ทำไมน้ำมันร่วง แม้วิกฤติช่องแคบฮอร์มุซยังไม่จบ

ราคาน้ำมันปรับตัวลงในวันศุกร์ที่ 28 สิงหาคม และลดลงเป็นสัปดาห์ที่ 3 ติดต่อกัน โดยน้ำมันดิบเบรนท์ปิดที่ 89.31 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ลดลง 39 เซนต์ในวันเดียวและมากกว่า 5% ตลอดสัปดาห์ ขณะที่ West Texas Intermediate (WTI) ปิดที่ 83.40 ดอลลาร์ ลดลง 13 เซนต์ และลดลงมากกว่า 4% ในรอบสัปดาห์ 27

คำตอบไม่ได้อยู่ที่วิกฤติการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซคลี่คลายแล้ว แต่เป็นเพราะตลาดเปลี่ยนการประเมินความเสี่ยง เทรดเดอร์เริ่มมองว่าโอกาสเกิดภาวะอุปทานหยุดชะงักเป็นเวลานานอาจน้อยกว่าที่เคยคาด ขณะเดียวกันก็ชั่งน้ำหนักความเป็นไปได้ที่นโยบายการเงินสหรัฐฯ จะตึงตัวขึ้นและทำให้อุปสงค์น้ำมันในอนาคตอ่อนแรงลง สำนักข่าว Reuters ระบุว่าตลาดตอบสนองต่อกระแสน้ำมันที่เพิ่มขึ้น ทางเดินเรืออิหร่าน–โอมาน และข้อกล่าวอ้างของสหรัฐฯ เรื่องการเก็บกู้ทุ่นระเบิด 18

เหตุผลทันทีที่ทำให้น้ำมันปรับลง

ก่อนหน้านี้ราคาน้ำมันมี “ส่วนเพิ่มความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์” เพราะการจำกัดการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซคุกคามเส้นทางขนส่งน้ำมันดิบจากอ่าวเปอร์เซีย แต่ในวันศุกร์ ข่าวความคืบหน้าทางการทูตและความเป็นไปได้ของข้อตกลงด้านการเดินเรือทำให้ตลาดเริ่มคาดหวังว่าอาจมีน้ำมันบางส่วนกลับเข้าสู่ระบบได้

อิหร่านและโอมานหารือเรื่องการจัดตั้งทางเดินเรือชั่วคราวร่วมกัน รวมถึงความร่วมมือในการเก็บกู้ทุ่นระเบิด ขณะเดียวกัน ความพยายามไกล่เกลี่ยอีกด้านกดดันให้อิหร่านเตรียมเงื่อนไขสำหรับการฟื้นฟูการเดินเรือให้กลับสู่ภาวะปกติ การเคลื่อนไหวเหล่านี้ยังไม่ใช่หลักประกันว่าช่องแคบจะเปิดเต็มรูปแบบ แต่ช่วยลดการประเมินความน่าจะเป็นของกรณีเลวร้ายที่สุด ซึ่งก็คือการขาดแคลนอุปทานอย่างรุนแรงและยืดเยื้อ 313335

นี่เป็นกลไกสำคัญของตลาดน้ำมัน: ราคาอาจลดลงได้แม้อุปทานยังไม่กลับมาเป็นปกติ หากโอกาสเกิดเหตุหยุดชะงักรุนแรงลดลง

ช่องแคบฮอร์มุซยังสำคัญแค่ไหน

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญของน้ำมันจากภูมิภาคอ่าวเปอร์เซีย ดังนั้นตลาดจึงไวต่อข้อมูลทุกชิ้นที่บ่งชี้ว่าการขนส่งอาจกลับมา หรืออาจหยุดชะงักหนักกว่าเดิม

รายงานก่อนหน้านี้ระบุว่าเรือที่ผ่านช่องแคบลดลงเหลือ 6 ลำ จากค่าเฉลี่ยราว 11 ลำในช่วง 10 วัน และอิหร่านระบุว่าจะยังคงปิดเส้นทางดังกล่าวจนกว่าสหรัฐฯ จะเปลี่ยนท่าที 5

การหารือในเวลาต่อมาจึงเป็นเพียงกรอบความเป็นไปได้ ไม่ใช่หลักฐานว่าการเดินเรือกลับสู่ภาวะปกติแล้ว ทางเดินเรือชั่วคราว การดำเนินการเก็บกู้ทุ่นระเบิด และจำนวนเรือที่ยังขึ้นลงไม่สม่ำเสมอ ล้วนสะท้อนว่าความเสี่ยงด้านปฏิบัติการยังมีอยู่ ส่วนเงื่อนไขของอิหร่านสำหรับการฟื้นฟูการเดินเรือก็ยังอยู่ระหว่างการจัดทำ จึงยังไม่ชัดเจนว่าข้อตกลงใด ๆ จะยั่งยืนและบังคับใช้ได้จริงหรือไม่ 33

นโยบายการเงินสหรัฐฯ กดดันฝั่งอุปสงค์

ตลาดยังประเมินสัญญาณเกี่ยวกับนโยบายของธนาคารกลางสหรัฐฯ ในการควบคุมเงินเฟ้อ หากความกังวลเรื่องเงินเฟ้อทำให้ตลาดคาดว่าอัตราดอกเบี้ยจะอยู่ในระดับสูงขึ้น หรือภาวะการเงินจะตึงตัวต่อไป กิจกรรมทางเศรษฐกิจและการใช้น้ำมันในอนาคตก็อาจชะลอลง นี่เป็นแรงกดดันด้านอุปสงค์ต่อราคาน้ำมันดิบ โดยเฉพาะในช่วงที่ตลาดกำลังลดขนาดของความเสี่ยงด้านอุปทานอยู่แล้ว 18

ดังนั้น การปรับลงครั้งนี้จึงเกิดจากแรงกดดันสองด้านพร้อมกัน เทรดเดอร์ลดคาดการณ์ขนาดของภาวะช็อกด้านอุปทานจากฮอร์มุซ และระมัดระวังมากขึ้นต่อแนวโน้มอุปสงค์ในอนาคต

น้ำมันที่ไหลกลับมาและสต็อกสหรัฐฯ เพิ่มแรงกดดัน

การส่งออกน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียที่เริ่มฟื้นตัว รวมถึงปริมาณการเดินเรือผ่านทางเดินอิหร่าน–โอมานที่เพิ่มขึ้นเกินคาด ชี้ว่าปริมาณอุปทานที่เข้าถึงได้จริงอาจหายไปน้อยกว่าที่ตลาดเคยกลัว Reuters รายงานว่าตลาดประหลาดใจกับกระแสน้ำมันที่เพิ่มขึ้น ทางเดินเรือดังกล่าว และข้อกล่าวอ้างของสหรัฐฯ เรื่องการเก็บกู้ทุ่นระเบิด 18

สต็อกน้ำมันดิบของสหรัฐฯ ที่เพิ่มขึ้นก็เป็นสัญญาณลบระยะสั้นที่จับต้องได้มากขึ้น แม้ตัวเลขสต็อกเพียงอย่างเดียวจะไม่สามารถชี้ขาดแนวโน้มตลาดโลก แต่การเพิ่มขึ้นอาจสะท้อนว่าอุปทานในปัจจุบันสูงกว่าอุปสงค์ระยะสั้น หรือเงื่อนไขด้านโรงกลั่นและการส่งออกไม่เอื้อหนุนเท่าที่คาดไว้ Reuters เคยเชื่อมโยงการอ่อนตัวของราคาน้ำมันกับความสนใจต่อการเปลี่ยนแปลงสต็อกสหรัฐฯ และการหารือด้านการเดินเรือระหว่างอิหร่านกับโอมาน 8

อะไรอาจทำให้ราคาลงต่อ

หากช่องแคบฮอร์มุซเปิดได้อย่างต่อเนื่องและตรวจสอบได้จริง การเข้าถึงน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียจะดีขึ้น และส่วนเพิ่มความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์บางส่วนจะหายไป หากการเดินเรือกลับสู่ภาวะปกติและข้อตกลงทางการทูตยังคงอยู่ ราคาน้ำมันอาจถูกกดดันเพิ่มเติมจากอุปทานที่มีมากขึ้นและความกลัวภาวะขาดแคลนที่ลดลง ตลาดเคยเคลื่อนไหวในทิศทางเดียวกันมาแล้วเมื่อความเชื่อมั่นต่อข้อตกลงสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านเพิ่มขึ้น 20

ความคาดหวังว่าอุปสงค์สหรัฐฯ จะอ่อนตัวลงเป็นเวลานานก็อาจเพิ่มแรงกดดันเช่นกัน ผลของดอกเบี้ยที่สูงขึ้นจะสำคัญไม่ใช่เพียงในฐานะเหตุการณ์ระยะสั้น แต่ในฐานะส่วนหนึ่งของการชะลอตัวทางเศรษฐกิจที่อาจลดการใช้น้ำมันโดยรวม

ปัจจัยที่อาจทำให้น้ำมันดีดกลับ

มุมมองขาลงจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อความคืบหน้าทางการทูตกลายเป็นการดำเนินการจริง ไม่ใช่เพียงสัญญาณจากการเจรจา หากการเจรจาล้มเหลว อิหร่านกำหนดเงื่อนไขใหม่ เรือบรรทุกน้ำมันถูกโจมตี หรือจำนวนเรือผ่านช่องแคบลดลงอย่างรวดเร็ว ส่วนเพิ่มความเสี่ยงก็อาจกลับมาในทันที ราคาน้ำมันเคยปรับขึ้นเมื่อความหวังเรื่องข้อตกลงสันติภาพลดลงและภัยคุกคามต่อการเดินเรือทำให้ตลาดมองว่าการหยุดชะงักจะยืดเยื้อ 25

มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ เป็นอีกความไม่แน่นอนหนึ่ง การคว่ำบาตรที่เข้มงวดขึ้นอาจจำกัดการส่งออกของอิหร่าน ทำให้ความร่วมมือด้านการเดินเรือยากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงที่สถานการณ์จะบานปลาย ในทางกลับกัน ข้อตกลงเดินเรือที่มีเสถียรภาพจะช่วยเพิ่มปริมาณน้ำมันดิบจากอ่าวเปอร์เซียที่เข้าสู่ตลาดได้ และกดดันราคาให้ต่ำลง

สรุป: ตลาดไม่ได้บอกว่าวิกฤติจบแล้ว

การปรับลงของราคาน้ำมันในวันศุกร์สะท้อนการเปลี่ยนมุมมองระยะสั้นไปในทิศทางลบเล็กน้อย ความหวังว่าการเดินเรือผ่านฮอร์มุซจะกลับมาได้บางส่วน กระแสน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียที่เริ่มฟื้น การเก็บกู้ทุ่นระเบิด และสต็อกน้ำมันดิบสหรัฐฯ ที่เพิ่มขึ้น มีน้ำหนักมากกว่าส่วนเพิ่มความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยังคงอยู่ ขณะที่ความกังวลเรื่องนโยบายการเงินสหรัฐฯ ที่ตึงตัวก็เพิ่มแรงกดดันด้านอุปสงค์ 1827

อย่างไรก็ตาม การร่วงลงครั้งนี้ไม่ควรถูกตีความว่าเป็นหลักฐานว่าวิกฤติสิ้นสุดแล้ว การเดินเรือยังไม่สม่ำเสมอ กรอบความร่วมมือที่เสนอขึ้นยังไม่เท่ากับการเปิดช่องแคบอย่างถาวร และการคว่ำบาตรหรือความขัดแย้งรอบใหม่อาจพลิกทิศทางราคาได้อย่างรวดเร็ว

ขณะนี้ตลาดน้ำมันกำลังชั่งน้ำหนักระหว่างโอกาสที่อุปทานจะไม่สะดุดรุนแรงในทันที กับความเสี่ยงที่ช่องแคบฮอร์มุซจะยังคงเป็นเส้นทางที่ไม่แน่นอนต่อไป