Kremlin danışmanı Yuri Uşakov, Vladimir Putin ile Donald Trump’ın 9 Ekim’de yaptığı yaklaşık 90 dakikalık telefon görüşmesini “içerikli” ve “dostane” diye niteledi. Uşakov’a göre liderler Ukrayna’daki savaşı ve ekonomik iş birliğini konuştu. Görüşmenin ardından Trump, Rusya’dan dizel tedarik edileceğini duyurdu; ABD de Rus dizeline yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetti.
33
36
18
Uşakov görüşmeyi nasıl anlattı?
Uşakov, görüşmenin cuma akşamı gerçekleştiğini ve iki liderin de telefonu ilk kapatan taraf olmak istemediğini söyledi. Trump’ın Putin’in doğum gününü kutlayıp başarı dilediği de aktarıldı.
2
12
15
Uşakov’un açıklamasına göre liderler Ukrayna’daki savaşı ve ekonomik iş birliğini ele aldı. Trump’ın Putin’in görüşlerini dinlediği ve ilgili mesajı Miami’de ABD temsilcileriyle görüşen Ukrayna heyetine ileteceği de belirtildi.
33
37
Moskova barış görüşmelerinin ertelenmesini neye bağlıyor?
Uşakov, Putin’in Trump’a, Rusya’daki parlamento seçimleri sırasında Moskova’ya, başka kentlere ve oy verme merkezlerine yönelik olduğu öne sürülen İHA saldırılarının; ayrıca seçim organizasyonunda görev alan kişilerin hedef alınmasının, müzakereleri hemen yeniden başlatma olasılığını sekteye uğrattığını söyledi. Uşakov’a göre Moskova, görüşmelerin ne zaman yeniden başlayacağını bundan sonra değerlendirecek.
36
35
Bunlar Kremlin’in ortaya attığı iddialar; burada atıf yapılan haberlerde bağımsız olarak doğrulanmış bulgular değil. Savaşın seyrini izleyen Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW) de Kremlin’in açıklamasını, müzakerelerin yeniden başlamamasının sorumluluğunu Ukrayna’ya yükleme girişimi olarak değerlendirdi.
11
Görüşme, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun savaşı “tehlikeli bir çıkmaz” olarak nitelemesinin ve Washington’ın çözüm için çalışmayı sürdüreceğini söylemesinin ardından yapıldı.
36 Uşakov’un açıklaması, Putin’in Rusya’nın misilleme adımlarını nasıl tarif ettiğine dair ayrıntı vermiyor; mevcut haberler de belirli bir misilleme kararını doğrulamıyor.
Rus dizeli için açıklanan sevkiyat ve yaptırım muafiyeti
Trump, Rusya’nın ABD ve dünya pazarlarına hemen 300 bin tondan fazla dizel göndereceğini; kasımda 500 bin ton, bunun ardından da 1 milyon ton daha tedarik edeceğini söyledi. Haberlerde, rafinerilerin durumuna bağlı olarak ilerleyen dönemde 3 milyon tonluk ek bir sevkiyat planından da söz edildi. Bunlar açıklanan ya da haberleştirilen planlar; yakıtın teslim edildiğini göstermiyor.
9
18
45
ABD Hazine Bakanlığı’nın geçici lisansının Rus dizelinin satışına veya ithalatına 7 Nisan 2027’ye kadar izin verdiği bildirildi. Rusya da dizel ihracatına yönelik kısıtlamaları kaldırmaya başlayacağını açıkladı.
22
24
Associated Press (AP), anlaşmayı Moskova üzerindeki yıllardır süren ABD baskısında geri adım olarak niteledi; hamlenin, ara seçimler öncesinde yükselen yakıt fiyatlarını düşürme amacıyla sunulduğunu aktardı. Ancak fiyatlara etkisi belirsiz. Haberlere konuşan bazı analistler, arzın sınırlı olduğu küresel dizel piyasasında ek sevkiyatın fiyatları kayda değer ölçüde düşürüp düşürmeyeceğini sorguladı.
18
23
Netleşmeyen noktalar
Mevcut haberler, görüşmede Rusya’nın olası misilleme adımlarının tüm ayrıntılarını ortaya koymuyor. Washington’ın dizel anlaşması karşılığında Rusya’ya bir teklif sunup sunmadığı da net değil. Ayrıca lisansın yalnızca cuma günü itibarıyla tankerlere yüklenmiş dizeli kapsadığı yönündeki daha dar kapsamlı iddia, burada atıf yapılan haberlerle doğrulanamıyor.