ทำไมเนเธอร์แลนด์ย้ายทองคำ 86 ตันไปลอนดอน

ธนาคารกลางเนเธอร์แลนด์ หรือ De Nederlandsche Bank (DNB) ไม่ได้ปกปิดการดำเนินการนี้ไว้ตลอดไป โดยประกาศหลังย้ายเสร็จสิ้น เป้าหมายคือทำให้ทองคำสำรองส่วนหนึ่งของประเทศพร้อมนำไปใช้ได้ง่ายขึ้นหากเกิดวิกฤตรุนแรง ท่ามกลางสิ่งที่ DNB ระบุว่าเป็นความไม่สงบทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มขึ้น

ประเด็นสำคัญคือ นี่ไม่ใช่การลดหรือขายทองคำสำรองของชาติออกไป ปริมาณทองคำรวมของเนเธอร์แลนด์ยังคงอยู่ที่ 612.4 ตัน 3334

ย้ายอะไร และอะไรที่ไม่ได้เปลี่ยน

ระหว่างเดือนมีนาคมถึงสิงหาคม 2026 DNB ปรับย้ายทองคำ 86 ตัน จากคลังในนิวยอร์กและออตตาวาไปยังลอนดอน คิดเป็นมากกว่าหนึ่งในสี่ของทองคำราว 313 ตันที่เดิมเก็บอยู่ในสองเมืองของอเมริกาเหนือ 3639

จึงเป็นการเปลี่ยน สถานที่เก็บและช่องทางเข้าถึงตลาด ไม่ใช่การขายทองคำของประเทศ ณ สิ้นปี 2025 ทองคำสำรองทั้งหมดของ DNB มีมูลค่า 72.2 พันล้านยูโร การปรับครั้งนี้เปลี่ยนตำแหน่งที่เก็บทองคำ ไม่ได้เปลี่ยนปริมาณที่ถือครอง 3540

ไม่ได้ขนทองทุกแท่งข้ามมหาสมุทร

DNB ใช้ทั้งธุรกรรมตลาดและการขนส่งทองคำจริง

• ทองคำราว 59 ตัน ถูกขายในนิวยอร์ก แล้วซื้อทองคำมูลค่าเทียบเท่ากันในลอนดอน
• ทองคำมากกว่า 27 ตัน ถูกขนย้ายไปสหราชอาณาจักรจริง โดยรายงานระบุว่าเกี่ยวข้องกับศูนย์เงินสดของ DNB ที่เมืองเซสต์ (Zeist) 373942

วิธีขายแล้วซื้อกลับมีความหมายในทางปฏิบัติ เพราะทองคำของธนาคารกลางไม่ได้เหมือนกันทุกแท่งในแง่การนำไปใช้ในตลาด การซื้อทองในลอนดอนช่วยให้ DNB ย้ายมูลค่าทองคำเข้าสู่ระบบตลาดทองคำของลอนดอนได้ โดยไม่ต้องขนทองคำทั้งหมดข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก ขณะเดียวกัน ก็ยังมีการขนส่งทองคำจริงสำหรับส่วนหนึ่งของปริมาณดังกล่าว 3342

ทำไมต้องลอนดอน

DNB ระบุว่าทองคำที่เก็บในลอนดอนสามารถซื้อขายได้ง่ายกว่าเมื่อเกิดวิกฤต ระบบคลังทองของธนาคารกลางอังกฤษ (Bank of England) เป็นศูนย์กลางสำคัญของตลาดทองคำจริงระดับค้าส่ง การเก็บทองไว้ที่นั่นจึงช่วยให้เข้าถึงผู้ซื้อและโครงสร้างพื้นฐานของตลาดได้ดีขึ้นในเวลาที่จำเป็นต้องระดมสินทรัพย์อย่างรวดเร็ว 3343

แก่นของการตัดสินใจคือ สินทรัพย์สำรองไม่ได้มีคุณค่าเพียงเพราะ “มีอยู่” แต่ต้องสามารถขาย แลกเปลี่ยน หรือใช้เป็นหลักประกันได้ภายใต้ภาวะตึงเครียดด้วย DNB จึงวางกรอบการย้ายครั้งนี้ว่าเป็นการเสริมความพร้อมต่อวิกฤตรุนแรง 3334

ทั้งนี้ ไม่ใช่การนำทองคำกลับมาเก็บในประเทศทั้งหมด ลอนดอนยังเป็นสถานที่เก็บในต่างประเทศ แต่การย้ายครั้งนี้ช่วยลดการกระจุกตัวของทองคำเนเธอร์แลนด์ในอเมริกาเหนือ พร้อมรักษาการเข้าถึงตลาดทองคำระหว่างประเทศขนาดใหญ่

ลอนดอนกลายเป็นจุดเก็บทองคำใหญ่ที่สุดของเนเธอร์แลนด์อย่างไร

การปรับสัดส่วนทำให้แผนที่การเก็บทองคำสำรองของเนเธอร์แลนด์เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน

สถานที่เก็บ	ก่อนย้าย	หลังย้าย
ลอนดอน	18.1%	32.1%
นิวยอร์ก	31.3%	18.5%
ออตตาวา	19.7%	18.5%
เซสต์, เนเธอร์แลนด์	—	30.8%

สัดส่วนในลอนดอนจึงเพิ่มขึ้น 14 จุดเปอร์เซ็นต์ กลายเป็นที่เก็บทองคำของเนเธอร์แลนด์แห่งเดียวที่มีสัดส่วนสูงสุด ขณะที่นิวยอร์กและออตตาวาเหลือแห่งละ 18.5% และทองคำเกือบหนึ่งในสามยังอยู่ในเนเธอร์แลนด์ที่เซสต์ 343640

ฝรั่งเศสใช้แนวทางคล้ายกัน แต่มีเหตุผลต่างกันบางส่วน

ฝรั่งเศสก็ไม่ได้ขนทองคำแท่งเดิมทั้งหมดออกจากนิวยอร์กเช่นกัน ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2025 ถึงมกราคม 2026 ธนาคารกลางฝรั่งเศส หรือ Banque de France ขายทองคำ 129 ตันที่เก็บไว้กับธนาคารกลางสหรัฐฯ สาขานิวยอร์ก (New York Fed) แล้วซื้อทองคำปริมาณเทียบเท่าในยุโรป ปริมาณดังกล่าวคิดเป็นราว 5% ของทองคำสำรองฝรั่งเศส 1949

รายงานระบุแรงจูงใจเชิงปฏิบัติเพิ่มเติมว่า ฝรั่งเศสต้องการเปลี่ยนทองคำแท่งรูปแบบเก่าเป็นทองคำที่ตรงตามมาตรฐานตลาดสมัยใหม่ที่ต้องการมากกว่า ดังนั้นจึงเป็นทั้งการปรับสถานที่เก็บและการยกระดับมาตรฐานทองคำแท่ง 5054

การเปรียบเทียบนี้มีประโยชน์ แต่เหตุผลที่แต่ละฝ่ายประกาศแตกต่างกัน DNB เน้นความพร้อมรับวิกฤตและความสะดวกในการซื้อขายในลอนดอนอย่างชัดเจน ขณะที่ผู้ว่าการ Banque de France ระบุว่าธุรกรรมของฝรั่งเศสไม่ได้มีแรงจูงใจทางการเมือง 3349

เหตุใดเยอรมนีและอิตาลียังไม่มีแผนย้ายครั้งใหม่

เยอรมนีและอิตาลีเผชิญแรงเรียกร้องภายในประเทศให้ส่งทองคำกลับจากสหรัฐฯ มากขึ้น แต่ทั้งสองประเทศยังไม่ได้ประกาศยุทธศาสตร์ย้ายทองคำกลับครั้งใหญ่รอบใหม่ เยอรมนียังเก็บทองคำประมาณ 1,236 ตัน หรือราว 37% ของทองคำสำรองไว้ที่ New York Fed และรัฐบาลเยอรมนีระบุว่ายังไม่ได้พิจารณาการถอนทองคำในขณะนี้ 2529

ข้อมูลสาธารณะยังไม่เพียงพอที่จะระบุเหตุผลเดียวแบบฟันธงว่าเหตุใดจึงยังไม่ดำเนินการ การเก็บทองคำบางส่วนไว้ในนิวยอร์กอาจช่วยกระจายที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ และคงการเข้าถึงระบบรับฝากและโครงสร้างตลาดที่มีมานาน ขณะที่การย้ายทองคำจำนวนมหาศาลย่อมต้องใช้การวางแผนด้านโลจิสติกส์และการปฏิบัติการอย่างมาก เยอรมนีเคยดำเนินการย้ายทองคำครั้งใหญ่จากนิวยอร์กไปแฟรงก์เฟิร์ตมาแล้ว รวม 300 ตันในปี 2017 2029

ดังนั้น ข้อสรุปที่แม่นยำกว่าคือ เยอรมนีและอิตาลียังไม่ได้ประกาศโครงการใหม่ที่เทียบได้กับการปรับสัดส่วนของ DNB ในปี 2026 ไม่ใช่ว่าทั้งสองตัดสินใจถาวรแล้วว่าจะไม่ย้ายทองคำอีก

กระแสสะสมทองคำของธนาคารกลางบอกอะไร และไม่ได้บอกอะไร

การตัดสินใจของ DNB เป็นส่วนหนึ่งของแนวโน้มกว้างขึ้นที่ธนาคารกลางให้ความสำคัญกับความยืดหยุ่นของทุนสำรองมากขึ้น ผลสำรวจปี 2026 ของสภาทองคำโลก (World Gold Council) พบว่า 89% ของผู้บริหารทุนสำรองคาดว่าปริมาณทองคำที่หน่วยงานทางการทั่วโลกถือครองจะเพิ่มขึ้นใน 12 เดือนข้างหน้า และ 84% คาดว่าทองคำจะมีสัดส่วนสูงขึ้นในทุนสำรองภายใน 5 ปี 47

ทองคำมีจุดเด่นเพราะไม่มีความเสี่ยงด้านเครดิตจากผู้ออกตราสาร และช่วยกระจายความเสี่ยงได้ อย่างไรก็ดี ทองคำไม่ใช่สินทรัพย์ไร้ความเสี่ยง กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) จัดทองคำเป็นสินทรัพย์สำรองความเสี่ยงสูงจากความผันผวนของราคา และเห็นว่าควรประเมินผ่านกรอบบริหารทุนสำรองที่คำนึงถึงสภาพคล่องและความเสี่ยง 2

ด้วยเหตุนี้ แนวโน้มดังกล่าวจึงควรถูกมองว่าเป็น การกระจายความเสี่ยงและการเตรียมรับวิกฤต มากกว่าจะเป็นการเลิกใช้ทุนสำรองสกุลดอลลาร์โดยสิ้นเชิง แม้ผู้ตอบแบบสำรวจของสภาทองคำโลกจะคาดว่าสัดส่วนดอลลาร์ในทุนสำรองโลกจะลดลง แต่ดอลลาร์สหรัฐยังคิดเป็นราว 57% ของทุนสำรองเงินตราต่างประเทศทั่วโลก ณ สิ้นปี 2025 ตามบทวิเคราะห์ที่อ้างอิงข้อมูล IMF 412

สำหรับเนเธอร์แลนด์ บทเรียนเชิงปฏิบัติคือ การบริหารทุนสำรองในปัจจุบันไม่ได้พิจารณาแค่ว่าธนาคารกลางถือทองคำมากแค่ไหน แต่รวมถึงทองคำเก็บไว้ที่ใด เป็นทองคำแท่งมาตรฐานแบบใด และสามารถนำออกมาใช้ได้เร็วเพียงใดเมื่อเผชิญแรงกดดัน