Çin’in 108 Milyar Dolarlık Sübvansiyon Avantajı: OECD Raporu Küresel Ticareti Nasıl Yeniden Şekillendiriyor?

Paris merkezli Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), 1 Haziran 2026’da yayımladığı ve küresel ticaret politikalarını temelden sarsacak bir raporla, Batılı politika yapıcıların yıllardır dile getirdiği bir iddiayı rakamlara döktü: Çinli sanayi şirketleri, devasa bir devlet destekli avantajla küresel rakiplerinin önüne geçiyor .

OECD’nin özel olarak geliştirdiği İmalat Grupları ve Sanayi Şirketleri (MAGIC) veri tabanından yararlanan rapor, dünyanın en büyük 525 imalat grubunun 2005-2024 yılları arasında 15 temel sanayi sektöründe aldığı sübvansiyonları takip etti . Bu kapsamlı çalışma, Çin’in sanayi politikalarının denizaşırı genişlemesini doğrudan körüklediğine ve süreçte küresel rekabeti bozduğuna dair bugüne dek yapılmış en titiz ve veriye dayalı kanıtı sunuyor.

3 Katından 8 Katına: ‘Muhafazakâr’ Bir Tahminle Dev Uçurum

Rakamların özeti oldukça çarpıcı. Çinli şirketler, 2005 ile 2024 yılları arasında OECD ülkelerindeki firmalara kıyasla ortalama üç ila sekiz kat daha fazla sübvansiyon aldılar . OECD, bu geniş aralığı dahi gerçek farkın “muhafazakâr bir tahmini” olarak tanımlıyor .

Kritik bir nokta, sağlanan desteğin geleneksel hibelerin çok ötesine uzanması. OECD, Çin’in devlet yönlendirmeli finansal sistemi sayesinde mümkün olan piyasa faizinin altındaki borçlanmaların (BMB) özellikle büyük rol oynadığını vurguladı. Ucuz krediler, Çinli şirketlerin serbest piyasa koşullarına göre çalışan Batılı rakipleri için erişilemez olan bir şekilde genişlemeyi, Ar-Ge'yi ve agresif fiyatlandırmayı finanse etmesini sağlıyor .

Bu desteğin mutlak büyüklüğü de dudak uçuklatıyor. İzlenen 15 sektör için sübvansiyonlar, yalnızca 2024 yılında 108 milyar dolara ulaştı . Bu rakam, sübvansiyon seviyelerini firma gelirlerinin %1,3’üne taşıdı – ki bu, 2009 yılında küresel finans krizi sırasında azalan satışların oranı yapay olarak şişirdiği zirve dönemden sonraki en yüksek ikinci seviyedir .

Bazı sektörler bu yüksek rakamların içinde dahi ayrışıyor. Örneğin yarı iletken endüstrisinde devlet sübvansiyonları şirket gelirlerinin neredeyse %10’una tırmandı; bu da Pekin’in sermaye verimliliğinden bağımsız olarak bu stratejik sektörde hâkimiyet kurma kararlılığını gözler önüne seriyor .

Denizaşırı Pazar Payı Kazançlarının %60’ı Sübvansiyon Kaynaklı

Raporun belki de politik açıdan en patlayıcı bulgusu, devlet desteğinden piyasa sonuçlarına çizdiği doğrudan nedensellik bağıdır.

OECD analizi, bu sübvansiyon farkının son yıllarda Çinli firmaların denizaşırı pazar payı kazançlarının neredeyse %60’ını beslediği sonucuna vardı . Bu yalnızca bir korelasyon değil; rapordaki ekonometrik analiz, sübvansiyonların bir firmanın pazar payını maddi olarak artırdığını ve sadece şirketlere karşı değil, Çin devletinin bilançosuna karşı rekabet etmek zorunda kalan yabancı rakipler için olumsuz yansımalar doğduğunu ortaya koydu .

MAGIC veri tabanına temel oluşturan Ticaret Politikası Belgesi’nde de belirtildiği üzere, sübvansiyonlar küresel olarak yaygın ve gelire oranla genelde mütevazı olsa da, “özellikle ağır sanayi ve yarı iletkenlerde büyük sübvansiyon vakaları” mevcut. Ve bu vakalar, orantısız bir şekilde Çin merkezli firmalarda yoğunlaşıyor .

Küresel ticaret mimarisi açısından bu rapor, Batılı düzenleyicilere gümrük duvarlarını yükseltmek ve yeni kısıtlamalar getirmek için güçlü bir mühimmat sunuyor. Brüksel, raporun hemen akabinde Pekin’in bu asimetrik avantajına karşı yeni önlemleri değerlendirmeye başladı bile .