Demokratlar, ocak ayında Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolünü devraldıklarında Başkan Donald Trump’ın Kanada mallarına uyguladığı tarifeleri erken dönemde gündeme taşımayı planlıyor. Seçenekler arasında tarifeleri kaldırmaya yönelik yasa tasarıları, Kongre oturumları ve başkanın tek başına tarife koyma yetkisini sınırlama girişimleri var. Ancak Demokratların iki kanatta da çoğunluğu alması, tarifelerin hemen kalkacağı anlamına gelmiyor: Trump bir yasa tasarısını veto edebilir; Kongre’nin vetoyu aşması içinse her iki kanatta da üçte iki oy gerekiyor.
11
46
51
İlk adım: tarifeleri kaldıracak bir yasa tasarısı
Senato Finans Komitesi’ne başkanlık etmesi beklenen Ron Wyden, Kanada tarifelerini kaldırmaya yönelik bir yasa için meslektaşlarıyla şimdiden görüştüğünü söylüyor. Wyden bu girişimi açık bir öncelik olarak nitelendirirken, Michigan, Maine ve Alaska gibi eyaletlerde bazı Cumhuriyetçilerin de tarifelerin geri alınmasını desteklediği bildiriliyor. Bu tablo iki partinin desteği için bir kapı aralasa da vetoyu aşmaya yetecek sayıda oy bulunduğunu göstermiyor.
1
46
Wyden’in önerileri yalnızca mevcut tarifelerle sınırlı değil. Kongre Ticaret Yetkileri Reformu Yasası, başkanın yeni tarifeler koymadan önce Kongre onayı almasını ve önerilen ticaret adımlarını değerlendirecek iki partili bir komite kurulmasını öngörüyor. Böylece hem mevcut tarifelere itiraz edilmesi hem de gelecekteki başkanlık yetkisinin sınırlandırılması hedefleniyor.
49
Temsilciler Meclisi üyesi Jamie Raskin de hızlı hareket edilmesini istiyor. Raskin, Demokratların yeni Kongre döneminin ilk 100 günü içinde Kanada tarifelerini kaldırmaya çalışmasını umduğunu belirtiyor.
15
Tasarıların hedefinde tarifelerin yasal dayanakları var
Demokratlar, tarifelere dayanak oluşturan yasal yetkileri hedef alan tasarıları da gündeme alıyor. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer’in “End Trump’s Tariff Tax Act” adlı tasarısının, 1930 tarihli Tarife Yasası’nın 338. maddesini de yürürlükten kaldırmayı amaçladığı bildiriliyor. Bu madde, belirli Kanada mallarına uygulanan yüzde 50’lik tarifelerin dayanağı; söz konusu oran Kanada’dan gelen tüm ürünler için geçerli değil.
13
19
Yasa tasarısı, Demokratların elindeki tek araç olmayacak. Komiteleri kontrol etmeleri, tarife politikasına ilişkin oturumlar düzenlemelerine ve yönetimin kararlarını incelemelerine imkân verebilir. Tarifeleri kaldırmaya yönelik oylamalar, yasa kabul edilmese bile milletvekillerinin tutumunu kamuoyu önünde ortaya koyabilir. Reuters’ın aktardığı değerlendirmelere göre denetim oturumları ve sembolik geri çekme oylamaları, yönetimle gerilimi artırabilir.
45
48
İki aşamalı engel: Senato süreci ve başkanlık vetosu
Bir tasarı başkanın önüne gelmeden önce Senato’da da engelle karşılaşabilir. Haberlere göre, Senato’daki filibuster engelini aşmak için 60 oy gerekebilir. Trump tasarıyı veto ederse Kongre’nin vetoyu geçersiz kılabilmesi için her iki kanatta da üçte iki çoğunluk sağlaması şart. Tüm üyelerin oy kullandığı varsayımında bu, Senato’da 67, Temsilciler Meclisi’nde 290 oy demek; kesin sayı, oylamaya kaç üyenin katıldığına bağlı.
9
46
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin kıdemli danışmanı Bill Reinsch, Marketplace’e verdiği demeçte, tarife kaldırma tasarısının veto karşısında ayakta kalabilmesi için Demokratların yeterli sayıda Cumhuriyetçinin desteğini alması gerektiğini söyledi. Reinsch’e göre bu, aşılması çok zor bir eşik. Mevcut haberler, Demokratların gerekli oyları şimdiden topladığını göstermiyor.
7
Bu nedenle erken bir oylama, tarife politikasını hemen değiştirmese bile siyasi açıdan önem taşıyabilir. RBC’ye göre ilk 100 günde sunulabilecek tasarılar, kayıtlı oylamaları zorlayarak hangi Cumhuriyetçilerin Beyaz Saray’dan farklı yönde oy vermeye hazır olduğunu gösterebilir. Bu bir beklenti; tarifelerin kesin olarak kaldırılacağı anlamına gelmiyor.
52
Kanada müzakereleri sürdürme mesajı veriyor
Kanada’nın ticaret bakanı Dominic LeBlanc, ABD’deki seçim sonuçlarının Ottawa’nın ticaret görüşmelerindeki yaklaşımını değiştirmeyeceğini ve Amerikalı yetkililerle görüşmeyi beklediğini söyledi. Kongre’deki güç değişimi Washington’da yeni bir siyasi zemin yaratabilir; ancak Kanada bunu anlaşmazlığın sona erdiği şeklinde değerlendirmiyor.
34
36
Yakın vadede en olası sonuç, tarifelerin hemen kalkmasından çok Kongre’de daha fazla inceleme ve kamuoyu önünde oylama yapılması. Politikanın değişip değişmeyeceği, tasarıların Senato’dan geçmesine ve yeterli sayıda milletvekilinin olası bir başkanlık vetosunu aşmak için destek vermesine bağlı.
7
45
46