Güney Kore ve Japonya tersanelerinde robotlar hangi işleri üstleniyor?

Güney Kore ve Japonya’daki tersaneler; iş gücü açığı, uzun sipariş kuyrukları ve daha düşük maliyetle üretim yapan Çinli rakiplerin baskısı karşısında kaynak, boyama ve benzeri işlerde robotlardan yararlanıyor. Hedef, yapay zekâ ve dijital teknolojilerle daha otomatik çalışan “akıllı tersaneler” kurmak. Ancak bugün açıklanan uygulamalar ve gelecek planları, nitelikli işçilerin kolayca devre dışı kalacağı anlamına gelmiyor. 1838

Sipariş payı ile tamamlanan gemi sayısı aynı ölçü değil

Clarksons verilerine dayandırılan haberlere göre Çin tersaneleri 2025’te küresel yeni gemi siparişlerinin yüzde 63’ünü aldı. Bu oran, kazanılan siparişleri gösteriyor; tamamlanmış gemi sayısını ya da üretim miktarını değil. 18

Bir başka haberde Güney Kore ve Japonya’nın birlikte dünya gemi üretiminin yüzde 40’ını temsil ettiği belirtiliyor. Ancak haberde üretimin hangi ölçüte göre hesaplandığı açıklanmıyor ve iki ülkenin ayrı ayrı payları verilmiyor. 4 Ayrı bir kaynak, Güney Kore’nin 2024’te telafi edilmiş gros tonaj ölçütüne göre küresel gemi tamamlamalarının yaklaşık yüzde 27’sini gerçekleştirdiğini aktarıyor; bu veri Japonya’nın payını içermiyor. 41

Dolayısıyla bu rakamları doğrudan karşılaştırmak doğru olmaz: sipariş payı gelecekte yapılacak işlere yönelik talebi, tamamlanan gemi ve üretim verileri ise teslim edilmiş üretimi ölçüyor. Eldeki rakamlar rekabetin boyutuna dair fikir verse de üç ülkeyi aynı ölçütle karşılaştırmaya yetmiyor.

Robotlar tersanelerde hangi işleri yapıyor?

HD Hyundai: kaynak robotları ve akıllı üretim hedefi

HD Hyundai kaynak işlerinde robot kullanıyor; yapay zekâ, üretim verileri ve dijital ikiz teknolojilerini kapsayan daha geniş bir “akıllı tersane” yaklaşımı üzerinde çalışıyor. HD Hyundai Samho’da kullanılan bir robotun günde 50 kaynak hücresine kadar işlem yapabildiği, deneyimli bir çalışanın ise en fazla 30 hücreyi tamamlayabildiği bildiriliyor. Bu, söz konusu işte yaklaşık yüzde 67 daha fazla hücre demek; tüm tersanenin ya da bir geminin üretkenliğinin yüzde 67 arttığı anlamına gelmiyor. 30

Şirketin daha geniş otomasyon planları ise gerçekleşmiş sonuçlar değil, hedefler. HD Hyundai, 2030’a kadar bazı üretim hatlarını otomatikleştirmeyi ve küçük ölçekli bir “karanlık fabrika” kurmayı amaçlıyor. Bu terim, üretimin çok az insan müdahalesiyle yürütülebildiği tesisleri anlatıyor. 18

Hanwha Ocean: kaynakta ve boyamada 2030 hedefleri

Hanwha Ocean, Geoje’deki tersanesinde kapalı alanlardaki kaynak işlerinin yaklaşık yüzde 67’sinde yapay zekâ ve otomasyondan yararlandığını belirtiyor. Şirketin 2030 hedefleri arasında belirli kaynak süreçlerini tamamen otomatikleştirmek ve yüzey hazırlığı ile boyama işlerinin yüzde 50’sini robotlarla yürütmek bulunuyor. Bu hedefler, tersanenin tamamının ya da her ortamda yapılan bütün kaynak işlerinin otomatikleşeceği anlamına gelmiyor. 920

Fanuc: gemi üretimine özel kaynak ve boya robotları

Japon robot üreticisi Fanuc, gemi inşaatına yönelik kaynak ve boyama robotları geliştirdi. Şirket, Japonya’daki yaklaşık 75 bin gemi inşa işçisinin sayısına denk ölçekte robot kullanma ve böylece gece saatlerinde de üretimi sürdürme hedefinden söz etti. Bu bir hedef; açıklanmış robot kurulum sayısı ya da doğrulanmış bir verimlilik artışı değil. 18

Otomasyonun önündeki teknik ve insani engeller

Gemi üretimi, standart ürünlerin aynı hatta tekrar tekrar üretildiği bir süreç değil. Gemilerin tasarımları değişiyor; çalışma alanları da dar ve düzensiz olabiliyor. Bu nedenle her işi otomatikleştirmek zor ve karmaşık görevlerde deneyimli işçilere ihtiyaç sürüyor. Haberlere göre Çinli tersaneler kaynak robotları ve akıllı sistemleri devreye alma konusunda daha hızlı davranarak Güney Koreli ve Japon rakiplerinin karşısındaki baskıyı artırıyor. 1838

Yatırım maliyeti de planları yavaşlatabilecek bir başka etken. Otomasyonun pahalı olduğuna dair haberler olsa da mevcut kaynaklar bu uygulamaların maliyetini güvenilir biçimde hesaplamaya yetecek bir rakam sunmuyor. 2829 Çalışanların iş güvencesine ilişkin kaygıları da gündemde: Güney Kore Metal İşçileri Sendikası, şirketler yapay zekâ ve robot kullanımını artırırken istihdam güvencesi talebini dile getirdi. 1

Şimdilik en somut tablo, robotların belirli işlerde çalışanlara destek olması ve şirketlerin daha geniş otomasyon için hedefler açıklaması. Kaynak hücresi karşılaştırması tek bir göreve ait; 2030 planları ise henüz hedef aşamasında. Akıllı tersanelerin daha geniş verimlilik artışı sağlayıp sağlayamayacağı, teknik ve mali engellerin yanı sıra nitelikli çalışanların rolünün nasıl korunacağına da bağlı.