İki Dakikalık Pragma Hatası Vesu’da 3 Milyon Dolarlık Tasfiyeyi Nasıl Tetikledi?

Vesu’daki yaklaşık 3 milyon dolarlık olağandışı tasfiye, akıllı sözleşmelerin bozulmasından değil, iki dakika boyunca yanlış fiyat verisi alıp bu veriye göre işlem yapmasından kaynaklandı. Starknet üzerindeki borç verme protokolü Vesu’ya göre, 4 Eylül 2026’da 04.08-04.10 UTC arasında üst kaynaklı bir Pragma fiyat akışı hatalı değerler iletti. Bu veriler, farklı Vesu havuzlarındaki 47 borçlanma pozisyonunu tasfiye eşiğinin altına inmiş gibi gösterdi. 32

Kritik ayrım şu: Vesu bunu bir oracle girdisi arızası olarak nitelendiriyor; protokolün akıllı sözleşmelerinde bir güvenlik açığı bulunduğunu söylemiyor. Tasfiye mekanizması kendisine verilen fiyatlara göre kuralları uyguladı, fakat bu kuralların dayandığı fiyat öncülü yanlıştı. 32

İki dakikada ne oldu?

DeFi borç verme piyasalarında sistem, kullanıcının yatırdığı teminatın değeri ile borcunun değerini sürekli karşılaştırır. Teminat oranı belirlenen sınırın altına inerse, tasfiyeciler protokolün olağan tasfiye fonksiyonunu çalıştırabilir.

Vesu olayında hatalı Pragma fiyatları 47 pozisyonu gerçekte olmadığı hâlde yetersiz teminatlı gösterdi. Otomatik tasfiyeciler de normal tasfiye yolunu kullanarak, fiyat akışı düzelmeden önce yaklaşık 3 milyon dolarlık teminatı aldı. 2032

Bu nedenle, “sözleşmeler tasarlandığı gibi çalıştı” ifadesi “sonuç ekonomik olarak doğruydu” anlamına gelmiyor. Akıllı sözleşmeler zincir üzerinde erişebildikleri veriyi doğrulayıp uygular; oracle’ın bildirdiği fiyatın gerçek piyasayı yansıtıp yansıtmadığını kendi başlarına bilemezler.

Hatalı fiyat neden sağlıklı pozisyonları tasfiye edebilir?

Tasfiye mantığı kasıtlı olarak mekaniktir. Teminatın gerçekten sert biçimde değer kaybettiği senaryolarda hızlı hareket etmezse, borç verenler kötü borç riskiyle karşılaşabilir. Ancak bu otomasyonun karşılığı, yanlış bir fiyatın da gerçek piyasa hareketi kadar etkili biçimde tasfiye eşiğini aşabilmesidir.

Süreç basitçe şöyle işler:

1. Oracle, borç verme piyasasının kullandığı bir fiyat yayımlar.
2. Protokol, teminat ve borç sağlığını bu fiyatla yeniden hesaplar.
3. Pozisyon, gerekli teminat oranını ihlal etmiş gibi görünür.
4. Tasfiyeciler standart tasfiye mekanizmasını işletir.

Vesu’da hata ilk adımdaydı: fiyat girdisi yanlıştı. Tasfiye yolu atlatılmadı ve Vesu, kendi tarafında bir sözleşme düzeltmesi gerekmediğini bildirdi. 32

Vesu’nun toparlanma çalışması, havuz duraklatmaları ve kullanıcı uyarısı

Vesu, Pragma’nın ilgili taraflarla birlikte temel nedene yönelik bir düzeltme uyguladığını, fiyat akışının da iki dakikalık olay penceresinde kendiliğinden düzeldiğini açıkladı. Protokol, etkilenen havuzların küratörler tarafından alınan önlemler sonrasında yeniden açılmasını beklediğini duyurdu. 32

Vesu ayrıca Pragma, StarkWare, Starknet Foundation ve havuz küratörleriyle etkilenen kullanıcıların fonlarının geri kazanılması için çalıştığını belirtti. Bu, fonların geri alınmasına yönelik bir girişimdir; tüm kullanıcıların tazmin edildiğine dair kesinleşmiş bir açıklama değildir. 2432

Etkilenen kullanıcılara yönelik paylaşılan rehberde şunlar yer aldı:

• Geri kazanım sürecindeki uygunluğu etkileyebileceği için Earn pozisyonlarını açık tutmak;
• Olay sırasında tasfiye edilen bir pozisyon varsa Vesu’nun Discord kanalı üzerinden destek talebi oluşturmak. 2734

Havuzların durumu, küratörlerin önlemleri kaldırmasına veya sürdürmesine göre değişebilir. Bu nedenle kullanıcıların tüm piyasaların etkilendiğini ya da tüm havuzların aynı durumda olduğunu varsaymak yerine Vesu’nun güncel resmî olay ve destek duyurularını takip etmesi gerekiyor.

Düzeltme hakkında bilinenler ve henüz bilinmeyenler

Kamuya açık açıklamalar, hatanın üst kaynaklı Pragma fiyat akışından geldiğini; yaklaşık iki dakika sürdüğünü; akışın kendiliğinden düzeldiğini ve ilgili taraflarla iş birliği içinde temel nedene yönelik bir çözüm uygulandığını ortaya koyuyor. 2332

Buna karşılık, yanlış değerlerin oluşmasına yol açan tam teknik mekanizma ve nihai tazminat çerçevesi henüz açıklanmış değil. Vesu, kapsamlı bir teknik rapor yayımlayacağını söyledi. Bu rapor gelene kadar belirli yazılım hatası, Pragma akışının ötesinde kusurun kime ait olduğu veya nihai geri ödeme sonucu hakkındaki iddialar doğrulanmış kabul edilmemeli. 27

DeFi için daha geniş ders: Doğru kodun doğru veriye ihtiyacı var

Vesu olayı, DeFi’deki oracle sorununu açık biçimde gösteriyor: Uygulamalar zincir üzerinde şeffaf ve deterministik çalışsa bile, finansal kararlarını sözleşme dışından gelen olgulara, özellikle de varlık fiyatlarına dayandırıyor.

Aave’in Mart 2026 wstETH oracle uyumsuzluğu

10 Mart 2026’da Aave’in Ethereum Core ve Prime piyasalarındaki CAPO risk oracle olayı, etkin wstETH/stETH kurunu yaklaşık %2,85 aşağı çekti. Yanlış değerleme yaklaşık 26,6 milyon dolarlık tasfiye hacmini tetikledi. Aave’in olay sonrası incelemesi, sorunu geniş çaplı bir piyasa çöküşüne değil, bir anlık görüntü oranı ile buna ait zaman damgası arasındaki tutarsızlığa bağladı. 1011

Vesu’da olduğu gibi, tasfiye kurallarının çalışmaması değil; kuralların yanlış değerleme üzerinden işletilmesi asıl sorundu.

Switchboard’un şüpheli Move ortamı ihlali

Farklı ve daha ağır bir oracle riski kategorisinde Switchboard, Move tabanlı dağıtımlarını etkilediği düşünülen olası bir güvenlik ihbarının ardından Aptos, Sui, IOTA ve Movement üzerindeki oracle faaliyetlerini durdurdu. Bu ihtiyati durdurma, söz konusu blokzincirlerin blok üretimini durdurmadı. 34

Haberler olayı IOTA fiyat verisi manipülasyonu, olağandışı VUSD basımı ve tasfiyelerle ilişkilendirdi. Ancak kesin bir inceleme neden ve kapsamı ortaya koyana dek bu olay şüpheli ihlal olarak nitelenmeli. 25

Oracle riskine karşı hangi korumalar kullanılabilir?

Tek bir önlem, her hatalı girdinin reddedileceğini garanti etmez. Pratik hedef, kısa süreli anormal bir fiyatın derhâl geri döndürülemez zarara dönüşme ihtimalini azaltmaktır. Yaygın yaklaşımlar şunlardır:

• Tek bir veri yoluna bağımlı kalmak yerine bağımsız fiyat kaynakları kullanmak;
• Olağandışı büyük fiyat hareketlerini reddeden veya havuzu duraklatan sapma limitleri uygulamak;
• Eski verinin güncel kabul edilmesini engelleyen güncellik kontrolleri eklemek;
• Devre kesiciler ve havuz düzeyinde acil durdurma mekanizmaları kullanmak;
• Yüksek etkili oracle yapılandırma değişikliklerini gecikmeye veya incelemeye tabi tutmak;
• Oynak ya da karmaşık varlıklar için daha ihtiyatlı teminat parametreleri belirlemek.

Burada kaçınılmaz bir denge var: Daha sıkı korumalar gerçek piyasa hareketlerine yanıtı yavaşlatabilir; daha gevşek korumalar ise otomatik tasfiyeleri yanlış veriye karşı daha kırılgan hâle getirebilir. Vesu’daki iki dakikalık olay, bu dengenin DeFi risk tasarımında neden merkezi önemde olduğunu gösteriyor.

Borçlanan kullanıcılar için çıkarım net: Tasfiye riski yalnızca piyasa oynaklığından veya akıllı sözleşme istismarlarından ibaret değil. Pozisyonun zincir üzerindeki sağlığını belirleyen oracle sistemlerinin veri bütünlüğü, yapılandırması ve operasyonel dayanıklılığı da bu riskin parçası.