ABD, X’in AB cezasına karşı açtığı davada neden taraf olmak istiyor?

ABD Adalet Bakanlığı, X’e verilen 120 milyon avroluk Avrupa Birliği (AB) cezasının iptalini isteyen davalarda X ve Elon Musk’ı desteklemek istiyor. Washington’a göre Avrupa Komisyonu, düzenleme yetkisinin sınırlarını aştı. Komisyon’a göre ise ceza, platformun şeffaflık yükümlülüklerine ilişkin üç ayrı ihlale dayanıyor. Hangisinin hukuken haklı olduğu henüz karara bağlanmadı.13032

ABD mahkemeden ne istedi?

Bakanlık, 24 Eylül 2026’da AB Genel Mahkemesi’ne müdahillik başvurusu yaptığını duyurdu. Lüksemburg’daki bu mahkeme, AB kurumlarının kararlarına karşı açılan davalara bakıyor. Başvuru, X Internet and X Holdings v. Commission ile Musk v. Commission davalarını kapsıyor. Şubat ayında yayımlanan habere göre ilgili davalar 16 Şubat’ta açılmıştı.1710

Müdahillik talebi, devam eden bir davaya katılma isteği anlamına geliyor. Başvurunun yapılması, ABD’nin davaya kabul edildiği veya cezanın kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Kararı verecek olan da bir ABD mahkemesi değil, AB Genel Mahkemesi.17

X’e neden ceza verildi?

Avrupa Komisyonu, 5 Aralık 2025’te Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında verdiği ilk uyumsuzluk kararında X’e 120 milyon avro ceza kesti. DSA, AB’nin dijital platformlara yönelik kurallarını belirliyor. Komisyon’un bu karardaki üç tespiti şöyle:3243

• Ücretli mavi tik: Komisyon, kullanıcıların hesaplarının arkasında kimin bulunduğu anlamlı biçimde doğrulanmadan mavi tik satın alabilmesini yanıltıcı buldu.3243
• Reklam arşivi: Komisyon’a göre X’in reklam veri tabanı, araştırmacıların ve diğer ilgililerin reklamları inceleyebilmesi için gereken şeffaflığı sağlamıyordu.32
• Araştırmacı erişimi: Komisyon, X’in araştırmacılara kamuya açık verilere DSA’nın gerektirdiği erişimi sunmadığı sonucuna vardı.32

Karara ilişkin bir hukuk analizine göre X’e, mavi tikle ilgili sorunu gidermesi için 60 iş günü; reklam şeffaflığı ve araştırmacı erişimi hakkında bir eylem planı sunması için 90 iş günü tanındı. Mart ayındaki haberlere göre şirketin, davası sürerken cezayı ödemesi veya ödemeye ilişkin mali güvence sağlaması da gerekiyordu. Bu yükümlülükler, şeffaflık sorunlarının giderildiğini göstermiyor.1435

Washington’ın itirazı ne?

ABD Adalet Bakanlığı yetkilisi Brett Shumate, Komisyon’un yetkisini kendi yargı alanı dışında bulunan veya faaliyet göstermeyen Amerikan şirketlerine uzatmaya çalıştığını savundu. Bu, ABD yönetiminin hukuki itirazı; AB’nin yetki sınırlarına ilişkin verilmiş bir mahkeme kararı değil.30

X’i destekleyenler anlaşmazlığı ifade özgürlüğü açısından da ele alıyor. Ancak Komisyon’un bu cezaya ilişkin açıkladığı gerekçeler siyasi görüşler değil; mavi tik, reklam arşivi ve araştırmacı erişimi hakkındaki tespitler. Bu ayrım, X’in itirazının sonucunu tek başına belirlemiyor.1132

Mevcut kaynaklar ilgili davaların açıldığını doğrulasa da her dava dilekçesindeki iddiaları — bildirilen taraflılık veya usul hatası suçlamaları dâhil — ortaya koymuyor. Ayrı davaların bir ABD Kongresi yayını nedeniyle açıldığını da doğrulamıyor. Şimdilik iki soru açık: Mahkeme ABD’nin davalara katılmasına izin verecek mi ve Komisyon’un cezası hukuka uygun bulunacak mı? İlk soruya verilecek olumlu yanıt, ikinci soruyu kendiliğinden çözmeyecek.171032