Demokratların Kongre’nin iki kanadını da kazanması, Ukrayna’ya daha fazla yardım sağlanması ve Trump yönetiminin Rusya politikasının mercek altına alınması için Kiev’in destekçilerine yeni bir siyasi zemin sunuyor. Ancak bu sonuç, yeni bir yardım paketinin onaylanacağı ya da ABD’nin diplomasi çizgisinin değişeceği anlamına gelmiyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy seçim sonucunu memnuniyetle karşıladı, fakat Kiev için iki partinin de desteğinin önemli olduğunu vurguladı.
1
7
25
Seçim sonucu neyi değiştiriyor, neyi değiştirmiyor?
Yeni Demokrat çoğunluk Ocak 2027’de göreve başlayacak. Kongre; bütçe kararları, yasalar ve denetim yoluyla ABD’nin Ukrayna ve Rusya politikasını etkileyebilir. German Marshall Fund’ın değerlendirmesine göre bunlar yeni Kongre’nin kullanabileceği araçlar. Kurum, Ukrayna’ya desteğin Kongre’de iki partiden de güçlü destek gördüğüne dikkat çekiyor.
50
Ancak Kongre’nin etkisi sınırsız değil. Dış politikada önemli rolü bulunan Başkan Donald Trump, Rusya’yla müzakereleri sürdürmeye çalışıyor. Kongre’deki çoğunluk değişimi, başkanın yaklaşımını siyasi ve yasama süreçleri açısından zorlaştırabilir; fakat diplomatik görüşmelerin şartlarını veya takvimini tek başına belirlemez.
25
48
15 milyar dolarlık paket henüz onaylanmış değil
Hromadske’nin Financial Times’a dayandırdığı habere göre Kongre’deki Demokratlar, Ukrayna için yaklaşık 15 milyar dolara kadar çıkabilecek yeni bir güvenlik yardımı paketini değerlendiriyor. Tutar, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nde görevli bir Demokrat yardımcının tahminine dayanıyor. Haberde henüz yasa teklifi sunulmadığı, paketin nihai tutarının ve içeriğinin belirsiz olduğu belirtiliyor.
7
Yeni Kongre göreve başlamadan önce Ukrayna’nın enerji sektörüne ek destek sağlanması da gündeme getirilen önceliklerden biri. Ancak haberlerde bu desteğin yasalaştığına veya Ukrayna’ya ulaştırıldığına dair bir bilgi yok.
2
7
Bu ayrım önemli: üzerinde konuşulan bir paket, Kongre’nin onayladığı ya da Ukrayna’ya ulaşmış bir yardım demek değil. Seçim sonucu Demokratların destek çağrısı yapmasını kolaylaştırabilir; paketin akıbeti ise henüz belli değil.
7
Zelenskiy, verilmediğini söylediği 16 milyar doları gündeme getirdi
Zelenskiy ayrıca, daha önce üzerinde anlaşmaya varıldığını ancak sonradan engellendiğini söylediği 16 milyar dolarlık ABD yardımının Ukrayna’ya ulaşmadığını belirtti. Seçimlerin ardından bu kaynağı sağlamak için yeniden girişimde bulunulması çağrısı yaptı.
16
The Hill, Zelenskiy’nin hangi fonlardan söz ettiğinin ilk aşamada net olmadığını bildirdi. Bu nedenle söz konusu 16 milyar dolar, yeni onaylanmış bir paket ya da paranın artık serbest bırakılabileceğinin kanıtı olarak değerlendirilemez.
9
Zelenskiy, Cumhuriyetçilerin desteğine teşekkür ederken Demokratların Kongre’de güç kazanmasının Ukrayna’ya daha fazla yardım getirmesini umduğunu da söyledi.
1
Denetim ve yaptırımlar Rusya politikasını baskı altına alabilir
Demokrat çoğunluk, oturumlar, bütçe kararları ve yasalar aracılığıyla yönetimin yaklaşımını inceleyebilir. German Marshall Fund, harcama yetkisini, yasama faaliyetlerini ve denetimi Kongre’nin kullanabileceği araçlar arasında sayıyor. Haberlerde de yönetimin Rusya’yla ilgili kararlarının Kongre’de daha yakından incelenebileceği belirtiliyor.
50
55
Starlink erişimi, milletvekillerinin gündeme getirdiği somut konulardan biri. Senatörler, hizmetteki aksaklıkların Ukrayna’nın Rus insansız hava araçlarını önleme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi. Bu durum, güvenilir iletişim hizmetini olası bir denetim başlığı hâline getiriyor; ancak mevcut haberler Kongre’nin bu konuda yeni bir zorunluluk getireceğini göstermiyor.
32
Dolayısıyla seçim, ABD politikasının kendiliğinden tersine dönmesinden çok, yönetim üzerindeki baskının artması anlamına gelebilir. Yasa tekliflerinin Kongre’den geçmesi gerekiyor ve Beyaz Saray da sürecin belirleyici aktörlerinden biri olmayı sürdürüyor.
7
25
Barış görüşmelerinin takvimi ayrı ilerleyebilir
Kongre’deki değişim, yönetimin yürüttüğü diplomatik süreci hemen değiştirmeyecek. Zelenskiy, Ukrayna, Rusya ve ABD’den müzakerecilerin kasım ayının ilk yarısında Abu Dabi’de teknik düzeyde görüşmek üzere anlaştığını ve ardından liderler düzeyinde bir toplantı yapılmasını umduğunu söyledi.
18 Reuters’ın daha sonraki haberinde ise ABD temsilcisi Steve Witkoff’un heyetlerin 10–11 Kasım’da bir araya gelmesini beklediği aktarıldı.
19
Kremlin, seçim sonucuna rağmen Trump’ın barış girişimlerini sürdürmesini umduğunu belirtti. Bir değerlendirmede, yeni Kongre Ocak ayında göreve başlamadan önce Trump’ın bir anlaşmaya varmak için fırsat arayabileceği de öne sürüldü.
48
49 Zelenskiy ise o sırada Trump’ın Putin’le anlaşmaya varması yönünde baskıyla karşı karşıyaydı.
17
Kiev açısından ortaya çıkan gerilim şu: Kongre’den gelebilecek daha güçlü destek, Ukrayna’nın yardım alma ihtimalini artırabilir; ancak bu, yönetimin kendi takviminde bir anlaşma aramasına engel olmaz.
17
25
Sonuç: Daha fazla siyasi kaldıraç, garanti değil
Demokratların Kongre’de çoğunluğu alması, Ukrayna’ya yardım, Rusya’ya yaptırımlar ve Trump’ın Rusya politikasının denetimi için daha fazla baskı imkânı sağlayabilir. Yaklaşık 15 milyar dolarlık paket hâlâ görüşme aşamasında; Zelenskiy’nin daha önce kararlaştırıldığı hâlde verilmediğini söylediği 16 milyar doların kapsamıysa haberlerde açıklığa kavuşmuş değil. Eldeki bilgilere göre en sağlam çıkarım, Kongre’nin elinin güçlenmesi; kesinleşmiş bir yardım paketi ya da ABD diplomasisinde doğrulanmış bir yön değişikliği değil.
7
9
16
50