เบื้องหลัง Xiaomi เลือก Sunwoda และ CALB กับแบตเตอรี่ Longjia

การที่ Xiaomi หันมาใช้ Sunwoda และ CALB กับแบตเตอรี่ Longjia ในรถ SUV ตระกูล Pengcheng ควรมองว่าเป็นการเปลี่ยนบทบาทของบริษัทในห่วงโซ่อุปทานแบตเตอรี่ มากกว่าจะเป็นเพียงการเปลี่ยนผู้ขาย

แทนที่จะรับแพ็กแบตเตอรี่ที่สร้างขึ้นจากเทคโนโลยีมาตรฐานของซัพพลายเออร์แล้วนำไปติดตั้งกับรถ มีรายงานว่า Xiaomi เป็นผู้กำหนดข้อกำหนดของแบตเตอรี่ Longjia นำการพัฒนาแพ็ก มีส่วนร่วมในการออกแบบเซลล์ และใช้ระบบควบคุมคุณภาพกับมาตรฐานความปลอดภัยของตัวเอง 1419

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีไม่ได้ยืนยันว่า CATL หรือ BYD ไม่สามารถทำตามความต้องการของ Xiaomi ได้ และยังไม่มีหลักฐานเปิดเผยเรื่องการปฏิเสธทางเทคนิค ข้อพิพาทด้านสัญญา หรือจำนวนเงินที่ประหยัดได้อย่างชัดเจน เหตุผลที่เห็นได้จากรายงานจึงเป็นเรื่องการควบคุมที่มากขึ้น การผลิตแบบเฉพาะทาง การเปิดให้ซัพพลายเออร์แข่งขันกัน และการจัดแบตเตอรี่ให้เหมาะกับรถแต่ละรุ่น

ทำไมจึงเป็น Sunwoda และ CALB?

รถในตระกูล Pengcheng Kunlun N3 ใช้ซัพพลายเออร์สองรายกับบทบาทที่ต่างกัน โดย N70 รุ่นมาตรฐานจับคู่กับแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนฟอสเฟต หรือ LFP ขนาด 52 kWh จาก Sunwoda ส่วน N70 Max และ N90 Max รุ่นสเปกสูงใช้แบตเตอรี่ลิเธียมแบบสามองค์ประกอบ หรือ ternary lithium/NMC ขนาด 76 kWh จาก CALB 1415

ดังนั้น การเลือกผู้ผลิตจึงดูจะเชื่อมโยงกับการวางผลิตภัณฑ์ของ Xiaomi มากกว่าการจัดอันดับว่าใครเป็นผู้ผลิตแบตเตอรี่ที่ดีที่สุด รายงานระบุว่า Xiaomi กำหนดความจุไว้สองระดับ ต้องการให้ปรับสเปกเซลล์ รวมถึงปรับกระบวนการตรวจสอบโรงงานและการผลิต โดย Sunwoda และ CALB มีความพร้อมที่จะรองรับข้อกำหนดดังกล่าวในราคาที่แข่งขันได้ 19

การสรุปว่า Xiaomi ได้ต้นทุนที่ต่ำลงหรือมีอำนาจต่อรองมากขึ้นถือเป็นข้ออนุมานที่สมเหตุสมผล แต่ควรใช้ความระมัดระวัง เพราะ Xiaomi ยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดราคา ข้อตกลงการผลิต หรือการเจรจากับซัพพลายเออร์ในหลักฐานที่มีอยู่

Xiaomi ควบคุมอะไรบ้างภายใต้แนวทาง Longjia?

จากรายงานเกี่ยวกับแบตเตอรี่ Longjia บทบาทของ Xiaomi ครอบคลุมหลายชั้น ได้แก่

• การกำหนดผลิตภัณฑ์: กำหนดความต้องการของแบตเตอรี่ให้เหมาะกับรถและรุ่นย่อยแต่ละระดับ
• วิศวกรรมแพ็ก: เป็นผู้นำการออกแบบแพ็กแบตเตอรี่ทั้งระบบ ไม่ได้มองแบตเตอรี่เป็นเพียงชิ้นส่วนสำเร็จรูปจากผู้ผลิต
• การพัฒนาเซลล์: มีส่วนร่วมในการกำหนดเซลล์ที่ต้องใช้กับแบตเตอรี่ความจุ 52 kWh และ 76 kWh
• การควบคุมคุณภาพ: ใช้กรอบความปลอดภัยแบตเตอรี่ของ Xiaomi และดูแลคุณภาพตลอดกระบวนการ 19

แนวทางนี้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า จากเดิมที่ผู้ผลิตรถยนต์เพียง “ซื้อเซลล์” มาเป็นการ “กำหนดเซลล์” เอง โดยผู้ผลิตรถเข้ามามีส่วนร่วมกับวัสดุ การทดสอบยืนยัน การกำหนดกระบวนการผลิต และระบบคุณภาพ ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญด้านแบตเตอรี่ยังเป็นผู้ผลิตเซลล์จริง 17

ข้อได้เปรียบของ Xiaomi จึงไม่จำเป็นต้องมาจากการผลิตเซลล์ทุกชิ้นด้วยตัวเอง แต่คือการสามารถกำหนดแบตเตอรี่ให้เข้ากับรถของตน แล้วให้ผู้ผลิตมากกว่าหนึ่งรายผลิตตามสเปกเดียวกัน วิธีนี้อาจลดการพึ่งพาผู้ผลิตรายใหญ่เพียงไม่กี่ราย และทำให้การจัดหาชิ้นส่วนในอนาคตยืดหยุ่นขึ้น

แบ่งเคมีแบตเตอรี่ชัดเจน: LFP สำหรับรุ่นคุ้มค่า, NMC สำหรับระยะทางไกล

กลุ่มผลิตภัณฑ์ Longjia ยังสะท้อนการวางแบตเตอรี่ต่างเคมีให้เหมาะกับความต้องการของลูกค้าแต่ละกลุ่ม

แบตเตอรี่ LFP ขนาด 52 kWh ใช้กับรุ่นเริ่มต้น โดยรายงานที่มีอยู่จัดให้ LFP เป็นตัวเลือกที่เน้นต้นทุนต่ำและความน่าเชื่อถือ ขณะที่แบตเตอรี่แบบสามองค์ประกอบหรือ NMC ขนาด 76 kWh ใช้กับรุ่นที่ให้ความสำคัญกับระยะทางไฟฟ้าและสมรรถนะที่สูงกว่า 1415

ภาพรวมจึงกลายเป็นลำดับผลิตภัณฑ์ที่เข้าใจง่ายขึ้น

• LFP: ความจุเล็กกว่า เหมาะกับรุ่นเริ่มต้นและการควบคุมต้นทุน
• Ternary/NMC: ความจุสูงกว่า มีศักยภาพด้านระยะทาง เหมาะกับรุ่นระดับสูง

รายงานแต่ละแห่งให้รายละเอียดไม่ตรงกันทั้งหมดเกี่ยวกับตัวเลือกแบตเตอรี่ของ N70 Max บางแหล่งระบุว่ามีทั้งแบตเตอรี่ LFP 52 kWh และแบตเตอรี่ ternary 76 kWh ขณะที่บางแหล่งเน้นเฉพาะแบตเตอรี่ CALB ขนาด 76 kWh ของรุ่น Max 1142 แต่จุดที่สอดคล้องกันคือ รถตระกูล Pengcheng มีตัวเลือก LFP 52 kWh จาก Sunwoda และตัวเลือก ternary 76 kWh จาก CALB

การออกแบบแพ็กและการจัดการความร้อนของ Longjia

Longjia ถูกอธิบายว่าเป็นแพ็กแบตเตอรี่ที่มีความแบนเป็นพิเศษ โดยชุดควบคุมแบตเตอรี่ หรือ BMU, ชุดกระจายพลังงานแบตเตอรี่ หรือ BDU และชุดตรวจสอบเซลล์ หรือ CMU ถูกวางไว้ในพื้นที่แยกกัน แทนที่จะรวมอยู่ในบริเวณเดียวกับเซลล์ทั้งหมด นอกจากนี้ยังมีรายงานว่า BDU ใช้ระบบระบายความร้อนด้วยของเหลวโดยเฉพาะ 19

แนวทางดังกล่าวชี้ว่า Xiaomi มองระบบควบคุมไฟฟ้า การจัดวางอุปกรณ์ และการจัดการความร้อนเป็นระบบเดียวที่ต้องออกแบบให้เข้ากับตัวรถ ไม่ใช่เพียงการเลือกชนิดเคมีของเซลล์เท่านั้น การออกแบบยังมีผลต่อการวางอุปกรณ์แรงดันสูง การถ่ายเทความร้อน และการติดตั้งแพ็กไว้ใต้พื้นรถ

Xiaomi รายงานผลการทดสอบความปลอดภัยด้านความร้อนว่า เมื่อทดสอบที่อุณหภูมิ 55 องศาเซลเซียสและแบตเตอรี่มีประจุเต็ม การทำให้เซลล์หนึ่งเกิด thermal runaway ไม่ทำให้ความร้อนลุกลามไปยังส่วนอื่นของแพ็ก ไม่เกิดไฟไหม้หรือการระเบิด 4 อย่างไรก็ดี นี่เป็นผลการทดสอบที่ผู้ผลิตรายงานเอง โดยข้อมูลที่มีไม่ได้ให้รายละเอียดเพียงพอเกี่ยวกับขั้นตอนการทดสอบ เครื่องมือวัด เงื่อนไขการเสียหาย หรือการตรวจสอบโดยหน่วยงานอิสระ จึงยังไม่ควรนำไปสรุปเปรียบเทียบในวงกว้าง

N70, N70 Max และ N90 Max ใช้แบตเตอรี่ต่างกันอย่างไร?

รุ่น	แบตเตอรี่ที่มีรายงาน	ระยะทางไฟฟ้าที่อ้างว่าได้	ตำแหน่งทางการตลาด
N70	Sunwoda LFP ขนาด 52 kWh	270 กม. ตาม WLTC	รุ่นเริ่มต้น ขับเคลื่อนล้อหลัง
N70 Max	CALB ternary/NMC สูงสุด 76 kWh โดยมีรายงานว่ามีตัวเลือก LFP 52 kWh ด้วย	สูงสุด 505 กม. ตาม CLTC	รุ่นระยะทางไกล ขับเคลื่อนสี่ล้อด้วยมอเตอร์คู่
N90 Max	CALB ternary/NMC ขนาด 76 kWh	464 กม. ตาม CLTC และ 1,705 กม. สำหรับระยะทางรวมตาม CLTC	SUV เรือธงขนาดใหญ่ มีรุ่น 7 ที่นั่ง

N70 ใช้แบตเตอรี่ 52 kWh จาก Sunwoda ร่วมกับมอเตอร์หลังเดี่ยวกำลัง 210 kW และมีระยะทางไฟฟ้าที่รายงานไว้ 270 กิโลเมตรตามมาตรฐาน WLTC 15 ส่วน N70 Max เพิ่มระบบมอเตอร์คู่ และเมื่อใช้แบตเตอรี่ 76 kWh จะทำระยะทางไฟฟ้าได้สูงสุด 505 กิโลเมตรตามมาตรฐาน CLTC 1113

N90 Max ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าใช้แบตเตอรี่ ternary 76 kWh เช่นเดียวกัน แต่ทำระยะทางไฟฟ้าได้ 464 กิโลเมตรตาม CLTC ตัวถังที่ใหญ่กว่าและการมีตัวเลือก 7 ที่นั่งช่วยอธิบายได้ว่าทำไมตัวเลขระยะทางไฟฟ้าจึงต่ำกว่า N70 Max ขณะเดียวกันระบบเพิ่มระยะทางทำให้ N90 Max มีระยะทางรวมที่อ้างว่าได้สูงสุด 1,705 กิโลเมตรตาม CLTC 28

ตัวเลขเหล่านี้มาจากมาตรฐานการทดสอบคนละระบบ โดย WLTC และ CLTC ไม่ควรถูกนำมาเทียบกันโดยตรง อีกทั้งเป็นตัวเลขจากผู้ผลิตหรือเอกสารรับรอง ไม่ใช่การรับประกันระยะทางที่รถจะทำได้จริงในทุกสภาพการขับขี่

ความหมายที่ใหญ่กว่าสำหรับ Xiaomi

การเปลี่ยนซัพพลายเออร์ครั้งนี้มีความสำคัญ เพราะแสดงให้เห็นว่า Xiaomi ต้องการถือครองอำนาจในการกำหนดแบตเตอรี่ให้มากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของทุกขั้นตอนของการผลิตเซลล์ Sunwoda และ CALB ยังคงเป็นพันธมิตรด้านการผลิต แต่ Xiaomi มีรายงานว่าเข้ามาควบคุมจุดเชื่อมต่อระหว่างความต้องการของรถ การออกแบบเซลล์ รูปแบบแพ็ก กระบวนการผลิตในโรงงาน และการประกันคุณภาพมากขึ้น 1719

แนวทางนี้มีข้อดีเชิงกลยุทธ์อย่างน้อยสามด้าน ได้แก่ การสร้างแบตเตอรี่ให้เหมาะกับรถแต่ละรุ่น การเลือกใช้เคมีแบตเตอรี่ที่แตกต่างกัน และความยืดหยุ่นในการเจรจากับซัพพลายเออร์ แต่ในอีกด้านหนึ่งก็เพิ่มความรับผิดชอบให้ Xiaomi ด้วย ยิ่งบริษัทเป็นผู้กำหนดและตรวจสอบแพ็กมากเท่าไร ผลลัพธ์สุดท้ายก็ยิ่งขึ้นอยู่กับระบบวิศวกรรมและการควบคุมคุณภาพของ Xiaomi โดยตรง

ข้อสรุปที่หนักแน่นที่สุดจึงไม่ใช่ Xiaomi พบผู้ผลิตแบตเตอรี่ที่ดีกว่าในทุกด้าน แต่คือบริษัทกำลังขยับไปสู่โมเดล “Xiaomi กำหนด ซัพพลายเออร์เป็นผู้ผลิต” โดยใช้ Sunwoda กับแบตเตอรี่ LFP ที่เน้นต้นทุน และใช้ CALB กับแบตเตอรี่ ternary ที่เน้นระยะทางไกล ขณะเดียวกันยังเก็บการตัดสินใจสำคัญด้านการออกแบบและคุณภาพไว้ภายในบริษัท