บล็อกเชนเร็วพอแล้ว แต่ตลาดออนเชนยังต้องการ “การส่งคำสั่งที่เป็นธรรม”

ความเร็วของบล็อกเชนอาจไม่ใช่คอขวดหลักของตลาดการเงินออนเชนอีกแล้ว a16z crypto ระบุว่าปริมาณประมวลผลธุรกรรมรวมของเครือข่ายหลักเพิ่มจากต่ำกว่า 25 ธุรกรรมต่อวินาที เป็นมากกว่า 3,400 ธุรกรรมต่อวินาทีภายใน 5 ปี ขณะที่ระบบที่ใช้งานจริงบางแห่งรายงานความสามารถระดับหลายหมื่นธุรกรรมต่อวินาที 4854

แต่ TPS สูงไม่ได้ตอบคำถามที่เทรดเดอร์และสถาบันการเงินสนใจที่สุดเสมอไป นั่นคือ ออร์เดอร์ของฉันจะถูกนำเข้าไปในบล็อกเมื่อไร ถูกดำเนินการตามลำดับใด และมีใครใช้สิทธิพิเศษแซงคิวหรือไม่

TPS สูง ไม่ได้แปลว่าส่งคำสั่งได้อย่างเป็นธรรม

Throughput หรือ TPS วัดจำนวนธุรกรรมทั้งหมดที่ระบบประมวลผลได้ต่อช่วงเวลา ส่วน latency วัดว่าธุรกรรมหนึ่งรายการได้รับการยืนยันเร็วเพียงใด 62 ทั้งสองตัวเลขจึงยังไม่บอกว่าออร์เดอร์เฉพาะรายการหนึ่งจะถูกบรรจุอย่างทันท่วงทีหรือไม่ และจะอยู่ตรงไหนในลำดับการดำเนินการ

ความต่างนี้กระทบคุณภาพตลาดโดยตรง หากธุรกรรมอาจถูกหน่วงเวลา ตัดออก หรือถูกแซงหลังส่งเข้าระบบ ราคาที่เห็นบนหน้าจออาจใช้ซื้อขายจริงไม่ได้เมื่อคำสั่งถูกดำเนินการ ผู้ดูแลสภาพคล่องจึงอาจลดขนาดการเสนอราคา หรือขยายส่วนต่างราคาเสนอซื้อ-เสนอขาย (spread) เพื่อชดเชยความเสี่ยงจากการถูกเลือกปฏิบัติด้านลำดับคำสั่ง นี่เป็นผลเชิงเศรษฐศาสตร์จากอำนาจในการจัดลำดับธุรกรรม ไม่ได้หมายความว่า MEV ทุกรูปแบบเป็นอันตรายเสมอไป 527

ปมสำคัญคือ MEV และการจัดคิวธุรกรรม

MEV หรือ Maximal Extractable Value คือมูลค่าที่ผู้เกี่ยวข้องสามารถดึงออกมาได้จากการเลือกว่าจะบรรจุธุรกรรมใด และจะเรียงลำดับธุรกรรมอย่างไร ธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (BIS) ชี้ว่า validator สามารถกำหนดว่าธุรกรรมใดจะถูกดำเนินการและเมื่อใด ซึ่งอาจส่งผลต่อราคาในตลาด และเปิดช่องให้เกิดการดักตัดหน้า (front-running) หรือการบิดเบือนตลาดในรูปแบบอื่น 7

ตัวอย่างที่เข้าใจง่ายคือ sandwich attack ผู้โจมตีส่งธุรกรรมหนึ่งรายการเข้าไปก่อนคำสั่ง swap ของเหยื่อเพื่อดันราคา จากนั้นจึงส่งธุรกรรมอีกชุดตามหลังคำสั่งของเหยื่อเพื่อเก็บกำไรจากการเคลื่อนไหวของราคา ธุรกรรมของเหยื่ออาจยังสำเร็จ แต่ได้ราคาที่แย่ลง 245

ความเสียหายไม่ได้เป็นเพียงความเสี่ยงบนกระดาษ งานวิชาการชิ้นหนึ่งอ้างการประเมินว่าผู้ใช้ Ethereum สูญเสียราว 174 ล้านดอลลาร์สหรัฐจาก sandwich attack ตลอด 33 เดือน ขณะที่อีกงานศึกษาพบธุรกรรมเหยื่อ 3,126 รายการ และความเสียหายราว 409,236 ดอลลาร์สหรัฐในช่วงพฤศจิกายน-ธันวาคม 2024 แม้จะเกิดผ่านช่องทางส่งธุรกรรมแบบส่วนตัว ตัวเลขสองชุดใช้ช่วงเวลาและวิธีการต่างกัน จึงไม่ควรนำมาบวกรวมเป็นยอดเดียวกัน แต่สะท้อนว่าแค่ส่งธุรกรรมแบบ private ก็ยังไม่กำจัดความเสี่ยงได้ทั้งหมด 3935

Strong Chain Quality: ลดอำนาจผู้เสนอบล็อกคนเดียว

ข้อเสนอของ a16z crypto ที่เรียกว่า Strong Chain Quality (SCQ) นำแนวคิดด้านความปลอดภัยของบล็อกเชนมาปรับใช้กับเครือข่ายที่มี throughput สูง

หลัก Chain Quality แบบดั้งเดิมกล่าวโดยสรุปว่า ผู้ถือ stake 3% ควรควบคุมพื้นที่บล็อกได้ราว 3% เมื่อมองในระยะยาว แต่ Strong Chain Quality เสนอให้ข้อจำกัดตามสัดส่วนนี้เกิดขึ้น ในทุกบล็อก กล่าวคือ ผู้มี stake 3% ควรมีอำนาจต่อพื้นที่ในแต่ละบล็อกราว 3% แทนที่จะรอรอบของตนเป็นผู้เสนอบล็อก แล้วมีอำนาจเชิงปฏิบัติเหนือการจัดลำดับของทั้งบล็อก 51

ผลที่ตั้งใจให้เกิดคือ “ช่องทางเสมือน” ภายในบล็อกขนาดใหญ่ ซึ่งจัดสรรตามสัดส่วน stake เพื่อลดโอกาสที่ผู้เสนอบล็อกรายเดียวจะใช้ตำแหน่งชั่วคราวของตนในการแทรก หน่วง ตัดออก หรือสลับลำดับธุรกรรมเพื่อหากำไร อย่างไรก็ดี นี่คือคุณสมบัติที่เสนอและเป็นทิศทางการวิจัย ไม่ใช่มาตรฐานที่บล็อกเชนทุกเครือข่ายนำไปใช้แล้ว 51

หน่วยงานกำกับเริ่มจับตาโครงสร้างตลาด

ความกังวลไม่ได้อยู่ที่การมี MEV เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่รูปแบบการดึงมูลค่าบางประเภทอาจคล้ายพฤติกรรมที่ตลาดทุนดั้งเดิมมองว่าเป็นการเอาเปรียบตลาด เช่น front-running การให้สิทธิ์เข้าถึงข้อมูลแบบเลือกปฏิบัติ หรือการบิดเบือนราคา

BIS เชื่อมโยงอำนาจของ validator ในการกำหนดเวลาหรือการดำเนินการธุรกรรมเข้ากับความเป็นไปได้ของ front-running และการบิดเบือนตลาด 7 ขณะที่ ESMA ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับหลักทรัพย์ของสหภาพยุโรป ระบุว่าการมองเห็นธุรกรรมสาธารณะและเวลาที่ใช้ยืนยันธุรกรรมอาจเพิ่มความเสี่ยงของ front-running, back-running และ sandwich attack บนกระดานซื้อขายแบบกระจายศูนย์ (DEX) 5

ไม่ได้หมายความว่ากลยุทธ์การจัดลำดับทุกแบบผิดกฎหมาย หรือมีข้อสรุปร่วมกันทั่วโลกเกี่ยวกับ MEV แล้ว แต่แรงกดดันต่อโปรโตคอลและผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานกำลังเพิ่มขึ้น ให้แยกแยะระหว่างกิจกรรมที่อาจมีประโยชน์ เช่น การทำอาร์บิทราจบางประเภท กับพฤติกรรมที่โอนมูลค่าจากผู้ใช้โดยอาศัยอำนาจพิเศษเหนือคิวธุรกรรม

Jito บน Solana แก้ได้แค่ไหน

โครงสร้างพื้นฐานของ Jito แสดงให้เห็นทั้งความคืบหน้าและข้อจำกัดของการคุ้มครองการส่งคำสั่งในปัจจุบัน บริการส่งธุรกรรมความหน่วงต่ำของ Jito รองรับการนำธุรกรรมเข้าสู่เชนอย่างรวดเร็ว การป้องกันธุรกรรมย้อนกลับ และรองรับทั้งธุรกรรมเดี่ยวกับชุดธุรกรรมหรือ bundle 18

กลไกแบบเลือกใช้ DontFront มีขอบเขตเฉพาะเจาะจงกว่า หากธุรกรรมติดเครื่องหมาย jitodontfront และถูกส่งผ่าน block engine ของ Jito bundle ที่มีธุรกรรมนั้นต้องวางธุรกรรมไว้ที่ตำแหน่งแรก วิธีนี้ป้องกันไม่ให้ searcher แทรกธุรกรรมไว้หน้าออร์เดอร์ที่ได้รับการคุ้มครอง ภายใน bundle เดียวกัน 1924

นี่เป็นการป้องกัน sandwiching รูปแบบหนึ่งที่มีประโยชน์ แต่ไม่ควรตีความว่าเป็นการรับประกัน “ความเป็นธรรมในการเรียงลำดับ” สำหรับทั้งเครือข่าย เพราะต้องอาศัยการใช้โครงสร้างพื้นฐานดังกล่าวและมีผลในบริบทของ bundle เป็นหลัก จึงยังไม่รับประกันลำดับทั่วทั้งระบบ การบรรจุธุรกรรมอย่างถ้วนหน้า หรือการป้องกันการเซ็นเซอร์และข้อมูลรั่วไหลได้ทุกกรณี 1819

เหตุใดเรื่องนี้จึงสำคัญขึ้นสำหรับตลาดสถาบัน

เมื่อสถาบันการเงินเริ่มพิจารณาการซื้อขายบนเชน รวมถึงการออก stablecoin และสินทรัพย์โทเคน พวกเขาต้องการเงื่อนไขใกล้เคียงกับโครงสร้างพื้นฐานการเงินอื่น ๆ ได้แก่ การเข้าถึงที่เชื่อถือได้ กฎการประมวลผลที่คาดการณ์ได้ และการควบคุมว่าเมื่อไรข้อมูลอ่อนไหวจะถูกเปิดเผย a16z crypto มองว่าหลักประกันเหล่านี้ต้องยังใช้ได้ในภาวะเครือข่ายหนาแน่น ระบบขัดข้อง หรือถูกโจมตีด้วย 48

สรุปคือ เครือข่ายอาจเร็วพอในภาพรวม แต่ยังไม่ใช่สถานที่ซื้อขายที่น่าเชื่อถือ หากผู้เข้าร่วมไม่สามารถคาดหวังได้อย่างสมเหตุสมผลว่าออร์เดอร์ของตนจะได้รับการปฏิบัติอย่างไร

ทำให้เป็นธรรมขึ้น โดยไม่ทำให้เครือข่ายอ่อนแอลง

ยังไม่มีวิธีแก้ MEV แบบเดียวที่ไร้ต้นทุน ช่องทางส่งธุรกรรมส่วนตัว mempool แบบเข้ารหัส bundles การยืนยันล่วงหน้า การประมูล และการปรับบทบาทระหว่างผู้เสนอและผู้สร้างบล็อก ต่างช่วยลดความเสี่ยงได้คนละจุด ตัวอย่างเช่น mempool แบบเข้ารหัสโดยทั่วไปพยายามซ่อนเนื้อหาธุรกรรมจนกว่าจะมีการ commit ธุรกรรมแล้ว เพื่อลดโอกาสใช้ข้อมูลออร์เดอร์ที่ยังค้างอยู่ไปซื้อขายตัดหน้า 60

อย่างไรก็ตาม แนวทางเหล่านี้อาจแลกมาด้วย latency ที่สูงขึ้น ความซับซ้อน ความเสี่ยงด้านการกระจุกตัว การต้านทานการเซ็นเซอร์ ความเป็นส่วนตัว หรือการพึ่งพาตัวกลางมากขึ้น การรับประกันเรื่องการบรรจุและลำดับธุรกรรมจึงต้องอยู่ร่วมกับการผลิตบล็อกแบบกระจายศูนย์และประสิทธิภาพของเครือข่าย

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่ว่าการขยายขีดความสามารถของบล็อกเชนหมดความจำเป็น เพราะมันยังจำเป็นอยู่มาก แต่สำหรับตลาดออนเชน ความจุเริ่มเป็นเพียงจุดตั้งต้น บททดสอบถัดไปคือเครือข่ายจะแปลงความเร็วนั้นให้เป็นการส่งคำสั่งที่ผู้ใช้งานไว้วางใจได้หรือไม่ 4852