Çin’in 15-20 Eylül 2026 arasındaki altı başarılı yörünge fırlatması, tek bir rampadan yürütülen rekor denemesi değildi. Asıl unsur, dağıtık fırlatma kapasitesiydi: Ticari şirketler ile devlet bağlantılı kuruluşlar, farklı roketleri ayrı tesislerden ve bir deniz platformundan paralel biçimde uçurdu. Böylece tek bir roket ailesine, işletmeciye veya uzay limanına bağımlılık azaldı.
1
3
5
Altı görev: Hangi roket ne taşıdı?
Bu yoğun dönemde geniş bant internet, Dünya gözlemi ve teknoloji gösterimi amaçlı yükler taşıyan altı farklı fırlatma yapıldı:
- 15 Eylül — Zhuque-2E Y7: LandSpace, Jiuquan yakınındaki Dongfeng ticari uzay bölgesinden Qianfan ya da diğer adıyla Spacesail geniş bant takımyıldızı için 10 uydu fırlattı. Bu görev, ticari olarak geliştirilmiş bir roketle yapılan ilk büyük ölçekli Qianfan konuşlandırması olarak tanımlandı.
2
4
6
- 16 Eylül — Gravity-1 Y3: Orienspace, Doğu Çin Denizi’ndeki deniz platformundan sekiz Qianfan bağlantı uydusu ile ultra yüksek kapasiteli haberleşme test uydusunu uzaya gönderdi.
6
8
14
- 17 Eylül — Long March 12: Hainan’daki ticari fırlatma sahasından yapılan uçuş, alçak Dünya yörüngesindeki SatNet grubunun 25’incisini taşıdı. Fırlatma veritabanları ve takip kaynakları, yükün dokuz haberleşme uydusundan oluştuğunu belirtiyor.
18
20
26
- 17 Eylül — Kuaizhou-11: CASIC’in iştiraki ExPace, Jiuquan’dan Tianyi-51 ve Tianyi-52 ticari interferometrik sentetik açıklıklı radar (InSAR) uydularını, ayrıca üçüncü bir yükü fırlattı.
9
18
23
- 19 Eylül — Long March 2D: Taiyuan’dan fırlatılan roket, Dünya gözlem şirketi PIESAT için X-band sentetik açıklıklı radar (SAR) uyduları olan PIESAT-2’nin 13-16 numaralı dört uydusunu taşıdı.
11
13
- 20 Eylül — Kinetica-1/Lijian-1 Y18: CAS Space, Dongfeng ticari bölgesinden dokuz uydu fırlattı. Ortak taşıma görevinde Qinling-1, Qinling-2 ve PEGA-SUS1 de yer aldı. PEGA-SUS1; haberleşme, algılama, yapay zekâ ve hesaplamayı birleştiren bir sistem için teknoloji gösterim uydusu niteliğinde.
29
30
37
Yaklaşık 45 saate sığdırılan dört fırlatma, Zhuque-2E, Gravity-1, Long March 12 ve Kuaizhou-11 görevlerini kapsadı. Dört görevin tamamı yörüngeye başarıyla ulaştı; bunların ikisinde özel olarak geliştirilmiş fırlatma araçları kullanıldı.
3
5
Bu tempo neden mümkün oldu?
Temel neden paralel çalışma düzeniydi. Görevler Jiuquan ve buradaki ticari bölge, Hainan ticari fırlatma sahası, Taiyuan ve Doğu Çin Denizi’ndeki açık deniz platformu arasında paylaştırıldı. Bu coğrafi ve kurumsal dağılım, tek bir uzay limanındaki olası gecikmenin tüm programı aksatmasını önledi.
5
8
9
11
Hafta aynı zamanda Çin uzay sektöründeki iş bölümünü de ortaya koydu:
- Ticari şirketler, metan yakıtlı Zhuque-2E’yi, denizden fırlatılan Gravity-1’i ve Kinetica-1 ortak taşıma görevini üstlendi.
4
8
29
- Devlet sektörü ya da devlet bağlantılı kuruluşlar ise SatNet ve radar yüklerini de kapsayan Long March 12, Long March 2D ve Kuaizhou-11 görevlerini yürüttü.
18
20
23
Bu ayrım önem taşıyor. Ticari şirketler artık yalnızca tekil teknoloji gösterim görevleri yapmıyor: Haftanın ilk iki ticari uçuşu, Qianfan geniş bant takımyıldızının doğrudan konuşlandırılmasına hizmet etti.
6
14
Uydu ağlarına ne eklendi?
İlk iki uçuş, Qianfan ağına toplam 18 uydu ekledi: Zhuque-2E ile 10, Gravity-1 ile sekiz uydu. Long March 12 ise SatNet’e dokuz uydu kazandırdı.
4
8
20
Qianfan ile SatNet/Guowang, Çin’in alçak Dünya yörüngesindeki başlıca geniş bant internet girişimleri. Açık takip ve sektör kaynakları, ikisinin planlanan toplam büyüklüğünü 28 binden fazla uydu olarak veriyor; ancak kesin sayılar ve takvimler değişebilir.
50
51
Hafta, geniş bant dışındaki kabiliyetleri de büyüttü. PIESAT-2 görevi ticari Dünya gözlemi için dört radar uydusu eklerken, Kinetica-1’in yükleri Dünya gözlemi, uzay ortamı çalışmaları ve teknoloji gösterimlerini bir araya getirdi.
11
30
37
Önemli bir eşik, ama ölçek sorununa kesin çözüm değil
Çin’in, 2025’teki ulusal rekor olan 92 yörünge fırlatmasının ardından 2026 için yaklaşık 140 fırlatma hedeflediği bildiriliyor. Altı fırlatmalı bu hafta, özellikle ticari ve devlet kapasitesi birlikte kullanıldığında altyapının yüksek tempoyu destekleyebildiğini gösterdi.
43
48
Yine de kısa süreli bir yoğunluk, ne yıllık hedefin ne de dev takımyıldızlar için gereken konuşlandırma hızının sürekli korunacağını tek başına kanıtlar. Uydu üretimi, rampa erişimi, uçuş güvenilirliği ve her görevde taşınabilen uydu sayısı hâlâ belirleyici kısıtlar.
Yeniden kullanılabilir roketlerdeki eksik halka
Bu altı görevin hiçbiri, yörüngeye çıkan bir ilk kademenin rutin olarak kurtarılıp yeniden uçurulduğu bir operasyon değildi. Çin’in büyük takımyıldız hedefleri açısından bu ayrım kritik.
Çin yeniden kullanılabilir fırlatma teknolojileri üzerinde çalışıyor. Ancak Long March-12B’nin Haziran 2026’daki ilk uçuşunda ilk kademe kurtarma denemesi yapılmadı. Kontrollü kurtarma başarılarına ilişkin başka haberler bulunsa da bir roketi geri getirmek, onu sık aralıklarla yeniden uçurabilen kanıtlanmış bir filoya sahip olmakla aynı şey değil.
43
48
49
Dolayısıyla bu haftanın doğru okuması şu: Çin, çeşitli roketleri, işletmecileri ve fırlatma noktalarını yüksek hızda koordine edebildiğini gösterdi. Daha zor aşama ise bu dönemsel kapasiteyi, on binlerce geniş bant uydusunu ekonomik ve tekrarlanabilir biçimde yörüngeye taşıyacak sürekli bir sisteme dönüştürmek.