu mesaj, eylül ayında yeni bir faiz artışının hâlâ masada olduğu şeklinde yorumlandı. 159

Faiz vadeli işlem sözleşmelerine göre, eylül toplantısında faiz artırımı olasılığı konuşma öncesindeki yaklaşık yüzde 35 seviyesinden, konuşmanın ardından yaklaşık yüzde 58’e yükseldi. 6 Bu hareket, Fed’in karar verdiği anlamına gelmiyor; yalnızca yatırımcıların faiz artışı riskini yeniden fiyatladığını gösteriyor.

Warsh’ın mesajı neden şahin olarak değerlendirildi?

Warsh, yaz aylarında beklentilerden iyi gelen birkaç enflasyon verisinin kalıcı bir düşüş eğilimini kanıtlamaya yetmediğini söyledi. Ona göre bu veriler, temel enflasyon dinamiklerinin “anlamlı ölçüde iyileştiğini” göstermiyordu. Fed’in yakından izlediği kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin (PCE) 12 aylık artışı yüzde 3,7 ile yüzde 2’lik hedefin oldukça üzerinde bulunurken, altı aylık artış yüzde 4,1’e ulaştı. 15

Fed başkanı ayrıca gelecekteki para politikasına ilişkin kesin bir yönlendirme yapmaktan ve belirli bir politika tepkisi formülü açıklamaktan kaçındı. Bu yaklaşım, yatırımcıların önceden ilan edilmiş bir faiz patikası yerine yeni enflasyon ve istihdam verilerine odaklanmasına yol açtı. Mesajın özü koşullu olsa da sıkılaştırıcıydı: Enflasyon yüzde 2 hedefine yeterince hızlı yaklaşmazsa ek faiz artışları gerekebilirdi. 359

Etki gelişen piyasalara nasıl yayıldı?

Piyasalardaki aktarım mekanizması birkaç aşamada işledi:

1. Daha yüksek ABD faizi beklentisi, dolar cinsi varlıkların cazibesini artırdı.
2. Güçlenen dolar ve yükselen ABD Hazine tahvil getirileri, ABD dışındaki borçlular ve yatırımcılar için finansal koşulları sıkılaştırdı.
3. Risk iştahındaki gerileme, gelişen piyasa hisse senetleri ve para birimleri üzerinde satış baskısı oluşturdu.

Dönemin piyasa haberlerine göre, MSCI gelişen piyasalar hisse senedi göstergesi yüzde 1,4’e varan düşüş yaşadı. Gelişen piyasa para birimlerini izleyen endeks ise yüzde 0,1 geriledi. Güney Kore ve Tayvan borsaları, söz konusu seansta kayıplara öncülük etti. 23

Endonezya rupiahı ve Tayland bahtı da baskı altında kalan para birimleri arasında yer aldı. Filipin pesosu ise enerji maliyetlerine ilişkin ayrı bir kırılganlık nedeniyle daha sert geriledi. Peso, 28 Ağustos’ta dolar karşısında yüzde 0,6’ya varan kayıpla 62,236 seviyesinde rekor düşük değeri gördü. 37

Bu hareket, Asya döviz piyasalarında daha önce görülen bir eğilimle de örtüşüyordu. Analistler; rupiah, baht ve peso gibi petrol fiyatlarına duyarlı para birimlerinin güçlü dolar ve yüksek enerji maliyetlerinin birleşiminden daha fazla etkilendiğine dikkat çekmişti. 3445

Petrol fiyatları baskıyı neden artırdı?

Yüksek petrol fiyatları, Fed faiz artışı beklentilerindeki değişime ikinci bir şok ekledi. Petrol ithalatçısı ekonomilerde enerji maliyetlerinin yükselmesi, ithalat faturasını artırabilir; dış dengeler ve para birimleri üzerindeki baskıyı ağırlaştırabilir. Asya piyasalarına ilişkin haberlerde de yükselen ABD tahvil getirileri, güçlenen dolar ve daha yüksek petrol fiyatlarının gelişen piyasa varlıklarında riskten kaçışı tetiklediği belirtildi. 2142

Petrol aynı zamanda Fed’in enflasyonla mücadelesini zorlaştırıyor. Enerji fiyatları yüksek kalırsa politika yapıcılar, genel enflasyonun yüzde 2 hedefine döndüğüne daha az güvenebilir. Bu durum otomatik olarak faiz artırımı gerektirmese de piyasaların yakın zamanda bir faiz indirim döngüsü fiyatlamasını zorlaştırabilir.

Böylece üçlü bir riskten kaçış tablosu ortaya çıktı: Daha şahin bir ABD faiz görünümü, güçlenen dolar ve Orta Doğu’daki enerji arzına ilişkin yeni endişeler. Tayland, Endonezya ve Filipinler gibi petrol ithalatçısı ekonomilerde enerji maliyetleri zaten para birimleri üzerinde baskı oluşturduğu için hareketin etkisi daha belirgin oldu. 373839

Yatırımcılar şimdi hangi verileri izleyecek?

ABD enflasyon verileri

Piyasa, PCE ve tüketici fiyat endeksi (CPI) verilerinde enflasyonun yüzde 2 hedefine hangi hızda yaklaştığına bakacak. Enflasyonun kalıcı biçimde yüksek seyretmesi veya yeniden hızlanması, faizlerin yüksek tutulması ya da artırılması ihtimalini güçlendirebilir. Daha belirgin bir dezenflasyon eğilimi ise Warsh’ın konuşması sonrasında oluşan fiyatlamanın bir bölümünü tersine çevirebilir.

İstihdam piyasası

Tarım dışı istihdam, işsizlik ve ücret artışı verileri de kritik olacak. Enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiği, istihdamın ise güçlü seyrettiği bir tablo, eylül faiz artışının piyasa açısından daha kolay gerekçelendirilmesini sağlayabilir. Buna karşılık iş gücü piyasasında belirgin bir bozulma, odağı yeniden ekonomik zayıflama riskine çevirebilir.

Dolar, tahvil getirileri ve petrol

Yatırımcılar kısa vadeli ABD Hazine tahvil getirilerini, doları ve petrol fiyatlarını da izleyecek. Dolar ile kısa vadeli tahvil getirileri, piyasaların Fed sıkılaştırmasını ne ölçüde fiyatladığını gösterirken petrol, Asya’nın dış ticaret dengeleri ve ABD enflasyon görünümü açısından önemini koruyor.

Bu gelişme gelişen piyasa rallisinin sonu mu?

Piyasa tepkisi güçlü olsa da mevcut haber akışı, daha geniş gelişen piyasa yükselişinin kesin olarak sona erdiğini göstermiyor. 31 Ağustos itibarıyla MSCI gelişen piyasa para birimleri endeksinin aylık bazda yüzde 1,8 artışla ikinci ay üst üste yükselişe ilerlediği bildirildi. 39

Bu ayrım önemli. Warsh’ın konuşması, yakın vadede faiz indirimi beklemeye dayalı işlemlerin maliyetini artırdı; yüksek petrol fiyatları da kırılgan Asya para birimleri üzerindeki baskıyı büyüttü. Ancak bu hareketin kalıcı bir dönüşe dönüşüp dönüşmeyeceği, yalnızca konuşmaya değil, önümüzdeki enflasyon, istihdam ve enerji piyasası verilerine bağlı olacak.